Kiedy i w jaki sposób wypłata 500 zł na dziecko będzie skontrolowana

Czy kontrola 500 zł jest obowiązkowa

Pani Weronika i jej mąż mają trójkę dzieci. Będą składać wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Czy to, w jaki sposób będą wydawać otrzymywane pieniądze, będzie podlegało kontroli?

Podstawowym celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim oraz zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Przepisy określające zasady otrzymywania 500 zł na dziecko nie przewidują jednak, aby gmina obowiązkowo sprawdzała, na co pieniądze są przeznaczane. Rodzice mogą nimi swobodnie dysponować i nie muszą w żaden sposób rozliczać się z przyznanego wsparcia poprzez przedstawianie np. rachunków. Jedynie w nadzwyczajnych sytuacjach przewidziane jest stosowanie specjalnego mechanizmu kontroli. Dotyczy to przypadków podejrzenia marnotrawienia świadczeń lub wydawania ich niezgodnie z celem, a także wątpliwości co do sprawowania opieki nad dzieckiem.

Podstawa prawna

Art. 9, art. 15 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195).

Czy zostanie przeprowadzony wywiad

Pan Paweł zamierza się ubiegać o 500 zł na czwórkę dzieci. Czy wątpliwości co do świadczenia wychowawczego będą weryfikowane przez wywiad?

Sygnały o ewentualnym marnotrawieniu lub niewłaściwym wykorzystaniu 500 zł będą weryfikowane na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, który jest stosowany przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej. Będzie go przeprowadzać z rodzicem pracownik socjalny. Wywiad będzie też mógł być używany przy sprawdzaniu wątpliwości związanych z opieką nad dzieckiem, co oznacza, że może być sporządzony zarówno przed wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego, jak i w trakcie jego pobierania. Nie musi być jednak przeprowadzany, jeżeli rodzina korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej i ośrodek pomocy społecznej ma informacje, które zostały ustalone na podstawie wcześniejszego wywiadu (o ile miał on miejsce nie wcześniej niż na trzy miesiące przed powstaniem okoliczności uzasadniających weryfikację uprawnień do 500 zł na dziecko). Co istotne, brak zgody na wywiad lub nieudzielenie w jego trakcie informacji, które pozwalałaby na wyjaśnienie wątpliwości, ma swoje konsekwencje. Gdyby do takiej sytuacji doszło na etapie ubiegania się o 500 zł na dziecko, gmina odmówi rodzicowi przyznania wsparcia. Z kolei gdyby opiekun uniemożliwił sporządzenie wywiadu lub nie udzielił potrzebnych informacji już w trakcie otrzymywania świadczenia wychowawczego, to jego wypłata zostanie wstrzymana. Taka restrykcja może też być zastosowana, jeżeli rodzic odmówił udzielenia wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do pomocy finansowej lub nie zrobił tego w wyznaczonym terminie. Wypłata 500 zł zostanie przywrócona od tego miesiąca, w którym zgodzi się na przeprowadzenie wywiadu lub złoży stosowne wyjaśnienia.

Podstawa prawna

Art. 15 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195).

Czy jest definicja marnotrawienia środków

Pan Krzysztof samotnie wychowuje dwóch synów i dwie córki. Ojciec spełnia kryteria do uzyskiwania świadczenia wychowawczego na każde z dzieci. Czy przepisy określają, jakie sytuacje mogą być uznane za marnotrawienie pomocy finansowej?

Ustawa nie zawiera definicji wskazującej, jakie postępowanie rodziny zostanie uznane za marnotrawienie świadczeń lub wykorzystywanie ich niezgodnie z celem. Będzie to bowiem uzależnione od tego, jaka jest indywidualna sytuacja rodziny, ponieważ o ile w przypadku jednej jakiś wydatek może być potraktowany jako zaspokajający potrzeby dzieci, to w innej już jako nieprawidłowe spożytkowanie pieniędzy. Każdorazowo to jednostka gminy, do której wpłynie sygnał o możliwości marnotrawienia 500 zł, będzie musiała zweryfikować te podejrzenia i ocenić, czy są one zasadne. Na przykład zakup drogiego modelu telefonu dla dziecka, którego rodzice nie zaspokajają podstawowych potrzeb, takich jak ciepły posiłek, będzie z pewnością inaczej potraktowany, niż gdyby identyczny wydatek został poniesiony w rodzinie niemającej takich problemów. Jeśli więc zarzuty okażą się bezpodstawne, świadczenie będzie nadal wypłacane. Gdyby natomiast zostały potwierdzone, zostaną podjęte dalsze kroki zmierzające do zamiany pieniędzy na wsparcie rzeczowe.

Podstawa prawna

Art. 9 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195).

Czy pomoc rzeczowa zastąpi wypłatę pieniędzy

Czytelniczka planuje złożenie wniosku o 500 zł na dwójkę dzieci. Obawia się trochę przepisów dotyczących marnotrawienia świadczeń. Czy w razie stwierdzenia takiego faktu pieniądze będą zamienione na inną formę wsparcia?

Potwierdzenie informacji o marnotrawieniu lub niezgodnym z przeznaczeniem wydawaniu świadczenia wychowawczego nie oznacza, że rodzic w ogóle straci prawo do 500 zł. W takich przypadkach gmina ma obowiązek zamiany świadczenia wychowawczego na pomoc w formie rzeczowej lub opłacenia jakichś usług. Przepisy nie precyzują, na jakie wsparcie pieniądze mają być zamienione. Będzie to bowiem zależało od indywidualnej sytuacji danej rodziny, która może mieć np. sfinansowane kupno ubrań, leków, żywności dla małoletnich lub opłacony pobyt dziecka w żłobku bądź przedszkolu.

Podstawa prawna

Art. 9 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195).

Czy będzie można się odwołać od zamiany

Pan Bartłomiej i jego żona mają dwójkę dzieci. Czy gdyby gmina uznała, że wydatkują 500 zł niezgodnie z przeznaczeniem, i będzie im grozić zamiana pieniędzy na pomoc w formie rzeczowej, będą mogli się odwołać?

Jeśli gmina na podstawie przeprowadzonej weryfikacji informacji o marnotrawieniu świadczeń uzna, że faktycznie tak jest, to powinna wydać decyzję o zamianie pieniędzy na wsparcie w formie rzeczowej lub opłacenia usług. Dzięki temu rodzice, którzy nie będą się zgadzać z takim rozstrzygnięciem, będą mieli prawo do złożenia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego, a potem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Obowiązywać będzie ich więc taka sama procedura jak w przypadku innych świadczeń.

Podstawa prawna

Art. 9 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195).

Czy trzeba będzie zwracać świadczenie

Matka zamierza złożyć wniosek o przyznanie 500 zł na trójkę dzieci. Czy jeśli gmina stwierdzi, że wypłacone kwoty zostały zmarnotrawione, będzie musiała je oddać?

Jeśli w rodzinie dojdzie do marnotrawienia świadczenia wychowawczego lub wydawania go niezgodnie z celem, gmina nie będzie żądać zwrotu pieniędzy jako nienależnie pobranych. Nastąpi jedynie zamiana formy wsparcia na pomoc o charakterze rzeczowym lub opłacenia usług. Brak konieczności oddania pieniędzy wynika z tego, że definicja świadczeń nienależnie pobranych nie obejmuje sytuacji dotyczących marnotrawienia. Zgodnie z przepisami rodzic będzie zobowiązany do zwrotu 500 zł na dziecko przede wszystkim wtedy, gdy zostanie wypłacone, mimo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub zawieszenie prawa do niego, gdy zostało przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych dokumentów bądź świadomego wprowadzenia w błąd. Świadczenia zostaną uznane za nienależnie pobrane również wtedy, gdy powinny być wypłacone przez inny kraj UE (o ile rodzina jest objęta przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), trafiły do rąk innej osoby niż ta, która została wskazana w decyzji przyznającej 500 zł, oraz gdy decyzję wydano bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Podstawa prawna

Art. 9, art. 25 ust. 2 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195).

Czy wywiad sprawdzi, kto sprawuje opiekę

Pani Olga samotnie wychowuje dwójkę dzieci. Spełnia warunki do otrzymywania 500 zł zarówno na starszego, jak i młodszego potomka. Wniosek o świadczenie wychowawcze zamierza jednak składać również jej były mąż. Czy gmina przed przyznaniem wsparcia może zweryfikować, z którym z rodziców mieszkają dzieci i kto powinien otrzymywać wsparcie?

Oprócz sytuacji związanych z marnotrawieniem świadczeń i wątpliwości co do opieki nad dzieckiem przepisy przewidują też jeszcze jedną, w której gmina będzie mogła przeprowadzić wywiad środowiskowy. Dotyczy to właśnie takich przypadków, gdy dochodzi do zbiegu prawa do 500 zł przez oboje rodziców, którzy złożyli wnioski o ich uzyskanie. Wtedy to rolą samorządowej jednostki jest sprawdzenie, który z nich faktycznie zajmuje się małoletnimi. W tym celu może być przeprowadzony z rodzicami wywiad środowiskowy, który pomoże ustalić stan faktyczny. Co do zasady, jeśli sąd nie ustalił opieki naprzemiennej, to świadczenie jest wypłacane temu z opiekunów, przy którym ustanowione jest miejsce zamieszkania dzieci i na którego utrzymaniu pozostają. Drugi rodzic, nawet gdy płaci alimenty i utrzymuje regularne kontakty z dziećmi, nie ma prawa do 500 zł.

Podstawa prawna

Art. 15, art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195).

@RY1@i02/2016/062/i02.2016.062.00700040c.809.jpg@RY2@

shutterstock

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl