Do kogo trafią zmieszane, a do kogo zebrane selektywnie śmieci

W tym roku weszła w życie nowelizacja ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243 z późn. zm.). Regulacji w ramach systemu poddane zostały wszystkie etapy procedury zagospodarowania odpadów komunalnych, rozpoczynającego się w rozumieniu ustawy już z chwilą odbioru odpadów od ich wytwórców. Wiadomo też, że samorządy chciałyby objąć obowiązkiem przetargowym jak najwięcej nieruchomości, dążąc do osiągnięcia efektu skali. W sytuacji idealnej przetargiem zostałyby objęte wszystkie odpady komunalne z terenu danej gminy, niezależnie od rodzaju nieruchomości, na której byłyby wytworzone.

Plan ustalił

Ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2012, poz. 391 - dalej ustawa o czystości) podzieliła odpady komunalne na zebrane selektywnie oraz zmieszane, zielone i pozostałości z sortowania odpadów przeznaczone do składowania. Możliwości obrotu poszczególnymi rodzajami odpadów kształtują odmienne regulacje.

Ściślejsza, ograniczająca możliwość obrotu odpadami, obowiązuje dla odpadów komunalnych zmieszanych, zielonych i pozostałości z sortowania odpadów przeznaczonych do składowania. Zgodnie z ustawą o czystości odpady tego typu muszą być odbierane od mieszkańców przez wyspecjalizowany podmiot wybrany w wyniku przetargu. Podmiot ten przekazuje je następnie do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Zgodnie z ustawą o odpadach, regiony gospodarki odpadami i regionalne instytucje przetwarzania odpadów zostają określone w wojewódzkim planie gospodarki odpadami.

Umowa z monopolistą

Obrót odpadami zmieszanymi, zielonymi i pozostałościami z sortowania odpadów przeznaczonymi do składowania jest ograniczony ze względu na fakt, iż dotyczący ich przetarg obejmuje jedynie odbiór, z wyłączeniem zagospodarowania, ponieważ wspomniane odpady muszą zostać skierowane do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów. Każdy regionalny zakład gospodarki odpadami jest monopolistą w zakresie zagospodarowania ich na obsługiwanym terenie, ponieważ zgodnie z ustawą wspomniane odpady nie mogą zostać wywiezione poza macierzysty region gospodarki odpadami. Regionalny zakład gospodarki odpadami musi zawrzeć umowy na przekazanie odpadów ze wszystkimi podmiotami odbierającymi odpady od mieszkańców danego regionu.

Powyższe zasady mają znaczący wpływ na możliwość obrotu opisanymi powyżej odpadami komunalnymi, bowiem w praktyce podmiot odbierający takie odpady od mieszkańców nie ma wpływu na to, komu przekaże odpady, a zatem nie ma możliwości dalszego obrotu nimi.

Decyduje samorząd

Odpady zebrane selektywnie zostały natomiast objęte innym reżimem prawnym niż opisane wyżej odpady zmieszane, zielone i pozostałości z sortowania przeznaczone do składowania. Po pierwsze, takie odpady mogą zostać zagospodarowane przez instalację niebędącą regionalnym zakładem gospodarki odpadami. Po drugie, gmina może zorganizować przetarg na odbiór albo odbiór i zagospodarowanie takich odpadów. Jeśli gmina zorganizuje postępowanie tylko na odbiór, podmiot który je wygra, może w ramach części zamówienia polegającej na zagospodarowaniu odpadów przekazać je do wybranej przez siebie instalacji. Trzeba podkreślić, że gmina w specyfikacji istotnych warunków zamówienia może wskazać dodatkowe warunki, pod jakimi takie odpady będą mogły zostać zagospodarowane. Takimi warunkami może być np. wskazanie frakcji odpadów zebranych selektywnie, które będą odbierane i zagospodarowane w przetargu lub wskazanie konkretnej instalacji, która będzie je odbierać, co byłoby kolejnym ograniczeniem w rozporządzaniu takimi odpadami.

Podmioty odbierające odpady zebrane selektywnie obciążone są dodatkowo obowiązkiem przekazywania takich odpadów do instalacji działającej według określonych w ustawie o odpadach zasad. Zgodnie z nimi odpady w pierwszej kolejności należy poddać odzyskowi, a jeśli odzysk jest niemożliwy z przyczyn technologicznych lub nieuzasadniony z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych, odpady te należy unieszkodliwiać w sposób zgodny z wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami.

Brakuje regulacji

Na koniec warto także zaznaczyć, iż większość instalacji zagospodarowania odpadów (także tych, które zostały ustanowione regionalnymi instalacjami) oferuje tzw. mechaniczno-biologiczne przetwarzanie odpadów. W związku z tym mogą podlegać dalszemu przekształceniu, ponieważ nie zostały w sposób definitywny unieszkodliwione. Ale obrót tego typu odpadami komunalnymi nie został uregulowany w ustawie o odpadach ani w ustawie o czystości i porządku w gminach.

@RY1@i02/2012/241/i02.2012.241.08800090a.803.jpg@RY2@

Paweł Turek, radca prawny DLA Piper Wiater sp.k.

Paweł Turek

radca prawny DLA Piper Wiater sp.k.

@RY1@i02/2012/241/i02.2012.241.08800090a.804.jpg@RY2@

Dominik Kępiński, prawnik DLA Piper Wiater sp.k.

Dominik Kępiński

prawnik DLA Piper Wiater sp.k.