Ustawa śmieciowa: nowe obowiązki gmin

Znowelizowana ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, popularnie nazywana ustawą śmieciową, jeszcze nie weszła w życie, a już wywołała sporo zamieszania. Uchwalone w lipcu br. przepisy wprowadzają bowiem wiele zmian do obecnego systemu zarządzania odpadami komunalnymi.

Zacznijmy od definicji odpadów komunalnych, która daje pojęcie o tym, czego dotyczą nowe przepisy. Odpady komunalne to odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady pochodzące od innych wytwórców, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych i nie zawierają odpadów niebezpiecznych. Krótko mówiąc, ustawa dotyczy odpadów, które powstają w naszych domach lub biurach.

Przez lata zagospodarowanie odpadów komunalnych stanowiło w naszym kraju prawdziwe wyzwanie. Obowiązujące przepisy, zgodnie z którymi obowiązek zagospodarowania odpadów komunalnych spoczywa na właścicielu nieruchomości, okazały się nieefektywne. Dlaczego? Ponieważ duża grupa właścicieli nieruchomości nie zawierała odpowiednich umów na odbiór i zagospodarowanie odpadów z odpowiednią jednostką gminną lub przedsiębiorcą. Są też tacy, którzy zawierali stosowne umowy, ale nie realizowali ich postanowień i nie przekazywali wszystkich wytworzonych odpadów komunalnych odpowiednim podmiotom. W efekcie w ostatnich latach znacząco wzrosła liczba dzikich składowisk zagrażających środowisku naturalnemu. Jeśli do tego dołożymy fakt, że często nawet te odpady, które były odbierane we właściwy sposób, nie były należycie zagospodarowane, zobaczymy, że kwestia zarządzania odpadami komunalnymi wymagała pilnego przyjęcia nowych regulacji.

Nowelizacja ustawy z 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która wejdzie w życie 1 stycznia 2012 roku, może zaradzić wieloletnim problemom z zagospodarowaniem odpadów komunalnych. Stwarza także szanse na nowe inwestycje w tym sektorze. Jej zasadniczym celem jest uszczelnienie i zmodernizowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz zwiększenie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i odzysku. Nowelizacja zmienia sytuację przede wszystkim trzech grup podmiotów: gmin, przedsiębiorców gospodarujących odpadami i wreszcie podmiotów, które zaangażują się w budowę, utrzymanie lub eksploatację regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Dla każdej z tych grup znowelizowane przepisy to źródło zarówno nowych szans, jak i pewnych zagrożeń.

Fundamentalnym założeniem nowego systemu jest obciążenie gmin odpowiedzialnością za zagospodarowanie odpadów komunalnych. Ustawa nakłada na gminy nowe obowiązki w tym zakresie, przede wszystkim obowiązek odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Już sam ten fakt może być dla gmin źródłem poważnego obciążenia administracyjno prawnego.

Szczególnie istotne kwestie, które trzeba będzie rozwiązać, to wybór podmiotu, który będzie gospodarował odpadami, a także określenie zasad pobierania opłat od właścicieli nieruchomości za zagospodarowanie odpadów.

Znowelizowana ustawa zakłada, że przetwarzanie odebranych odpadów komunalnych będzie się odbywało w specjalnych regionalnych instalacjach do przetwarzania odpadów komunalnych. Sieć takich instalacji będzie musiała dopiero powstać, a odpowiedzialność za ich wybudowanie, utrzymanie i eksploatację również będzie ciążyła na gminach. I będzie to dla nich kolejne wyzwanie organizacyjno-prawne.

@RY1@i02/2011/217/i02.2011.217.08800020b.802.jpg@RY2@

Ewa Rutkowska-Subocz, radca prawny, kieruje zespołem ochrony środowiska i zasobów naturalnych w Kancelarii Balans

Ewa Rutkowska-Subocz

radca prawny, kieruje zespołem ochrony środowiska i zasobów naturalnych w Kancelarii Salans