Jak ewidencjonować kredyty i pożyczki

Podstawowymi instrumentami dłużnymi, z których korzystają jednostki samorządu terytorialnego (dalej: j.s.t.), są kredyty i pożyczki, stanowiące przychody ich budżetów. Z kolei spłaty otrzymanych kredytów i pożyczek są rozchodami budżetów j.s.t.

Zasady

Ogólne zasady zaciągania zobowiązań przez jednostki sektora finansów publicznych, w tym jednostki samorządu terytorialnego, określają przepisy art. 89-94 ustawy o finansach publicznych.

Jednostki samorządu terytorialnego mogą zaciągać kredyty i pożyczki oraz emitować papiery wartościowe na:

1) pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu j.s.t.,

2) finansowanie planowanego deficytu budżetu j.s.t.,

3) spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz zaciągniętych pożyczek i kredytów,

4) wyprzedzające finansowanie działań finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.

Zaciągnięte kredyty i pożyczki oraz wyemitowane papiery wartościowe, z przeznaczeniem na ww. cele, podlegają spłacie lub wykupowi w tym samym roku, w którym zostały zaciągnięte lub wyemitowane.

Na finansowanie wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne ujęte w ramach wieloletniej prognozy finansowej j.s.t. mogą zaciągać pożyczki w państwowych funduszach celowych, o ile ustawa tworząca fundusz tak stanowi.

Trzeba zwrócić uwagę, że suma zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz zobowiązań z tytułu emitowanych papierów wartościowych nie może przekroczyć kwoty określonej w uchwale budżetowej j.s.t.

Należy pamiętać również, że w przypadku ubiegania się o kredyt lub pożyczkę zarząd j.s.t. ma obowiązek uzyskania opinii regionalnej izby obrachunkowej o możliwości ich spłaty. Opinia jest wymagana przy zaciąganiu zobowiązań na pokrycie występującego w ciągu roku deficytu przejściowego budżetu.

Jeżeli wartość nominalna należna do zapłaty w dniu wymagalności (wyrażona w złotych) nie została ustalona w dniu zawierania transakcji, wówczas j.s.t. nie może zaciągnąć kredytu lub pożyczki (wyjątek stanowi Skarb Państwa).

Ujęcie w księgach

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szczególnych zasad rachunkowości do ewidencji kredytów bankowych zaciągniętych na finansowanie budżetu służy konto 134 - Kredyty bankowe, a do ewidencji zaciągniętych pożyczek konto 260 - Zobowiązania finansowe.

Na stronie Wn konta 134 ujmuje się spłatę lub umorzenie kredytu. Zaś na stronie Ma ujmuje się kredyt bankowy na finansowanie budżetu oraz odsetki od kredytu bankowego.

Konto 134 może wykazywać saldo Ma oznaczające zadłużenie z tytułów kredytów zaciągniętych na finansowanie budżetu (tj. kredyt i odsetki od kredytu). Ewidencja szczegółowa prowadzona do konta 134 powinna umożliwiać ustalenie stanu zadłużenia według umów kredytowych.

Z kolei konto 260 służy do ewidencji zobowiązań zaliczanych do zobowiązań finansowych, z wyjątkiem kredytów bankowych, a w szczególności z tytułu zaciągniętych pożyczek i wyemitowanych instrumentów finansowych. Na stronie Wn konta 260 ujmuje się wartość spłaconych zobowiązań finansowych, a na stronie Ma ujmuje się wartość zaciągniętych zobowiązań finansowych. Ewidencja szczegółowa prowadzona do konta 260 powinna zapewnić możliwość ustalenia stanu zobowiązań z poszczególnymi kontrahentami według tytułów zobowiązań. Konto 260 może wykazywać dwa salda. Saldo Wn oznacza stan nadpłaconych zobowiązań finansowych, a saldo Ma stan zaciągniętych zobowiązań finansowych.

PRZYKŁAD EWIDENCJI KSIĘGOWEJ

I. Zaciągniętego kredytu bankowego

@RY1@i02/2013/130/i02.2013.130.00800040h.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Wpływ kredytu na rachunek budżetu:

strona Wn konta 133 - Rachunek budżetu, strona Ma konta 134 - Kredyty bankowe;

2. Naliczenie przez bank odsetek od kredytu: strona Wn konta 909 - Rozliczenia międzyokresowe, strona Ma 134 - Kredyty bankowe;

3. Zapłacone odsetki od kredytu (uwzględnione w planie wydatków budżetowych): strona Wn konta 134 - Kredyty bankowe, strona Ma konta 909 - Rozliczenia międzyokresowe;

4. Spłaty rat kredytu: strona Wn konta 134 - Kredyty bankowe, strona Ma konta 133 - Rachunek budżetu.

II. Zaciągniętej pożyczki

@RY1@i02/2013/130/i02.2013.130.00800040h.102.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Wpływ kwoty środków pieniężnych z tytułu zaciągniętej pożyczki: strona Wn konta 133 - Rachunek budżetu, strona Ma konta 260 - Zobowiązania finansowe;

2. Naliczenie odsetek od zaciągniętej pożyczki: strona Wn konta 260 - Zobowiązania finansowe, strona Ma konta 909 - Rozliczenia międzyokresowe;

3. Zapłacone odsetki od pożyczki: strona Wn konta 260 - Zobowiązania finansowe, strona Ma konta 909 - Rozliczenia międzyokresowe;

4. Spłata pożyczki w wartości nominalnej: strona Wn konta 260 - Zobowiązania finansowe, strona Ma konta 133 - Rachunek budżetu.

Małgorzata Pelc

 specjalistka z zakresu finansów publicznych

Podstawa prawna

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.). Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 289).