Jak amortyzować nieużywany środek trwały

W zależności od przyczyny braku możliwości użytkowania środka trwałego, środek ten może zostać postawiony w stan likwidacji bądź też może zostać przeznaczony do sprzedaży.

Środki trwałe zgodnie z definicją zawartą w par. 2 pkt 5 rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej - to środki, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, w tym środki trwałe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, otrzymane w zarząd lub użytkowanie i przeznaczone na potrzeby jednostki. Aby więc dany składnik majątkowy zaliczyć do środka trwałego musi on być przede wszystkim kompletny i zdatny do użytku.

Z pytania nie wynika, z jakich przyczyn środek trwały nie jest użytkowany przez jednostkę, czy z przyczyn jego zużycia i nieopłacalnej naprawy, czy też z powodu jego nieprzydatności w prowadzonej działalności. Komisja inwentaryzacyjna postąpiła prawidłowo, spisując ten środek w arkuszach spisu z natury. Komisja ta winna dodatkowo w protokole z przeprowadzonej inwentaryzacji dokonać oceny przyczyn braku jego używania w bieżącej działalności i postawić w tym zakresie stosowne wnioski np. co do jego likwidacji lub sprzedaży z uwagi na brak jego przydatności w bieżącej działalności jednostki. Po zatwierdzeniu przez kierownika jednostki wniosków komisji inwentaryzacyjnej o jego likwidacji, jednostka powinna wyksięgować wartość środka trwałego z ewidencji bilansowej i do czasu jego fizycznej likwidacji lub odsprzedaży części powinna zaksięgować w ewidencji pozabilansowej. Wyksięgowanie z ewidencji bilansowej i zaksięgowanie w ewidencji pozabilansowej powinno nastąpić na podstawie dokumentu LT zatwierdzonego przez kierownika jednostki. W przypadku natomiast, gdy środek trwały jest nieużytkowany wyłącznie z uwagi na brak możliwości jego wykorzystania w bieżącej działalności, z uwagi przykładowo na częściową zmianę profilu działania jednostki, jednostka winna przeanalizować zasadność utworzenia odpisu aktualizującego z tytułu trwałej utraty wartości, a następnie w momencie podjęcia decyzji przez kierownika jednostki o jego zbyciu, również do czasu jego odbioru przez nabywcę powinna wyksięgować go z ewidencji bilansowej i zaksięgować w ewidencji pozabilansowej.

Odnosząc się do problemu amortyzacji, należy wskazać, że art. 32 ust. 1 ustawy o rachunkowości wskazuje jednoznacznie, w jakich sytuacjach należy zakończyć naliczanie odpisów amortyzacyjnych. Zgodnie z tym przepisem odpisy amortyzacyjne dokonuje się do czasu:

1) zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową środka trwałego, lub

2) przeznaczenia środka trwałego do likwidacji, sprzedaży lub stwierdzenia jego niedoboru.

Powyższe oznacza, że jednostka do czasu podjęcia decyzji przez kierownika jednostki o postawieniu środka trwałego w stan likwidacji lub przeznaczenia go do sprzedaży, powinna naliczać przez cały okres odpisy amortyzacyjne, nie zapominając, że w przypadku utworzenia odpisu aktualizującego z tytułu trwałej utraty wartości, odpisy amortyzacyjne powinny być naliczone od wartości pomniejszonej o te odpisy. [schemat]

SCHEMAT EWIDENCJI

Decyzja kierownika

Decyzja kierownika jednostki o postawieniu nieużytkowanego środka trwałego w stan likwidacji, w związku z jego zużyciem w toku eksploatacji

1. PK - wyksięgowanie z ewidencji bilansowej środka trwałego na skutek postawienia go w stan likwidacji:

● strona Wn konta 071 - Umorzenie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych - część umorzona,

● strona Wn konta 800 - Fundusz jednostki - część nieumorzona,

● strona Ma konta 011 - Środki trwałe.

2. PK - ujęcie w ewidencji pozabilansowej środka trwałego postawionego w stan likwidacji: strona Wn konta 095 - Środki trwałe (analityka: postawione w stan likwidacji);

3. Protokół z fizycznego zniszczenia środka trwałego - PK wyksięgowanie z ewidencji pozabilansowej: strona Ma konta 095 - Środki trwałe (analityka: postawione w stan likwidacji).

Decyzja kierownika jednostki o sprzedaży nieużytkowanego środka trwałego w związku z brakiem jego przydatności w dalszej działalności jednostki

1. Faktura z tytułu sprzedaży środka trwałego:

● strona Wn konta 221 - Należności z tytułu dochodów budżetowych,

● strona Ma konta 225 - Rozrachunki z budżetami (analityka: podatek VAT),

● strona Ma konta 760 - Pozostałe przychody operacyjne.

2. PK wyksięgowanie z ewidencji bilansowej środka trwałego na skutek przeznaczenia go do sprzedaży:

● strona Wn konta 071 - Umorzenie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych - część umorzona,

● strona Wn konta 800 - Fundusz jednostki - część nieumorzona,

● strona Ma konta 011 - Środki trwałe.

3. PK - ujęcie w ewidencji pozabilansowej środka trwałego przeznaczonego do sprzedaży: strona Wn konta 095 - Środki trwałe (analityka: środki trwałe przeznaczone do sprzedaży);

4. WB - wpływ na rachunek bankowy jednostki środków jako zapłata faktury z pkt. 1: strona Wn konta 130 - Rachunek bieżący jednostki (analityka: par. 087), strona Ma konta 221 - Należności z tytułu dochodów budżetowych;

5. Wydanie środka trwałego nabywcy - PK wyksięgowanie z ewidencji pozabilansowej: strona Ma konta 095 - Środki trwałe (analityka: środki trwałe przeznaczone do sprzedaży).

Elżbieta Gaździk

zastępca dyrektora ds. ekonomiczno-finansowych

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994r o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 289).