Gminy mogą dofinansować wykorzystanie źródeł geotermalnych

Gostynin (woj. mazowieckie) rozpocznie wkrótce budowę całego kompleksu geotermalnego. To tylko jeden z wielu przykładów gminnych inwestycji geotermalnych. W ostatnich dwóch latach w kraju zostało uruchomionych pięć rekreacyjno-leczniczych kompleksów, a kolejnych 15 jest na różnych etapach realizacji. Wykonanie odwiertu i budowa infrastruktury niezbędnej do eksploatacji źródła to wydatek 20-40 mln zł.

Gminy zwracają się o dofinansowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Środki na ten cel są również w większości z 16 funduszy wojewódzkich ochrony środowiska. Dotacja funduszu to maksymalnie 7,5 mln euro na pokrycie kosztów realizacji projektu. Gmina starająca się wykorzystać w perspektywie źródła geotermalne do celów gospodarczych powinna przede wszystkim powołać przedsiębiorstwo (zakład) komunalne, które będzie zajmowało się poszukiwaniami źródeł i eksploatacją.

Wodami termalnymi, w myśl prawa polskiego (geologicznego) są wody podziemne, które na wypływie z ujęcia mają temperaturę co najmniej 20°C.

Zasady i warunki wykonywania prac geologicznych oraz wydobywania kopalin ze złóż określa ustawa z 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze. Stanowi ono, że aby prowadzić działalność gospodarczą w zakresie m.in. poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania wód termalnych wymagane jest uzyskanie specjalnej koncesji. Udziela jej minister środowiska.

Początek procedury to złożenie przez np. przedsiębiorstwo komunalne wniosku do MŚ wraz z dowodami istnienia na terenie gminy wód geotermalnych. W szczególności chodzi o dołączenie załączników graficznych, sporządzonych zgodnie z wymaganiami dotyczącymi map górniczych.

Organ koncesyjny może zobowiązać wnioskodawcę do przedstawienia danych określających stan prawny nieruchomości, na której będzie realizowana inwestycja. Natomiast w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym potrzebne będą dane z ewidencji gruntów i budynków. Do wniosku o udzielenie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin należy dołączyć także projekt prac geologicznych.

Wniosek o udzielenie koncesji na wydobywanie wód termalnych, poza wymaganiami przewidzianymi w opisanym art. 18 prawa geologicznego i górniczego, powinien określać:

● złoże kopaliny lub jego część, która ma być przedmiotem wydobycia,

● wielkość i sposób zamierzonego wydobycia kopaliny,

● stopień zamierzonego wykorzystania zasobów złoża w tym kopalin towarzyszących i współwystępujących użytecznych pierwiastków śladowych, jak również środki umożliwiające osiągnięcie tego celu,

● projektowane położenie obszaru górniczego i terenu górniczego oraz ich granic.

Do wniosku dołączyć jeszcze trzeba: dowód istnienia prawa przysługującego wnioskodawcy do wykorzystania dokumentacji geologicznej w celu ubiegania się o koncesję oraz projekt zagospodarowania złoża, zaopiniowany przez właściwy organ nadzoru górniczego.

Zgodnie z przepisami ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.) do wniosku koncesyjnego na wydobywanie wód termalnych należy dołączyć decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych. Decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych nie jest wymagana, w przypadku uzyskiwania koncesji tylko na poszukiwanie lub rozpoznawanie wód termalnych (a nie wydobywanie). Granice obszaru górniczego, z którego będzie wydobywana woda geotermalna, wyznacza organ koncesyjny, w uzgodnieniu z prezesem Wyższego Urzędu Górniczego.

Udzielona koncesja jest dokumentem stanowiącym podstawę do prowadzenia działalności związanej z wykorzystaniem wód termalnych. Określa w szczególności:

● rodzaj i sposób prowadzenia działalności objętej koncesją,

● przestrzeń, w granicach której ma być prowadzona ta działalność,

● okres ważności koncesji ze wskazaniem terminu rozpoczęcia działalności,

● inne wymagania dotyczące wykonywania działalności objętej koncesją, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa powszechnego i ochrony środowiska.

Koncesja na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin (w tym wód termalnych) poza wymienionymi wymaganiami powinna określać: cel, zakres, rodzaj i harmonogram prac geologicznych oraz wymaganą dokładność rozpoznania geologicznego.

Według ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, koncesja na wydobywanie wód termalnych, powinna ponadto wyznaczyć granice obszaru i terenu górniczego oraz określać zasoby złoża możliwe do wydobycia, a także minimalny stopień ich wykorzystania. Minister środowiska może odmówić udzielenia koncesji, jeżeli np. zamierzona działalność narusza wymagania ochrony środowiska bądź uniemożliwia wykorzystanie z określonych nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem.

W ramach realizacji polityki ministra środowiska na rzecz rozwoju geotermii w Polsce podmioty wykorzystujące wody do celów gospodarczych zostały zwolnione z opłat eksploatacyjnych za wydobywanie wód termalnych (stawka opłaty eksploatacyjnej wynosi obecnie 0 zł). Zwolnienie dotyczy również opłat za informację geologiczną, wykorzystywaną do celów projektowych (w ramach działalności poszukiwawczo-rozpoznawczej).

Czynnikiem warunkującym powodzenie inwestycji geotermalnej jest dobre rozpoznanie geologiczne. Przydatny może tu być Atlas Zasobów Geotermalnych na Niżu Polskim, wykonany pod redakcją prof. W. Góreckiego z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Wersja elektroniczna dostępna na stronie internetowej MŚ: www.mos.gov.pl. W trakcie opracowywania jest także atlas zasobów wód i energii geotermalnej Karpat Zachodnich.

@RY1@i02/2009/191/i02.2009.191.092.0004.101.jpg@RY2@

Etapy realizacji projektu związanego z wykorzystaniem źródeł geometrycznych

Andrzej Okrasiński

gp@infor.pl

Ustawa z 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005 r. nr 228, poz. 1947 ze zm.),