Na co pozwala gminie prawo w procesie inwestycyjnym

Czy samorządy mogą wpływać na ostateczny kształt funkcjonujących na ich terenie urządzeń chroniących przed podtopieniami, chociażby występujących przy drogach? W jaki sposób może być realizowane to prawo?

Przede wszystkim organ wykonawczy gminy wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji dla przedsięwzięć mogących zawsze negatywnie oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie negatywnie oddziaływać na środowisko. Na tym etapie określane są podstawowe warunki, które musi spełnić inwestycja w zakresie rozwiązań mających wpływ na środowisko. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, by w przywołanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach gmina starała się określić wymagania co do zachowania stosunków wodnych w odpowiedniej postaci, np. przez określenie średnicy przepustów w przypadku budowy infrastruktury drogowej dla zapewnienia sprawnego działania systemu melioracji. Przypomnijmy, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach opiera się m.in. na przepisach ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r. nr 213, poz. 1397 z późn. zm.).

Co prawda w stosunku do inwestycji drogowych negatywnie oddziałujących na środowisko (m.in. autostrady, drogi ekspresowe, drogi o czterech pasach ruchu) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska, lecz w pozostałych przypadkach czyni to wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Natomiast w postępowaniu przed regionalnym zarządem gospodarki wodnej należy rozważyć, czy dana gmina nie mogłaby starać się o ewentualne uznanie jej za stronę postępowania i w ten sposób wpływać na kształt tej decyzji.

Jakie znaczenie ma to, że po zrealizowaniu danej inwestycji na określonym terenie wystąpiły podtopienia, których wcześniej nie było?

Występowanie podtopień w wyniku realizacji inwestycji jest przejawem zmiany stosunków wodnych, która wywiera wpływ na wszystkie elementy środowiska, również na mieszkańców. Jeżeli wcześniej podtopienia nie występowały, można rozważyć, czy wpływ inwestycji na środowisko nie jest w tym przypadku negatywny, a jeżeli tak - powinno mieć miejsce wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Jak wyglądają relacje między planowaniem przestrzennym a infrastrukturą melioracyjną?

Możliwość wpływu gminy na kształt realizowanej inwestycji, w tym drogowej, może pojawić się na etapie wydawania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla danego terenu, a przede wszystkim decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w odniesieniu do inwestycji drogowych na obszarach, gdzie nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ponadto w miejscowym planie gmina określa m.in. "zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej", do których zalicza się także sieć drogową. Poza tym, w przypadku wydawania decyzji (pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, w tym rowów melioracyjnych, zmieniających stosunki wodne na terenie gminy) nie istnieją przeszkody, by gmina starała się włączyć do udziału w postępowaniu z uwagi na to, iż na podstawie art. 6 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) sprawa taka może dotyczyć interesu prawnego gminy.

Także w sytuacji prowadzonego przez starostę postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę gmina mogłaby starać się do postępowania przystąpić, o ile spełnione zostaną warunki wynikające z prawa budowlanego. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) "stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Nie można wykluczyć, iż gmina będzie właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego - w tym przypadku drogi. W miastach na prawach powiatu to organy gminy decydować będą w sprawie wydania pozwolenia na budowę.

Podtopienia często występują na obszarach wiejskich. Jak tam samorządy mogą się im przeciwstawiać?

Gmina ma szeroki zakres uprawnień w zakresie urządzeń melioracyjnych, wynikający z przepisów ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 121, poz. 1266). Ustawa ta w art. 15 nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek przeciwdziałania degradacji gleb, w tym szczególnie erozji i ruchom masowym ziemi. W dalszej części tego artykułu stwierdzono, iż obowiązek utrzymywania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych oraz urządzeń melioracji szczegółowych ciąży na właścicielu gruntów, na których znajdują się te urządzenia. W razie wystąpienia z winy właściciela degradacji gruntów wójt w drodze decyzji nakazuje właścicielowi gruntów wykonanie w określonym terminie odpowiednich zabiegów. W razie niewykonania decyzji wójt zleca wykonanie zastępcze na koszt właściciela gruntów, wykorzystując do czasu zwrotu kosztów środki budżetu województwa.

@RY1@i02/2013/161/i02.2013.161.08800070b.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Agnieszka Sznajder radca prawny z Kancelarii Radcy Prawnego Agnieszka Sznajder

Rozmawiał Piotr Pieńkosz