Jak zaksięgować sprzedaż zbędnych składników majątku

Jednostki budżetowe prowadząc swą działalność, gospodarują często znacznym mieniem różnego rodzaju. Zdarza się, że z różnych powodów niektóre składniki okazują się zbędne. Można je zagospodarować na kilka sposobów, jednym z nich jest sprzedaż.

Państwowe...

Zasady postępowania z mieniem zbędnym w państwowych jednostkach budżetowych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z 21 maja 2010 r. w sprawie sposobu i trybu gospodarowania składnikami rzeczowymi majątku ruchomego, w który wyposażone są jednostki budżetowe (Dz.U. nr 114, poz. 761). Zgodnie z nim majątkiem za zbędne składniki rzeczowe majątku można uznać takie, które:

1) nie są i nie będą mogły być wykorzystane w realizacji zadań związanych z działalnością jednostki [przypadek 1],

2) nie nadają się do współpracy ze sprzętem używanym w jednostce, a ich przystosowanie byłoby technicznie lub ekonomicznie nieuzasadnione [przypadek 2],

3) nie nadają się do dalszego użytku, a ich naprawa byłaby nieopłacalna [przypadek 3].

...i samorządowe jednostki budżetowe

Należy pamiętać, że przytoczone wcześniej rozporządzenie ma zastosowanie w państwowych jednostkach budżetowych, ponieważ dotyczy mienia Skarbu Państwa. Nie dotyczy ono jednostek samorządowych. Jednostki te nie mają uregulowań w tym zakresie w postaci aktu prawnego rangi ustawy czy rozporządzenia.

Najczęściej to jednostka samorządu terytorialnego (organ stanowiący w drodze uchwały lub organ wykonawczy w drodze zarządzenia) określa zasady postępowania ze zbędnym lub zużytym majątkiem, w tym procedury jego sprzedaży.

Wycena

Przed wybraniem sposobu zagospodarowania zbędnego majątku, również przed sprzedażą, należy dokonać jego wyceny. Rozporządzenie wskazuje, że cenę należy ustalić z należytą starannością, na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz popytu na nie. To ostatnie kryterium jest szczególnie ważne i pomocne w wycenie zużytego majątku (który również może podlegać sprzedaży), który nie występuje już w normalnym obrocie gospodarczym (np. przestarzały sprzęt) [przykład 1 i 2].

Zasady ewidencji przedstawiają schematy poniżej.

PRZYPADEK 1

Państwowa jednostka budżetowa posiadała archiwum składające się z dwóch pomieszczeń wyposażone w regały jezdne. Ze względu na zmianę przepisów oraz profilu działalności jednostki (w tej chwili ma ono obowiązek posiadać tylko zakładową składnicę akt o znacznie mniejszej powierzchni) jedno z pomieszczeń zostało zaadaptowane na biuro. Pozostałe wyposażenie w postaci regałów jezdnych, higrometrów oraz niszczarki do akt uznano za majątek zbędny, ponieważ nie będą już wykorzystane w realizacji zadań jednostki.

PRZYPADEK 2

Jednostka posiada telewizor, który został uznany za zbędny, ponieważ mimo jego sprawności technicznej nie ma współpracującego z nim sprzętu (instalacji antenowej czy też odtwarzacza DVD). W ramach działalności jednostki niezbędne jest odtwarzanie materiałów filmowych dostarczanych na płytach, jednak łatwiejsze jest odtwarzanie ich na posiadanym sprzęcie komputerowym. Przystosowywanie telewizora do odtwarzania danych byłoby technicznie i ekonomicznie nieuzasadnione.

PRZYPADEK 3

Jednostka budżetowa posiada szafę pancerną, w której uszkodzeniu uległ zamek szyfrowy, bez którego nie spełnia ona swojej funkcji (służyła do przechowywania gotówki w kasie). Po zasięgnięciu informacji o kosztach naprawy okazało się, że wstawienie nowego zamka do tej szafy, ze względu na jej wiek i konstrukcję, kosztowałoby tyle, ile 70 proc. wartości nowej szafy. Szafę uznano za zbędną, ponieważ nie nadaje się do dalszego użytku w kasie, a jej naprawa byłaby nieopłacalna.

PRZYKŁAD 1

Używane krzesła

Jednostka posiada zbędne krzesła obrotowe (likwidacja wydziału, brak możliwości przechowywania). Były one używane przez 4 lata, stopień zużycia określono na 30 proc. Po analizie cen na rynku (portale aukcyjne, portale porównujące ceny) stwierdzono, że krzesła tego typu występują w obrocie, cena nowego wynosi 240 zł. Uwzględniając ich bardzo dobry stan i dotychczasowe zużycie, określono cenę jednostkową krzesła na 160 zł.

PRZYKŁAD 2

Niesprawna lodówka

Jednostka budżetowa posiada majątek w postaci 12-letniej, zepsutej, nienadającej się do naprawy lodówki. Majątek został uznany za całkowicie zużyty, jednak jeden z pracowników zgłosił chęć jej zakupu. Lodówka jest starego typu, uszkodzona, nie występuje więc w normalnym obrocie. Ze względu na stopień zużycia oraz wiek lodówki wyceniono ją według wartości surowców wtórnych, jakie można by z niej odzyskać. Oszacowano, że byłoby to ok. 20 kg złomu stalowego i 0,5 kg złomu kolorowego (miedzi). Dokonano wyceny: 20 kg x 0,50 zł = 10 zł, 0,5 kg x 25 zł = 12,50 zł. Cena lodówki: 22,50 zł.

EWIDENCJA

● środków trwałych

@RY1@i02/2013/068/i02.2013.068.00800030e.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Rachunek za sprzedany środek trwały (w cenie sprzedaży): strona Wn konta 201 - Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami, strona Ma konta 760 - Pozostałe przychody operacyjne.

2. Rozchód sprzedanego środka trwałego (według wartości początkowej): strona Ma konta 011 - Środki trwałe (wartość początkowa),

2a) dotychczasowe umorzenie: strona Wn konta 071 - Umorzenie środków trwałych,

2b) wartość nieumorzona: strona Wn konta 800 - Fundusz jednostki.

PRZYKŁAD

Centrala telefoniczna

Jednostka budżetowa sprzedała zbędny składnik majątku: centralę telefoniczną, zaewidencjonowaną jako środek trwały na koncie 011. Wartość początkowa: 5900 zł, dotychczasowe umorzenie: 5600 zł. Cena sprzedaży: 1150 zł.

@RY1@i02/2013/068/i02.2013.068.00800030e.102.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Rachunek za sprzedaną centralę 1150 zł.

2. Wydanie sprzedanej centrali kupującemu (protokół przekazania) 5900 zł,

2a) umorzenie środków trwałych 5600 zł,

2b) fundusz jednostki 300 zł.

● pozostałych środków trwałych

@RY1@i02/2013/068/i02.2013.068.00800030e.103.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Rachunek za sprzedany pozostały środek trwały (w cenie sprzedaży): strona Wn konta 201 - Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami, strona Ma konta 760 - Pozostałe przychody operacyjne.

2. Rozchód sprzedanego pozostałego środka trwałego (wg wartości początkowej): strona Ma konta 013 - Pozostałe środki trwałe, strona Wn konta 072 - Umorzenie pozostałych środków trwałych.

PRZYKŁAD

Biurko komputerowe

W jednostce za majątek zbędny uznano biurko komputerowe, zaewidencjonowane w pozostałych środkach trwałych z wartością początkową 1020 zł. Cena sprzedaży ustalona została na 180 zł.

@RY1@i02/2013/068/i02.2013.068.00800030e.104.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Rachunek za sprzedane biurko 180 zł.

2. Wydanie sprzedanego biurka 1020 zł.

Magdalena Rypińska

dyrektor sądu, długoletnia główna księgowa

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 289).