Jednostka organizacyjna gminy może pobierać opłaty bezpośrednio na swoje konto

Z rozporządzenia ministra polityki społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych wyraźnie wynika, że odbiorcą opłaty jest urząd gminy. Jednak analizując podobną sprawę, Regionalna Izba Obrachunkowa z Gdańska wskazała, że wniesienie zapłaty bezpośrednio na konto OPS jest prawnie dopuszczalne.

Strukturę organizacyjną gminy i podległych jej jednostek organizacyjnych kształtuje kilka ustaw. Artykuł 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wyraźnie wskazuje, że w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami. Z kolei art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z o finansach publicznych mówi m.in., że podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków. Natomiast w art. 110 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej postanowiono, że zadania z tego zakresu wykonują jednostki organizacyjne gminy, czyli ośrodki pomocy społecznej. W tej sprawie ważne jest też rozporządzenie w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. W par. 5 postanowiono, że opłata za takie usługi jest wnoszona przez beneficjenta bezpośrednio lub przelewem do kasy urzędu gminy, w terminie do 15. dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu wykonania usługi. W przepisie jest mowa o konkretnym odbiorcy opłaty, czyli urzędzie gminy. Ustawodawca nie wskazuje, że może nim być jednostka organizacyjna gminy, w tym przypadku ośrodek pomocy społecznej.

Co innego jednak wynika z analizy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku (pismo z 24 kwietnia 2018 r., znak RP.0441/78/15/17/1/2018, dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej RIO w Gdańsku). Zdaniem RIO jest możliwe odstępstwo od literalnego brzmienia par. 5, w sytuacji gdy określone zadanie zostanie przekazane do realizacji przez gminę do jej własnej jednostki budżetowej. W stanowisku podano, że: „w określonych okolicznościach nie będzie uzasadnione literalne stosowanie wymogu z par. 5 ww. rozporządzenia. W zależności bowiem od sposobu ukształtowania realizacji zadania (wykonywane w ramach urzędu, wykonywane przez jednostkę budżetową gminy) zróżnicowane będzie postępowanie proceduralne (zasady wnoszenia opłat) związane z należnościami, o których mowa w par. 5 ww. rozporządzenia”. Dalej zaakcentowano, że taki sposób realizacji zadań przez odrębne strukturalnie jednostki ma również uzasadnienie w kontekście kompleksowego funkcjonowania określonej jednostki samorządu terytorialnego. Skoro bowiem określona jednostka zajmuje się realizacją zadania zarówno od strony faktycznej, jak i prawnej, to konsekwentnie uzasadniona będzie również jego realizacja w aspekcie ewidencyjnym, przejawiająca się przyjmowaniem wpłat od osób fizycznych na rachunek bankowy tej właśnie jednostki. Izba zwróciła również uwagę, że określone zdarzenia, mające skutki w sferze gospodarki finansowej, winny mieć możliwe pełne odzwierciedlenie w urządzeniach księgowych tej jednostki, która realizuje dane zadanie, rzecz jasna z uwzględnieniem istoty regulacji art. 11 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Z tego przepisu wynika zaś, że jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. ©℗

WAŻNE Jeśli jakaś jednostka organizacyjna gminy zajmuje się realizacją zadania zarówno od strony faktycznej, jak i prawnej, to konsekwentnie uzasadniona będzie również jego realizacja w aspekcie ewidencyjnym. Oznacza to, że jednostka ta może przyjmować wpłat od osób fizycznych na swój rachunek bankowy.

Podstawa prawna

Par. 5 rozporządzenia z 22 września 2005 r. ministra polityki społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. nr 189, poz. 1598 ze zm.).

Art. 9 ust 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.).

Art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.).

Art. 110 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.).