W jaki sposób zarządzać majątkiem gminy powiatu lub województwa

Urząd Miasta Częstochowa

@RY1@i02/2010/023/i02.2010.023.092.0006.001.jpg@RY2@

Jarosław Kapsa, Urząd Miasta Częstochowa

Najistotniejsza reguła dotycząca zarówno zarządzania nieruchomościami, jak i gospodarką komunalną, określona została w art. 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami: zarządzanie powinno być zgodne zasadami prawidłowej gospodarki. Przedwojenne przepisy prawne jeszcze wyraźniej wzmacniały tę regułę; zarządzanie majątkiem publicznym miało być prowadzone z rzetelnością kupiecką. Niestety określenie rzetelność kupiecka zdewaluowało się przez lata socjalizmu i dziś może być nieczytelne.

Zgodność z zasadą prawidłowej gospodarki wymaga, by władza samorządowa, podejmując decyzje, poprzedziła je sumienną analizą opłacalności ekonomicznej. Względy społeczne nie mogą przeważać nad rachunkiem wymiernych kosztów i zysków, bowiem wówczas wpaść można w pętlę woluntaryzmu. Rzetelność kupiecka podpowiada, że majątek niewykorzystany jest tylko zbędnym kosztem, którym obciążamy podatnika. Starannie więc trzeba określić, które nieruchomości służą lub służyć będą zaspokajaniu potrzeb zbiorowych wspólnoty.

Z podobną rzetelnością kupiecką powinniśmy traktować sferę określaną jako gospodarka komunalna. Niebezpieczeństwo tu polega na otwartym katalogu zadań, które mieszczą się w tym określeniu. Warunkiem ramowym jest tylko określenie, że są to usługi powszechnie dostępne, służące bieżącemu i nieprzerwanemu zaspokajaniu potrzeb zbiorowych ludności. W takim szerokim określeniu mieszczą się usługi, które już dziś są świadczone na zasadzie komercyjnej, jak np.: usługi telekomunikacyjne, dostarczanie energii elektrycznej czy gazu. Uświadomienie sobie faktu, że te niezbędne zadania o charakterze użyteczności publicznej są w sposób dla nas bezpieczny zapewniane, mimo braku bezpośredniego wpływu na nie władz publicznych, powinno skłaniać do innego spojrzenia na kwestie monopolu publicznego gospodarki komunalnej. Nie istnieje dogmat nakazujący utrzymanie bezpośrednio w gestii władzy publicznej zadań z zakresu usług publicznych; z wyjątkiem niektórych świadczonych usług administracyjnych. Energia elektryczna jest dziś równie ważna dla życia codziennego jak woda; akceptujemy jednak, że energię dostarcza nam szwedzki lub niemiecki koncern komercyjny, a boimy się oddać rurę wodociągową w ręce prywatne.

Ustawa o gospodarce komunalnej dopuszcza, w art 3, powierzanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej różnym podmiotom. Rzetelność kupiecka wymaga rozważenia przez samorząd w oparciu o solidnie i uczciwie przeprowadzone analizy, która forma jest lepsza. Czy taniej i lepiej powierzyć wywóz śmieci, transport publiczny czy dostarczanie wody podmiotowi komercyjnemu; czy też lepsza dla mieszkańca jest tu bezpośrednia aktywność jednostki samorządowej?

W Częstochowie przykładowo ciepło do domów dostarcza komercyjna firma fińska; w sąsiednich miastach Górnego Śląska - publiczne przedsiębiorstwo ciepłownicze. Porównajmy więc rachunki płacone przez mieszkańców i poziom jakości usług. W Częstochowie sfera usług publicznych związana z wywozem i transportem odpadów czy z utrzymaniem zieleni została w pełni skomercjalizowana. Czy to znaczy, że to miasto jest przez to bardziej zaniedbane od tych utrzymujących własne komunalne przedsiębiorstwa tej branży?

Myślę, że tego typu przykładów jest wystarczająco dużo, by zmienić regułę myślenia. Rolą samorządu jest organizacja i nadzór nad sferą zadań zaspokajających zbiorowe potrzeby mieszkańców. Wykonanie tych usług powinno trafić do tych, którzy robią to najlepiej i najtaniej. Jeśli gmina chce utrzymać w swoich rękach monopol na jakąś usługę, to na niej powinno spoczywać udowodnienie, że jest to dla dobra wspólnoty niezbędne. Nie możemy bowiem zakładać, że rzetelność urzędnika jest z natury lepsza od rzetelności kupieckiej.