6 sposobów na uzyskanie bardzo dobrej oceny przez urzędnika

1 Terminowo realizuj powierzone zadania

Urzędnicy muszą wywiązywać się z nałożonych na nich obowiązków. W zależności od stopnia złożoności sprawy, na ich załatwienie mają od kilku dni do nawet dwóch miesięcy. Ten ostatni termin dotyczy sytuacji, gdy trzeba dokument skonsultować z innym organem. Jeśli pracownik wszystkie prowadzone sprawy wykonuje w terminie, nie musi się obawiać, że z tego powodu jego ocena okresowa będzie obniżona. Urzędnicy muszą jednak mieć na uwadze, że ich szefowie często przed dokonaniem weryfikacji opracowują specjalne zestawienie. Dzięki niemu mogą porównywać, ile poszczególni pracownicy w ciągu ostatnich np. dwóch lat (bo generalnie w takim okresie cyklicznie sporządzana jest ocena urzędnicza) wykonali spraw i jaki był ich stopień trudności. Dlatego warto też nie uchylać się od przyjmowania kolejnych dokumentów przekazywanych przez dyrektora. Inaczej przy okazji oceny okresowej może się okazać, że pracownik był mało wydajny. Trzeba też tak zorganizować sobie pracę, np. przed pójściem na urlop, aby wszystkie sprawy zostały zamknięte. Jeśli jest to niemożliwe, można zwrócić się do bezpośredniego przełożonego, aby ten zadekretował zaległe czynności na innego urzędnika. W ten sposób urlopowany pracownik nie narazi się na zarzut nieterminowego realizowania spraw. Przy organizacji pracy warto też pamiętać, że gdy określona sprawa wymaga konsultacji z innym urzędem, trzeba ją niezwłocznie do niego przesłać. Nie można również odkładać na później zleconych dokumentów, które mają klauzule pilne lub bardzo pilne. W tym celu można otrzymane sprawy podzielić z uwzględnieniem powyższych kryteriów. Z kolei jeśli urzędnik ma zbyt dużo dokumentów do zrealizowania ,warto zwrócić się do dyrektora z prośbą o przekazanie części spraw innym pracownikom. Nie warto czekać, aż będzie ich zbyt dużo i miną ustalone terminy. Stosując się do powyższych zasad, urzędnik nie musi się obawiać, że ocena okresowa jego pracy będzie niska.

2 Nieustannie podwyższaj swoje kwalifikacje

Urzędnik co dwa lata, przy przeprowadzanej ocenie okresowej, ma określaną ścieżkę kariery. Zawiera ona m.in. plan kursów i szkoleń, jakie pracownik chciałby ukończyć. Z pomocą może przyjść mu urząd, który wyśle go na doskonalenie zawodowe organizowane w ramach jednostki lub nawet za zgodą dyrektora sfinansuje mu odrębne szkolenie, które wskaże pracownik. Wybierane kursy lub nawet studia podyplomowe muszą się w części pokrywać z zakresem obowiązków pracowniczych. Tak więc np. osoba zajmująca się funduszami unijnymi może ubiegać się o skierowanie na studnia podyplomowe z prawa europejskiego. Warto też zaznaczyć, że samorządy w swoich planach finansowych muszą uwzględnić pieniądze na podnoszenie wiedzy i kwalifikacji zawodowych pracowników. Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych wskazuje, że są oni zobowiązani uczestniczyć w różnego rodzaju kursach. Również w administracji rządowej poszczególne urzędy wydzielają środki na szkolenia.

DGP przypomina

Urzędnik, który nie uczestniczy w szkoleniach, może otrzymać niską notę

W jednym z urzędów wojewódzkich do pracowników rozesłano propozycje szkoleń. Zaznaczone też, że można składać wnioski o dofinansowanie lub całkowite pokrycie przez jednostkę innych form kształcenia. Jeden z urzędników zignorował te komunikaty. Następnie w trakcie weryfikacji jego pracy został sklasyfikowany na ocenę dostateczną. Jego kierownik jako uzasadnienie wskazał, że nie realizuje ustalonego planu ścieżki kariery, czyli nie uczestniczy w szkoleniach. Zarówno pracownicy, jak i urzędnicy mianowani zgodnie z przepisami mają obowiązek uczestniczyć w szkoleniach organizowanych w administracji rządowej.

3 Zwróć się do sądu o zmianę oceny na lepszą

Jeśli urzędnik otrzyma negatywną lub słabą ocenę, może się odwołać do dyrektora generalnego, który ma prawo ją zmienić lub zarządzić ponowne jej przeprowadzenie. Jeśli jednak to nie pomoże, trzeba się odwołać do sądu pracy. Na przykład dwie negatywne noty w sytuacji urzędnika mianowanego skutkują automatycznym zwolnieniem. Na tej podstawie można się jednak zwrócić do sądu pracy. Istnieje również możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem cywilnym już po pierwszej ocenie negatywnej. Sąd Najwyższy uznał, że np. pracownik samorządowy od pierwszej negatywnej oceny może się odwołać do sądu cywilnego. Podkreślił, że brak w ustawie z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.) - tak jak jest to w ustawie o służbie cywilnej - przepisu umożliwiającego urzędnikowi, który otrzymuje negatywną ocenę, odwołania się do sądu, nie oznacza niedopuszczalności drogi sądowej (wyrok SN z 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II PK 274/10).

PRZYKŁAD

Jedna słaba ocena to za mało na zwolnienie

Dyrektor generalny postanowił zwolnić pracownika służby cywilnej po pierwszej negatywnej ocenie okresowej. Odrzucił sprzeciw pracownika od wyników oceny i nie chciał czekać na powtórną. W takiej sytuacji pracownik nie powinien być zwalniany z pracy po pierwszej negatywnej ocenie. Jednak istotne jest to, co było jej przyczyną. Jeżeli z podwładnym zostanie rozwiązana umowa, to pozostaje mu odwołanie się od wypowiedzenia umowy do sądu pracy.

4 Staraj się unikać błędów w dokumentach

Kierownicy, którzy kontrolują jakość pracy urzędników, zwracają m.in. uwagę, czy zapewniona jest zgodność działania z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi obowiązującymi w danej jednostce. Z tych względów szef każdej jednostki organizacyjnej odpowiada za wprowadzenie właściwych mechanizmów kontroli zarządczej, które w możliwie najlepszy sposób zapobiegną niezgodnej z prawem realizacji zadań. W tym przypadku chodzi nie tylko o właściwe skoordynowanie procedur wewnętrznych, lecz także o ustalenie zakresu uprawnień i obowiązków podległych pracowników. Urzędnik poza tym, że musi spodziewać się kontroli, powinien również pamiętać, że 17 maja 2011 roku weszła w życie ustawa o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa. Wprowadziła sankcje finansowe za błędne decyzje urzędników państwowych i samorządowych. Zgodnie z tymi rozwiązaniami osoby te poniosą odpowiedzialność, gdy spełnione zostaną określone przesłanki (np. jeśli dojdzie do przyznania odszkodowania klientowi urzędu za szkodę wyrządzoną mu z rażącym naruszeniem prawa). Przyczyną takiego błędu musi być zawinione działanie lub zaniechanie urzędnika. Musi on też pamiętać, że pojęcie rażącego naruszenia prawa jest bardzo szerokie. Na przykład zgodnie z przepisami ustawy o odpowiedzialności urzędniczej, przez wykonywanie władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa należy rozumieć wykonywanie władzy publicznej bez podstawy prawnej. Jeśli urzędnik wyda decyzję administracyjną, która jest niezgodna z prawem, może się spodziewać, że będzie musiał zapłacić nawet do 12 pensji kary. Taka sytuacja nie ułatwia otrzymania bardzo dobrej oceny okresowej. Dlatego warto skrupulatnie wykonywać powierzone przez przełożonego zadania.

5 Systematycznie angażuj się w pracę urzędu

Pracując w urzędzie, warto też starać się przychodzić do pracy punktualnie. Co więcej, u większości przełożonych dobrze jest też widziane, jeśli pracownik stara się w danym dniu zakończyć rozpoczętą sprawę, nawet kosztem zostania kilku minut po wyznaczonych ośmiu godzinach pracy. Warto też zgłaszać się do różnego rodzaju inicjatyw wewnątrz urzędu, w tym na przykład do pracy w zespołach. Takie zaangażowanie pracownika na pewno będzie miało wpływ na wysoką ocenę okresową. Trzeba jednak zaznaczyć, że zarówno członkowie korpusu służby cywilnej jak również pracownicy samorządowi nie mają prawa do rekompensaty za pracę w nadgodzinach. Dlatego też pracownikom i urzędnikom służby cywilnej za pracę w godzinach nadliczbowych nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie lub zwiększony wymiar czasu wolnego. Ci pierwsi mogą liczyć jedynie na czas wolny w tym samym wymiarze. Tak więc za jedną godzinę dodatkowej pracy przysługuje jedna godzina wolnego. W gorszej sytuacji są urzędnicy mianowani. Im nie przysługuje nawet wolny czas, chyba że pracują nocą. W zamian członkowie korpusu służby cywilnej mogą liczyć na nagrody kwartalne i dodatek zadaniowy. Członek korpusu służby cywilnej może dostać dodatek zadaniowy za wykonywanie dodatkowych, powierzonych mu przez pracodawcę zadań. Na okres wykonywania tych obowiązków może je uzyskać ze środków przeznaczonych na wynagrodzenia. Jednak takie świadczenie nie może być przyznane na stałe. Jego wysokość nie jest wprost określona w przepisach, ale najczęściej jest to około 40 proc. wynagrodzenia zasadniczego. W przypadku pracowników samorządowych za dodatkową pracę urzędnik może jedynie liczyć na ustaloną przez urząd premię lub nagrodę. Nie przysługuje mu dodatek zadaniowy. Nie mniej jednak, za dodatkowe zaangażowanie w urzędzie, może też liczyć na bardzo dobrą ocenę okresową.

6 Zadbaj o ścieżkę awansu, a uzyskasz wyższą notę

Jednym z elementów oceny okresowej jest rozmowa przełożonego z podwładnym. W jej trakcie określana jest indywidualna ścieżka awansu. Przy kolejnej ocenie następuje weryfikacja tego, czy została ona zrealizowana. Jeśli więc pracownik służby cywilnej zadeklaruje, że chce zostać urzędnikiem mianowanym, i przy następnej ocenie osiągnie ten cel, nie musi się obawiać, że jego ocena będzie niska. Dlatego wyłącznie od pracownika zależy to, czy będzie starał się zostać urzędnikiem mianowanym. Jeśli tak, to musi przystąpić do postępowania kwalifikacyjnego na urzędnika służby cywilnej. Podstawowym warunkiem ubiegania się o mianowanie jest co najmniej trzyletnie doświadczenie w pracy w służbie cywilnej i potwierdzona znajomość języka obcego. W wyjątkowych przypadkach, za zgodą dyrektora generalnego, pracownik może przystąpić do postępowania kwalifikacyjnego na urzędnika z dwuletnim stażem w służbie cywilnej. Wtedy pracownik po zdaniu egzaminu na urzędnika mianowanego otrzymuje stały comiesięczny dodatek do pensji.

DGP przypomina

Bardzo dobra ocena pracy nie zawsze oznacza przyznanie nagrody

Ocena okresowa dla pracownika służby cywilnej nie oznacza żadnych skutków. W efekcie pracodawca nie musi go za negatywną ocenę zwolnić ani też za bardzo dobrą przyznać mu podwyżki. Inaczej jest z urzędnikami mianowanymi. W ich przypadku dwie oceny negatywne są równoznaczne z automatycznym rozwiązaniem umowy o pracę, a dwie bardzo dobre gwarantują przyznanie kolejnego stopnia w służbie cywilnej. To z kolei wiąże się z wyższym dodatkiem służby cywilnej. Jeśli urzędnik spełnia te warunki, dyrektor nie może go pozbawić comiesięcznego dodatku do pensji.

Artur Radwan