Od nowego roku 57 milionów na wsparcie dla seniorów w mniejszych gminach

@RY1@i02/2017/236/i02.2017.236.088000400.801.jpg@RY2@

WSPARCIE Z RESORTU RODZINY

W odpowiedzi na zachodzące procesy demograficzne Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opracowało program "Opieka 75+". Strategicznym celem programu jest poprawa dostępności usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych dla samotnych osób w wieku 75 lat i więcej. Program jest elementem polityki społecznej państwa w zakresie zapewnienia tym osobom wsparcia i pomocy adekwatnej do potrzeb wynikających z wieku i stanu zdrowia w ramach usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych. Bardzo ważną rolę odgrywa tu także poprawa jakości życia tych osób. Gminom z kolei program umożliwia rozszerzenie oferty w formie usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych dla tej grupy osób oraz wspiera te gminy w finansowaniu ich zadań własnych.

OSOBY STARSZE POTRZEBUJĄ POMOCY

Po wprowadzeniu programu "Rodzina 500 plus" zmieniła się struktura osób korzystających z pomocy społecznej. W ogólnej liczbie tych osób odsetek rodzin z dziećmi wyraźnie się zmniejszył. Rośnie natomiast liczba osób starszych objętych taką pomocą. Niekorzystna sytuacja demograficzna jest szczególnie widoczna w małych gminach.

Jedną z form wspierania osób starszych są usługi opiekuńcze, w tym również usługi specjalistyczne. Ich celem jest pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych podopiecznych, świadczenie opieki higienicznej lub zaleconej przez lekarza pielęgnacji. Także zapewnienie podopiecznym - w miarę możliwości ośrodka pomocy społecznej - kontaktów z otoczeniem. Adresatami usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych są osoby, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych ludzi.

PODOPIECZNYCH WCIĄŻ PRZYBYWA

Rośnie liczba osób korzystających z usług opiekuńczych. W 2016 r. w stosunku do roku poprzedniego liczba osób, którym w drodze decyzji administracyjnych przyznano usługi opiekuńcze, wzrosła o ok. 7 proc. To zaś wpłynęło na wzrost rok do roku liczby świadczeń o 4,4 proc., a także na wzrost przeznaczonych na te świadczenia środków finansowych o ok. 11 proc. W tym samym okresie w odniesieniu do usług specjalistycznych liczba świadczeń wzrosła o 7,4 proc., a kwota poniesionych na te usługi nakładów finansowych o 11,7 proc.

1,12 mln tyle osób w wieku 75+ mieszka w gminach do 20 tys. mieszkańców

55 tys. tyle osób w wieku 75 lat i więcej otrzymuje usługi opiekuńcze w ramach pomocy z gminy. Ta grupa stanowi ok. 60 proc. wszystkich osób, którym decyzją przyznano tego rodzaju świadczenia

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym usług specjalistycznych, jest zadaniem własnym gmin. Tym samym gminy finansują je z własnych środków, a to oznacza, że zapewnienie tego rodzaju usług może być utrudnione, szczególnie w małych samorządach. Powód? Wśród wszystkich gmin do 20 tys. mieszkańców, 70 proc. (ok. 1471 gmin) wykazuje dochody niższe niż średnia krajowa dla wszystkich gmin w Polsce.

Warto też wziąć pod uwagę, że w około 430 gminach (17 proc. gmin) w ogóle nie są świadczone usługi opiekuńcze, w tym specjalistyczne.

1229 tyle gmin świadczy usługi samodzielnie (zatrudniając pracowników)

430 w tylu gminach w Polsce w ogóle nie są świadczone usługi opiekuńcze

KTO MOŻE SKORZYSTAĆ Z PROGRAMU

Program "Opieka 75+" jest adresowany do małych gmin, w których zamieszkuje do 20 tys. mieszkańców. Chodzi tu zarówno o gminy wiejskie, jak i gminy miejsko-wiejskie i miejskie.

Szacuje się, że program może objąć ponad 1200 gmin. Maksymalny, przewidywany koszt realizacji to ok. 57 mln zł.

W ramach programu gmina może skorzystać z dofinansowania ze środków budżetu państwa na świadczenie usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych tylko wtedy, gdy dane świadczenie realizuje samodzielnie (przez pracowników ośrodków pomocy społecznej, urzędów gmin lub innych gminnych jednostek organizacyjnych). Gminy, które spełniają warunki programu, zgłaszają zapotrzebowanie do właściwych wojewodów.

Wsparcie finansowe dla gmin z programu "Opieka 75+" będzie udzielane na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.).

56 proc. tyle gmin w Polsce zatrudnia pracowników do realizacji usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania

4 proc. tyle gmin zatrudnia pracowników do realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Jednocześnie niespełna 29 proc. gmin zleca wykonywanie usług opiekuńczych innym podmiotom. Na zlecanie specjalistycznych usług opiekuńczych decyduje się zaś 6 proc. gmin

NA CO MOŻNA OTRZYMAĆ DOTACJĘ

P rogram zakłada wsparcie finansowe gmin w zakresie świadczenia usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób samotnych w wieku 75 lat i więcej, spełniających warunki do udzielenia pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej.

Środki finansowe mogą być przeznaczone na:

a) zwiększenie liczby godzin usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, u osób które już korzystają z takich usług (lub korzystały z nich w ostatnim roku),

b) dofinansowanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób, które dotychczas ich nie otrzymywały.

Na realizację działań przewidzianych w programie gmina może otrzymać dotację celową, jeżeli udział środków własnych gminy wynosi nie mniej niż 50 proc. przewidywanych kosztów realizacja zadania. Dotację z rezerwy celowej przekazuje wojewoda. Niewykorzystana dotacja podlega zwrotowi na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych.

Ważne

Dotacja celowa w programie "Opieka 75+" może wynieść do 50 proc. przewidywanych kosztów realizacji zadania.

CO PODAĆ WE WNIOSKU

Żeby gmina uzyskała wsparcie, musi wypełnić wniosek zgłoszenia zapotrzebowania na środki na dofinansowanie realizacji usług w ramach programu "Opieka 75+". Wzory wniosków są dostępne na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Trzeba je wypełnić w centralnej aplikacji statystycznej i przesłać do właściwego wydziału polityki społecznej. Należy podać m.in. przewidywaną liczbę osób w wieku 75 lat i więcej, dla których usługi opiekuńcze, w tym specjalistyczne usługi opiekuńcze, będą świadczone w miejscu zamieszkania przy udziale dotacji celowej z budżetu państwa. Niezbędne jest również określenie przewidywanej liczby godzin, o którą zwiększą się świadczone usługi, jak i przewidywanej liczby godzin usług opiekuńczych lub specjalistycznych opiekuńczych dla osób, które dotychczas ich nie otrzymywały. Gminy mają także podać liczbę pracowników zatrudnionych przy usługach opiekuńczych w 2017 r. i przewidywaną - w 2018 r.

ZADANIA WOJEWODY

W ramach programu "Opieka 75+" ważna rola spoczywa na wojewodach. Będą oni udzielali gminom i osobom zainteresowanym informacji o zasadach działania programu oraz przyjmowali zgłoszenia. Następnie wojewodowie opracują zbiorcze zapotrzebowanie na środki na realizację programu. W gestii wojewodów znajdzie się również ocena złożonego przez gminy zapotrzebowania na środki finansowe. Także oni będą składali do ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego zapotrzebowania na środki rezerwy celowej na realizację programu. Termin przekazania zapotrzebowania do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które rozdzieli środki, upływa 15 stycznia 2018 r.

Do wojewodów będzie należało również przekazanie do ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego rocznego sprawozdania wojewódzkiego z realizacji programu. Ponadto wojewodowie będą sprawować kontrolę i nadzór nad wykonywaniem zadań, które realizować będą gminy

MONITORING PROGRAMU

Roczne sprawozdanie o sposobie realizacji programu "Opieka 75+" wójt, burmistrz lub prezydent miasta przekaże do 31 stycznia 2019 r. do właściwego wojewody. Ten z kolei do 20 lutego 2019 r. przekaże roczne sprawozdanie z realizacji programu do ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego. Na podstawie sprawozdań ze wszystkich województw minister sporządzi sprawozdanie zbiorcze z realizacji programu do 31 marca 2019 r.

agp