Resort rodziny o 500+. Podmiot prywatny nie zweryfikuje wniosku, może tylko wypłacić pieniądze

Gminy, ustalając sposób organizacji obsługi świadczenia wychowawczego na swoim terenie, mogą przyjmować różne strategie postępowania. Mają prawo powołać zupełnie nową jednostkę lub wykorzystać istniejące.

Zgodnie z przepisami

Muszą się jednak przy tym kierować przepisami ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195). Te zaś wskazują, że po pierwsze, w sytuacji gdy obowiązki związane z 500 plus ma wykonywać istniejąca jednostka organizacyjna gminy, jest potrzebne jedynie zarządzenie wójta (burmistrza lub prezydenta miasta), a nie uchwała radnych. Nie ma przeszkód, aby zostało wyznaczonych kilka jednostek, które będą wykonywać różne zadania z zakresu 500+. W niektórych gminach wnioski będzie można składać np. w przedszkolach, szkołach czy bibliotekach. Każdy, kto będzie zaangażowany w postępowania dotyczące świadczenia wychowawczego, musi mieć pisemne, imienne upoważnienie wójta do wykonywania danych czynności. Nie wszystkie gminy zdecydowały się jednak na składanie wniosków za pośrednictwem placówek oświatowych, ale tylko niektóre i co najwyżej przez kilka pierwszych miesięcy od startu programu. Niektóre samorządy twierdzą, że to ich świadomy wybór. Inne uważają, że ustawa w tym zakresie jest niejasna, mimo że resort dopuszcza takie działania.

Nie na zewnątrz

Jak wskazuje resort pracy, nie ma możliwości przekazania zadania związanego z przyjmowaniem wniosków, ich weryfikacją pod kątem merytorycznym oraz wydawaniem decyzji administracyjnych innym organom, osobom lub podmiotom niż te, które zostały wymienione w art. 10 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. To oznacza, że wspomniane obowiązki nie mogą być powierzone firmom komercyjnym. Resort nie ma jednak obiekcji, by sama wypłata była zlecana podmiotom komercyjnym, zwłaszcza jeśli taki sposób jest przyjęty w gminie.

To ważne wyjaśnienie, bo część miast zastanawiała się, jak należy rozumieć sformułowanie art. 10 ust. 2 ustawy, że można upoważnić do realizacji zadania "inną osobę". Anna Józefiak-Materna, dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, pytała, czy w tym sformułowaniu mieszczą się np. podmioty komercyjne? Na rynku pojawiły się podmioty (np. agencja płatnicza Monetia) gotowe przejąć od gmin wiele obowiązków związanych z przyjmowaniem wniosków i wypłatą świadczeń (oczywiście za odpowiednią prowizję). Jednak, biorąc pod uwagę odpowiedź ministerstwa, jest możliwa w zasadzie tylko współpraca przy wypłacaniu świadczeń. Zresztą samorządy w większości boją się wchodzić w tego rodzaju współpracę. - Planujemy przyjmowanie wniosków w siedzibach MOPS i urzędu miasta oraz w tzw. mobilnych punktach przyjęć lokalizowanych np. w żłobkach i przedszkolach. Wnioski będą przyjmowane przez pracowników MOPS. Nie podejmiemy współpracy w zakresie przyjmowania i weryfikacji wniosków oraz wypłacania świadczeń z podmiotami komercyjnymi - informuje Anna Józefiak-Materna.

Co robią samorządy

Jaki plan działania przyjęły inne miasta? Szczecin nie zamierza angażować w realizację nowego zadania placówek edukacyjnych. - W przedszkolach, szkołach i urzędach planujemy tylko kampanię informacyjną, m.in. ulotki oraz plakaty z informacją o programie i o tym, gdzie w Szczecinie złożyć wniosek - mówi Maciej Homis, rzecznik prasowy Szczecińskiego Centrum Świadczeń, które w całości zajmie się obsługą programu 500+.

Z kolei urzędnicy z Lublina zdecydowali się zaangażować podległe im jednostki. - Oprócz Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie wnioski będą przyjmowane w Biurach Obsługi Mieszkańców Urzędu Miasta Lublin oraz szkołach podstawowych i gimnazjach, co nie stoi w sprzeczności ze stanowiskiem ministerstwa - mówi Magdalena Suduł, rzecznik prasowy MOPR w Lublinie. Jak dodaje, Lublin nie podejmie współpracy w zakresie przyjmowania czy też weryfikacji wniosków z podmiotami komercyjnymi takimi jak agencja Monetia.

Część miast planuje zlecić zadania innym, podległym im jednostkom, ale tylko czasowo - przede wszystkim w początkowej fazie programu, gdy jest spodziewany największy ruch. W Bydgoszczy 66 placówek oświatowych będzie przyjmować wnioski, ale tylko w kwietniu i w godzinach popołudniowych (16-19). - Nie przewidujemy w tym zakresie współpracy z żadnym podmiotem komercyjnym - dodaje Anna Strzelczyk-Frydrych z Urzędu Miasta w Bydgoszczy.

W akcję przyjmowania wniosków również Warszawa czasowo zaangażuje gimnazja, szkoły podstawowe, przedszkola i żłobki. - Pracowników tych jednostek organizacyjnych miasta, wyznaczonych do przyjmowania wniosków o świadczenia wychowawcze w okresie od kwietnia do 1 lipca 2016 r., upoważnimy do prowadzenia części postępowania administracyjnego w sprawie przyznawania świadczeń - potwierdza Katarzyna Pieńkowska ze stołecznego ratusza. Jak dodaje, podstawą prawną ich upoważnienia przez prezydenta miasta jest przywołany wcześniej art. 10 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. - Postępowanie, prowadzone przez nich częściowo, będzie postępowaniem prowadzonym w imieniu organu, czyli prezydenta m. st. Warszawy. Osoby te mieszczą się w katalogu osób wskazanych w tym przepisie. Ci pracownicy nie będą upoważnieni do wydawania decyzji administracyjnych. Rozpatrzeniem wniosku i wydaniem decyzji będą zajmować się wydziały spraw społecznych i zdrowia w dzielnicach - zaznacza Katarzyna Pieńkowska. ©?

Odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na pytania DGP

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195) zadania z zakresu świadczenia wychowawczego są realizowane jako zadania z zakresu administracji rządowej. Z kolei zgodnie z art. 10 ust. 1 ww. ustawy postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne realizują co do zasady organy właściwe (czyli wójtowie, burmistrzowie lub prezydenci miast właściwi ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze).

Organ właściwy może także w formie pisemnej upoważnić swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, do prowadzenia postępowań w sprawach o świadczenie wychowawcze, a także do wydawania w tych sprawach decyzji (art. 10 ust. 2 ww. ustawy). Oznacza to, że ww. ustawa nie przewiduje możliwości przekazanie tego zadania (czyli przyjmowania wniosków, weryfikacji wniosków pod względem merytorycznym i przyznawania świadczeń wychowawczych w drodze decyzji administracyjnych) innym organom/osobom lub podmiotom niż te, które są określone w cytowanych powyżej przepisach.

Świadczenie wychowawcze będzie wypłacane w sposób dogodny dla rodziców, w szczególności przelewem na konto bankowe. Gminny organ właściwy może uwzględnić także inny sposób wypłaty świadczenia wychowawczego, np. przekazem pocztowym lub gotówką w kasie, biorąc pod uwagę dotychczasową praktykę w zakresie wypłaty świadczeń rodzinnych oraz możliwości organizacyjne i techniczne danej gminy/urzędu. Decyzja w tym zakresie należeć będzie do gminnego organu właściwego.

OPINIA EKSPERTA

Jacek Krystek Kancelaria Adwokatów i Radców Prawych P. J. Sowisło & Topolewski S.K.A.

@RY1@i02/2016/061/i02.2016.061.08800030a.802.jpg@RY2@

1 kwietnia 2016 r. w całości wejdzie w życie ustawa z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195). By usprawnić realizację założeń ustawy, ustawodawca umożliwił organowi gminy - wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta - udzielenie innym osobom upoważnienia do prowadzenia postępowań, a także do wydawania decyzji w zakresie tejże ustawy. Osobą taką może być m.in. osoba wskazana we wniosku kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, przy czym powinien to być pracownik ośrodka pomocy społecznej lub danej jednostki organizacyjnej gminy. Katalog osób uprawnionych do otrzymania upoważnienia wskazany w art. 10 ust. 2 ustawy jest katalogiem zamkniętym, zatem nie jest możliwe uzyskanie stosownego upoważnienia przez inne podmioty.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Tomasz Żółciak

tomasz.zolciak@infor.pl