Rozbudowano rachunek kosztów w jednostkach budżetowych

Jednostki budżetowe są podmiotami powołanymi do nieodpłatnego świadczenia usług o charakterze publicznym. Finansowane są tzw. metodą brutto, polegającą na tym, że środki na wydatki otrzymują z budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego (dalej: j.s.t.), a jeśli osiągają dochody (choć nie jest to celem ich działalności), to zobowiązane są do ich odprowadzenia w całości do budżetu państwa lub budżetu j.s.t. Ze względu na kasowy charakter budżetu państwa oraz planów finansowych w rachunkowości jednostek budżetowych najważniejsze jest zatem ujmowanie wydatków, a także dochodów w ramach konta 130. Do tej pory rachunek kosztów był więc ograniczony i uproszczony. Ze względu jednak na wprowadzenie w 2006 roku obowiązku sporządzania rachunku zysków i strat oraz w związku z nowym spojrzeniem na finanse publiczne, w rozporządzeniu ministra finansów z 5 lipca 2010 r. znacznie rozbudowano rachunek kosztów w jednostkach sektora finansów publicznych.

Dotychczasowe przepisy przewidywały możliwość ewidencji kosztów na dwa sposoby:

I - polegający na księgowaniu kosztów tylko na kontach zespołu 4 "Koszty wg rodzaju i ich rozliczenie". Jest to wariant kosztów stosowany w jednostkach budżetowych ze względu na nieodpłatny charakter ich działalności (nie kalkulują one kosztu produktu czy usługi, nie ma więc potrzeby ujmowania kosztów w podziale na miejsca ich powstawania, czyli w zespole 5 kont),

II - koszty ujmuje się na kontach zespołu 4 i zespołu 5 "Koszty wg typów działalności i ich rozliczenie" z dalszym ich rozliczeniem na konta zespołu 6 "Produkty" i 7 "Przychody i koszty ich uzyskania". Ten wariant kosztów stosowany był w tych jednostkach sektora finansów publicznych, które z założenia prowadziły działalność zarobkową, czyli w gospodarstwach pomocniczych jednostek budżetowych i zakładach budżetowych.

Według dotychczas obowiązujących przepisów jednostki sektora finansów publicznych miały do wyboru jeden z opisanych wcześniej dwóch sposobów, natomiast nie przewidywano trzeciej możliwości ewidencji kosztów, czyli ewidencji tylko w zespole 5 kont.

Taka możliwość pojawiła się od 1 stycznia 2011 r., bowiem nowe rozporządzenie w sprawie zasad rachunkowości i planów kont pozwala, w zależności od potrzeb jednostki, wybrać jeden z trzech możliwych sposobów ewidencji kosztów:

I - ponoszone koszty ujmuje się tylko na kontach zespołu 4 "Koszty według rodzajów i ich rozliczenie",

II - ponoszone koszty ujmuje się tylko na kontach zespołu 5 "Koszty według typów działalności i ich rozliczenie" z odpowiednim wyodrębnieniem na kontach analitycznych kosztów w układzie rodzajowym,

III - ponoszone koszty ujmuje się zarówno na kontach zespołu 4, jak i w zespole 5, z dalszym ich rozliczeniem na konta zespołu 6 "Produkty" i 7 "Przychody, dochody i koszty".

Koszty w zespole 4 ulegają także uszczegółowieniu. Dotychczas zespół ten obejmował trzy konta syntetyczne. Po zmianie, od 1 stycznia 2011 r., będzie ich osiem.

Od 1 stycznia 2011 r. podział kosztów w zakresie zespołu 4 odpowiada pozycjom w rachunku zysków i strat, nie ma więc potrzeby stosowania tutaj dodatkowej analityki do celów sprawozdawczych, poza oczywiście analityką w przekroju podziałek klasyfikacji budżetowej. Ponadto obraz kosztów jednostki w księgach rachunkowych będzie bardziej przejrzysty. Koszty ujmowano dotychczas na jednym koncie syntetycznym 400. Służyło ono do ewidencji:

● amortyzacji wydanych do używania pozostałych środków trwałych oraz zbiorów bibliotecznych umarzanych w 100 proc. w miesiącu oddania do używania,

● zużycia materiałów (w tym części zamiennych i środków czystości),

● zużycia energii (cieplnej, elektrycznej, gazowej, wody),

● usług obcych,

● naliczonych wynagrodzeń, łącznie z wartością przysługujących świadczeń w naturze zaliczanych do wynagrodzeń,

● naliczonych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy,

● wartości przelanych lub naliczonych odpisów na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych,

● podatków i opłat (w tym: podatek od nieruchomości, inne podatki lokalne, opłaty za trwały zarząd, wieczyste użytkowanie, opłaty związane z ochroną środowiska, ubezpieczenia majątkowe),

● naliczonych ekwiwalentów dla pracowników za zużyte do celów służbowych własne materiały, odzież i sprzęt,

● koszty podróży służbowych oraz za przejazdy służbowe samochodami stanowiącymi własność pracowników.

Od tego roku będą one księgowane na odrębnych, właściwych dla swojego rodzaju kontach.

Z nowym rokiem zmianom uległy też zasady księgowania kosztów w zespole 7 "Przychody, dochody i koszty". Dotychczas ze względu na wspomniany już kasowy charakter budżetów w jednostkach budżetowych szczególną uwagę przywiązywano do ewidencji dochodów i wydatków, stosując pewne uproszczenia w zakresie księgowania kosztów, które w tym przypadku (kosztów ujmowanych w zespole 7) polegały na stosowaniu jednego konta syntetycznego dla przychodów i kosztów finansowych (750) i jednego konta syntetycznego dla pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych.

Obecnie wyodrębniono konta właściwe dla przychodów i konta właściwe dla kosztów w następujący sposób:

750 - Przychody finansowe

751 - Koszty finansowe

760 - Pozostałe przychody operacyjne

761 - Pozostałe koszty operacyjne.

Istotną zmianą jest tu również sposób ujmowania operacji gospodarczych na koncie 750, które do tej pory było kontem właściwym dla księgowania przychodów z tytułu dochodów budżetowych. Natomiast obecnie w zespole 7 pojawiło się nowe, zupełnie odrębne konto, właściwe do księgowania takich dochodów, tj. konto 720 "Przychody z tytułu dochodów budżetowych". Na stronie Wn tego konta ujmuje się odpisy z tytułu dochodów budżetowych, a na stronie Ma ujmuje się przychody z tytułu dochodów budżetowych. Do konta 720 należy powadzić ewidencję analityczną, która powinna zapewnić wyodrębnienie przychodów z tytułu dochodów budżetowych według pozycji planu finansowego (podziałek klasyfikacji budżetowej). Na koniec roku obrotowego saldo konta 720 przenosi się na konto 860 "Wynik finansowy", na dzień 31 grudnia konto to nie wykazuje więc salda.

Oprócz konta 720 w zespole 7 pojawiły się jeszcze dwa dotychczas niewystępujące konta, a mianowicie konto 770 "Zyski nadzwyczajne" i konto 771 "Straty nadzwyczajne". Konto 770 służy do ewidencji dodatnich skutków finansowych zdarzeń trudnych do przewidzenia, następujących poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązanych z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.

Konto 771 służy natomiast do ujmowania zdarzeń o tym samym charakterze (czyli trudnych do przewidzenia i niezwiązanych z normalną działalnością jednostki), tyle że wywierających ujemne skutki finansowe.

Zarówno zyski nadzwyczajne jak i straty nadzwyczajne podlegają przeniesieniu na koniec roku na wynik finansowy jednostki, czyli konto 860. Należy zauważyć, że do 31 grudnia 2010 r. zyski i straty nadzwyczajne były księgowane bezpośrednio na koncie 860.

W związku z powyższymi zmianami kierownicy jednostek budżetowych muszą wprowadzić stosowne zmiany do zakładowych planów kont w celu dostosowania ich do obowiązującego stanu prawnego oraz zapewnić grupowanie i ujmowanie operacji gospodarczych od 1 stycznia 2011 r. przy zastosowaniu nowych przepisów.

@RY1@i02/2011/010/i02.2011.010.086.014a.001.jpg@RY2@

Zasady zapisu na koncie 720

@RY1@i02/2011/010/i02.2011.010.086.014a.002.jpg@RY2@

Konta zespołu 4 "Koszty według rodzaju i ich rozliczenia"

Magdalena Rypińska

kierownik finansowy

Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych jednostek budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 128, poz. 861).