Dodatki do pensji dla wszystkich, a nie najlepszych

Pensja pracownika samorządowego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę składa się z wynagrodzenia zasadniczego i ustawowych dodatków np. dodatku za wieloletnią pracę. Pracownik samorządowy ma też prawo do nagrody jubileuszowej oraz jednorazowej odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego.

Podstawowy jej składnik, jakim jest wysokość wynagrodzenia zasadniczego, musi zawierać się w przedziale płac dla zajmowanego stanowiska i nie może być wyższa od maksymalnej kwoty zaszeregowania.

Wraz z wprowadzeniem przed dwoma laty nowej ustawy o pracownikach samorządowych rząd zrezygnował z określania maksymalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego. Dzięki temu gminom łatwiej jest m.in. swobodnie kształtować politykę kadrową. A co za tym idzie, konkurować na rynku o specjalistów.

- O wysokości maksymalnych stawek wynagrodzeń zasadniczych decyduje nie tylko szef urzędu, ale też zamożność samorządów - mówi Witold Liszkowski, wójt gminy Puńsk.

Jego zdaniem samorządy mają często narzędzia do pozyskiwania specjalistów, ale nie mają na to środków.

Dla pracowników zatrudnianych na podstawie umowy o pracę zostały określone przez rząd minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego. Wcześniej rząd określał nie tylko stawki minimalne, ale też maksymalne.

Samorządy muszą też wypłacać pracownikom dodatki do pensji zasadniczej, które wynikają z ustawy. Wśród nich jest dodatek za wieloletnią pracę, który przysługuje po pięciu latach pracy w wysokości 5 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Wzrasta on o procent za każdy kolejny rok pracy aż do osiągnięcia 20 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.

Nagroda jubileuszowa po raz pierwszy przysługuje pracownikowi po 20 latach pracy i wynosi 75 proc. wynagrodzenia miesięcznego. Im większy staż pracy, tym nagroda jest wyższa i może osiągnąć nawet 400 proc. pensji. Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wieloletnią pracę, nagrody jubileuszowej i jednorazowej odprawy wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia w innych instytucjach administracji państwowej.

- Wójt może w regulaminie określić dodatkowe nagrody lub premie za zaangażowanie urzędników w pracę. W pierwszej jednak kolejności musi jednak wywiązać się z obowiązków ustawowych - mówi dr Stefan Płażek, adwokat, adiunkt w Katedrze Prawa Samorządu Terytorialnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Podkreśla, że stałe dodatki do pensji w ustawie nie mają charakteru motywacyjnego dla urzędników.

Taki niemotywujący charakter ma dodatkowe wynagrodzenie roczne, tzw. trzynasta pensja. Ustala się je w wysokości 8,5 proc. sumy wynagrodzenia za pracę otrzymaną przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego.

Nowa ustawa o pracownikach samorządowych dzieli osoby pracujące w urzędzie ze względu na formę zatrudnienia. Pracownikiem zatrudnionym na podstawie wyboru jest marszałek województwa, jego zastępca oraz pozostali członkowie zarządu. Podobnie jest w starostwie. Natomiast w gminie zatrudniony na podstawie wyboru jest wójt, burmistrz i prezydent miasta. A na podstawie powołania zatrudniani są zastępcy wójta, burmistrz, prezydent miasta i skarbnik gminy, powiatu i województwa. Pozostali pracownicy samorządowi zatrudniani są na podstawie umowy o pracę. Tych ostatnich jest najwięcej.

Minimalne płace zasadnicze pracowników samorządowych na stanowiskach urzędniczych są uzależnione od rodzaju stanowiska. Na przykład pensja zasadnicza dla sekretarza wynosi 2 tys. zł. W przypadku sekretarza Urzędu Miasta Warszawy i miast na prawach powiatu powyżej 300 tys. mieszkańców to już 2,6 tys. zł. W większości samorządów wynagrodzenia sekretarzy są wyższe od minimalnych stawek i są zbliżone do pensji skarbników. Dla tej grupy osób zatrudnionych na podstawie powołania i wyboru rząd określa minimalne i maksymalne stawki wynagrodzenia zasadniczego oraz maksymalny poziom dodatku funkcyjnego. I tak na przykład wynagrodzenie zasadnicze wójta gminy do 15 tys. mieszkańców może wynosić od 4,2 tys. do 5,9 tys. zł, a jego dodatek funkcyjny nie może przekroczyć 1,9 tys. zł.

Wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, staroście oraz marszałkowi województwa przysługuje obligatoryjnie z mocy ustawy dodatek specjalny. Jego wysokość ma wynosić co najmniej 20 proc. i nie może przekroczyć 40 proc. wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego. Z tym że w urzędach miasta stołecznego Warszawy i miast na prawach powiatu powyżej 300 tys. mieszkańców dodatek ten może wzrosnąć do 50 proc.

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl