Dodatki dla nauczycieli trzeba wypłacić w styczniu

Od trzech lat gminy muszą się szczegółowo rozliczać z obowiązku zapewniania nauczycielom średnich płac. Zgodnie z art. 30a Karty nauczyciela (KN) każdego roku organ prowadzący szkołę przeprowadza analizę poniesionych w poprzednim roku kalendarzowym wydatków na wynagrodzenia nauczycieli w odniesieniu do wysokości średnich wynagrodzeń oraz średniorocznej struktury zatrudnienia nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego.

Co roku zmiany

W styczniu 2012 r. samorządy rozliczają się z wypłaconych pensji za poprzedni rok. Mają na to jeszcze kilkanaście dni bo termin mija z końcem stycznia. Muszą jednak pamiętać, że w zasadach rozliczania wprowadzono zmiany w naliczaniu średnich płac. Na początku ubiegłego roku weszły w życie zmiany do rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (Dz.U. nr 71, poz. 737 z późn. zm.). Zgodnie z tą nowelizacją (rozporządzenie z 21 grudnia 2010 r., Dz.U. nr 255, poz. 1712) przy wyliczaniu dodatku uzupełniającego, do średniej trzeba koniecznie wliczyć wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy, ekwiwalent za ten urlop, nagrodę jubileuszową i trzynastą pensję.

Nowelizacja rozporządzenia nałożyła też na gminy obowiązek uwzględniania jednorazowego dodatku uzupełniającego, który jest wyrównaniem do średniej za cały rok. Dlatego w wynagrodzeniu miesięcznym za urlop jest on uwzględniany w wysokości 1/12 kwoty wyrównania. Dodatek ma być też uwzględniany przy wypłacaniu pedagogom trzynastej pensji.

W związku z tymi zmianami dodatek uzupełniający wypłacony nauczycielom w poprzednim roku za pensje wypłacane w 2010 r. wlicza się do podstawy ustalenia wysokości trzynastego wynagrodzenia za rok 2011, które będzie wypłacane w 2012 r.

Przy naliczaniu trzynastki ma zastosowanie art. 4 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. nr 160, poz. 1080 z późn. zm.). Stanowi on, że wynagrodzenie roczne ustala się w wysokości 8,5 proc. sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie, uwzględniając wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. W całej administracji państwowej, w tym też w samorządach, obowiązek wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego przypada nie później niż w ciągu pierwszych trzech miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje to wynagrodzenie.

Podstawą wzory wyliczeń

Poza zmianami w naliczaniu, w czerwcu 2011 r. zmieniono też rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 13 stycznia 2010 r. w sprawie sposobu opracowywania sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego.

W celu poprawnego wyliczenia średnich płac nauczycieli gminy muszą zapoznać się z wzorami ich wyliczeń, które są określone w ww. rozporządzeniu. Na ich podstawie wszystkie placówki, nie tylko szkoły, powinny być uwzględniane przy wyliczaniu średnich płac nauczycieli z określonym stopniem awansu w przeliczeniu na pełne etaty. Samorządy, wyliczając średnią, muszą uwzględniać kilkanaście składników wynagrodzenia nauczycieli. Jeśli np. stażyści ze wszystkich szkół na terenie gmin nie osiągają średniej, to różnica kwoty obliczanej zgodnie ze średnią a kwotą już przez nich otrzymaną będzie im wypłacona w dodatku uzupełniającym. [Przykład]

Gminy, które zatrudniają nauczycieli na 1,5 etatu (na tyle maksymalnie pozwala Karta nauczyciela), nie będą mieć problemów z zapewnieniem średnich płac. Mogą starać się tego uniknąć przez zlecanie pedagogom dodatkowych zajęć. W zapewnieniu średnich pomaga też ustanowienie wysokich dodatków motywacyjnych, funkcyjnych czy też dodatków za tzw. wychowawstwo.

Kontrolowane pobory

Obowiązkiem samorządów jest rozliczenie się przed określonym instytucjami z obowiązku zapewnienia średnich płac pedagogom. W tym celu muszą przestrzegać terminów określonych w KN, które dotyczą wypłacenia wynagrodzeń nauczycielom. Jeśli ich nie dochowają, mogą się narazić np. na zarzut naruszenia dyscypliny finansów.

Takie sprawozdanie powinno być przygotowane przez wszystkie gminy. W efekcie powinny je przygotować nawet te samorządy, które nie musiały wypłacać jednorazowego dodatku uzupełniającego.

Co cztery lata

Samorządy są kontrolowane z wywiązania się z obowiązku zapewnienia nauczycielom średnich płac przy okazji tzw. kompleksowej kontroli przeprowadzanej przez regionalne izby obrachunkowe (RIO). Sprawdzany jest wtedy sposób wyliczenia średnich i wypłacania ewentualnego dodatku uzupełniającego. Każda gmina musi się spodziewać kontroli pensji co cztery lata. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości RIO powiadomi wojewodę o niewykonywaniu zadania przez gminę.

Bieżący monitoring

Aby uniknąć wypłacania wyrównania w styczniu, gminy powinny na bieżąco monitorować wynagrodzenia nauczycieli. Inaczej dodatek otrzymują wszyscy z danej grupy awansu zawodowego nauczycieli, np. stażyści. W takim przypadku dodatek nie zostanie przyznany najlepszym, ale wszystkim z tej grupy, bez względu na ich zaangażowanie. Jeśli zatem samorząd dysponuje odpowiednimi środkami, to lepiej jest, jeśli wypłaci nagrody tylko najlepszym pedagogom. Co więcej, w takiej sytuacji wypłata dodatków może pozwolić na uniknięcie konieczności wypłaty wyrównania lub na zmniejszenia jego wysokości.

Terminy na podliczenie pensji

● 20 stycznia 2012 r. - sporządzić analizę poniesionych wydatków na pensje pedagogów,

● 31 stycznia 2012 r. - wypłacić dodatek uzupełniający nauczycielom, którzy nie osiągnęli średnich płac,

● 10 lutego 2012 r. - sporządzić sprawozdanie z poniesionych wydatków na pensje pedagogów,

● 17 lutego 2012 r. - przesłać dyrektorowi szkoły, oświatowym związkom zawodowym oraz regionalnym izbom obrachunkowym sprawozdanie.

Średnie stawki są różne

Dla stażysty - 2618 zł - 100 proc. kwoty bazowej*

Dla nauczyciela kontraktowego - 2906 zł - 111 proc.

Dla nauczyciela mianowanego - 3770 zł - 144 proc.

Dla nauczyciela dyplomowanego - 4817 zł - 184 proc.

*tyle wynosi kwota bazowa po 7-proc. podwyżce od 1 września 2011 r.

Ważne

Przy wyliczaniu średnich płac dla nauczycieli za 2011 r. gminy powinny uwzględnić dwie kwoty bazowe: - za okres styczeń - sierpień - 2446 zł - za okres wrzesień - grudzień - 2618 zł

Przykład

Wyliczenia nie są indywidualne

Tak bo gmina nie wylicza średniej płacy dla każdego nauczyciele, ale dla wszystkich pracujących na terenie gminy z podziałem na grupy awansu zawodowego. Na przykład gdy po wyliczeniu różnica na pełny etat wyniesie 500 zł, to nauczyciel zatrudniony na pół etatu otrzyma 250 zł. Z kolei nauczyciel zatrudniony na półtora etatu otrzyma wyrównanie w wysokości 500 zł. Co więcej, jeśli nauczyciel był zatrudniony w ubiegłym roku przez sześć miesięcy, otrzyma on 250 zł dodatku proporcjonalnie do jego zatrudnienia. Na taki dodatek mogą też liczyć ci, którzy już nie pracują w szkole i nie osiągnęli średniej.

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 19 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Karta nauczyciela (Dz.U. nr 213, poz. 1650). Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 13 stycznia 2010 r. w sprawie sposobu opracowywania sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 6, poz. 35 z późn. zm.). Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 28 czerwca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu opracowywania sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 143, poz. 838).