Deficyt budżetu finansowany jest najczęściej z zobowiązań

W zakresie wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego (dalej: j.s.t.) występujące rozrachunki wynikają z: powiązań budżetu państwa z budżetami jednostek samorządu terytorialnego, porozumień zawieranych między j.s.t., powiązań budżetów z bankami i innymi instytucjami finansowymi, umów o udzielenie dotacji, umów o dofinansowanie oraz umów o dofinansowanie zawieranych z instytucjami pośredniczącymi w finansowaniu programów i projektów ze środków funduszy pomocowych. W tekście skupiono uwagę przede wszystkim na zobowiązaniach finansowych zaciągniętych na finansowanie deficytu budżetu i ich ujęciu w księgach rachunkowych j.s.t., gdyż dominują one wśród zobowiązań budżetów j.s.t.

Operacje związane z powstaniem oraz spłatą należności i zobowiązań budżetu ujmuje się na podstawie dowodów księgowych, np. wyciągów bankowych, poleceń księgowania.

Do ewidencji należności finansowych, w tym z tytułu udzielonych pożyczek, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szczególnych zasad rachunkowości służy konto 250 - Należności finansowe. Konto 250 może wykazywać dwa salda. Saldo Wn oznacza stan należności finansowych, zaś saldo Ma - stan nadpłat z tytułu należności finansowych. Ewidencja szczegółowa prowadzona do konta 250 powinna zapewnić możliwość ustalenia stanu należności z poszczególnymi kontrahentami według tytułów należności.

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szczególnych zasad rachunkowości do ewidencji:

wzaciągniętych kredytów służy konto 134 - Kredyty bankowe,

wzaciągniętych pożyczek i operacji związanych z wyemitowanymi instrumentami finansowymi służy konto 260 - Zobowiązania finansowe.

Konto 134 może wykazywać saldo Ma oznaczające zadłużenie z tytułu kredytów zaciągniętych na finansowanie budżetu (tj. kredyt i odsetki od kredytu).

Ewidencja szczegółowa prowadzona do konta 134 powinna umożliwiać ustalenie stanu zadłużenia według umów kredytowych.

Konto 260 może wykazywać dwa salda. Saldo Wn oznacza stan nadpłaconych zobowiązań finansowych, a saldo Ma stan zaciągniętych zobowiązań finansowych.

Ewidencja szczegółowa prowadzona do konta 260 powinna zapewnić możliwość ustalenia stanu zobowiązań z poszczególnymi kontrahentami według tytułów zobowiązań.

Jednostki samorządu terytorialnego mogą zaciągać kredyty i pożyczki oraz emitować papiery wartościowe na (art. 89 ust. 1 ustawy o finansach publicznych; dalej: u.o.f.p.):

1) pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu j.s.t.,

2) finansowanie planowanego deficytu budżetu j.s.t.,

3) spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz zaciągniętych pożyczek i kredytów,

4) wyprzedzające finansowanie działań finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.o.f.p. suma zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz zobowiązań z wyemitowanych papierów wartościowych nie może przekroczyć kwoty określonej w uchwale budżetowej j.s.t.

W przypadku ubiegania się przez j.s.t. o kredyt lub pożyczkę na cel, o którym mowa m.in. w art. 89 ust.1 pkt 2-4, a także w przypadku zamiaru emisji przez j.s.t. papierów wartościowych, zarząd tej jednostki jest obowiązany uzyskać opinię regionalnej izby obrachunkowej o możliwości spłaty kredytu lub pożyczki lub wykupu papierów wartościowych.

Zgodnie z art. 262 ust. 1 u.o.f.p. czynności prawnych polegających na zaciąganiu kredytów i pożyczek oraz udzielaniu pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także emisji papierów wartościowych dokonuje dwóch członków zarządu wskazanych w uchwale przez zarząd, z tym że w gminie czynności tych dokonuje wójt, burmistrz, prezydent miasta. Dla ważności tych czynności konieczna jest kontrasygnata skarbnika j.s.t.

Typowe operacje księgowe związane z kredytami i pożyczkami w budżecie j.s.t. są następujące:

1. Wpływ środków z tytułu kredytu bankowego: strona Wn konta 133 - Rachunek budżetu, strona Ma konta 134 - Kredyty bankowe;

2. Wpływ środków z tytułu otrzymanej pożyczki, wpływ środków ze sprzedaży wyemitowanych instrumentów finansowych: strona Wn konta 133 - Rachunek budżetu, strona Ma konta 260 - Zobowiązania finansowe;

3. Odsetki od kredytu naliczone przez bank: strona Wn konta 909 - Rozliczenia międzyokresowe, strona Ma konta 134 - Kredyty bankowe;

4. Zapłata odsetek (ewentualne ich umorzenie) dopisanych do kwoty kredytu: strona Wn 134 - Kredyty bankowe, strona Ma konta 909 - Rozliczenia międzyokresowe;

5. Odsetki od zaciągniętej pożyczki oraz wyemitowanych instrumentów finansowych naliczone przez bank: strona Wn konta 909 - Rozliczenia międzyokresowe, strona Ma konta 260 - Zobowiązania finansowe;

6. Zapłata odsetek (ewentualne ich umorzenie) dopisanych do kwoty pożyczki: strona Wn konta 260 - Zobowiązania finansowe, strona Ma konta 909 - Rozliczenia międzyokresowe;

7. Spłata kredytu: strona Wn konta 134 - Kredyty bankowe, strona Ma konta 133 - Rachunek budżetu;

8. Spłata zaciągniętej pożyczki, wykup wyemitowanych instrumentów finansowych: strona Wn konta 260 - Zobowiązania finansowe, strona Ma konta 133 - Rachunek budżetu.

WAŻNE

Zaciągnięte kredyty i pożyczki oraz wyemitowane papiery wartościowe z przeznaczeniem na pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu j.s.t. podlegają spłacie lub wykupowi w tym samym roku, w którym zostały zaciągnięte lub wyemitowane

Małgorzata Pelc

specjalista z zakresu finansów publicznych

Podstawa prawna

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów konta dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 128, poz. 861 z późn. zm.).