Polskie gminy pokochały ekologiczne dwa kółka

Pożyczyć rower w warszawskim porcie Czerniakowskim i przejechać ponad 6 km do placu Wilsona szybciej niż komunikacją miejską? To realna perspektywa. Doświadczyła jej w Warszawie pani Anna, stutysięczna użytkowniczka systemu Veturilo. Funkcjonujący w stolicy model wypożyczania jednośladów jest wysoko ceniony nie tylko w kraju, lecz także za granicą (dziennik "USA Today" przyznał mu 10. miejsce na świecie w tej kategorii).

Inne polskie miasta zachęcone sukcesem stolicy także otwierają własne wypożyczalnie publicznych rowerów. Czy któreś z nich stanie się Pekinem, Kopenhagą albo Amsterdamem, gdzie mieszkańcy wybierają chętniej podróż jednośladem niż komunikacją miejską lub samochodem?

Przepisy

Zgodnie z art. 7 ustawy o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 r. (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594) do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie m.in. kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych. Inwestowanie w wypożyczalnie rowerów zmusza samorządy także do inwestycji w ścieżki rowerowe, co wiąże się z innymi kompetencjami związanymi z lokalnym transportem zbiorowym, a także z gminnymi drogami. Ponieważ transport miejski przynosi straty i powoduje problemy z ekologią, to gminy na poważnie zaczęły inwestować w rowery. Takie rozwiązanie spodobało się Polakom.

Pierwszy był Kraków

Już w 2008 roku w Krakowie działał system Bezobsługowej Wypożyczalni Miejskich Rowerów obsługiwany przez firmę BikeOne sp. z o.o. Mimo to dawna stolica z uwagi na brak zainteresowania samorządu została w tej kwestii prześcignięta z taką promocją zdrowego trybu życia np. przez Wrocław. W Krakowie system wymagał pamiętania przez użytkownika numeru PIN i hasła. Jak wskazywali mieszkańcy grodu Kraka, sam system był zbyt skomplikowany, szczególnie dla turystów, którzy podobnie jak na Zachodzie chcieli za odpłatnością pożyczyć rower, przejechać parę kilometrów i odstawić go, by służył innym do dalszego użytku. W sukurs przyszło Veturilo.

Stołeczny przykład

Oficjalna inauguracja systemu w stolicy Polski miała miejsce 2 sierpnia 2012 r. Aby skorzystać z roweru, należało wejść na stronę www.veturilo.waw.pl, podać wymagane dane - w tym numer telefonu i 6-cyfrowy PIN, zaakceptować regulamin oraz wpłacić niewielką opłatę początkową (10 zł). Po otrzymaniu potwierdzenia na wskazany adres e-mail można już korzystać z systemu. Operująca systemem firma Nextbike zaproponowała brak odpłatności za pożyczony rower do dwudziestu minut. Jeśli korzystano z pojazdu dłużej - do godziny użytkownik płacił złotówkę. Następna godzina to trzy złote, potem pięć i każda następna siedem złotych. System oferujący 2600 rowerów i 173 stacje wynajmu zyskał wielką popularność i w ciągu kilku miesięcy miał już 50 tys. użytkowników. Obecnie jest to prawie 150 tys. osób w samej Warszawie i 210 tys. w innych miastach, w których działa rynkowy monopolista - Nextbike (chodzi o Wrocław, Opole, Poznań i od niedawna Trójmiasto). Były także nieoczekiwane problemy, jak ten z czerwca 2013 roku, kiedy amatorzy jednośladów musieli zrezygnować z relaksu, gdyż przez ulewne deszcze nie działały zlokalizowane w niemieckim Lipsku serwery komputerowe wypożyczalni i korzystanie z roweru było niemożliwe. Takie incydentalne zdarzenia nie mogły jednak zahamować rosnącej mody na rowery.

Trudno zdobyć dane dotyczące innych wypożyczalni. W Słupsku np. małą wypożyczalnię prowadzi spółka miejska odpowiedzialna za promocję i obsługę ruchu turystycznego - Agencja Promocji Regionalnej "Ziemia Słupska". Posiada ona 4 rowery dla dorosłych i 3 dla dzieci, wynajem kosztuje trzy złote za godzinę. W tym roku rowery były wypożyczone w sumie na 71 godzin. Z usług wypożyczalni rowerów korzystają głównie osoby w przedziale wiekowym 20-30 lat. Najczęściej jednoślady wypożyczane są na dwie godziny. Rowery udostępniane są turystom przez cały rok w godzinach pracy Informacji Turystycznej.

Plany i dyskusje

Miejskimi rowerami zainteresowana jest Bielsko-Biała. Plany uruchomienia bezobsługowych wypożyczalni są mocno zaawansowane, a miasto, jak poinformował DGP jego rzecznik prasowy Tomasz Ficoń, liczy na uruchomienie systemu na wiosnę 2014 roku. Koszty nie są jeszcze oszacowane, ale będą w całości pochodzić ze środków gminnych.

Bielsko-Biała ma nadzieję, że dzięki tej decyzji zorganizuje na swoim terenie sprawny i ekologiczny ruch drogowy, a również ograniczy hałas w mieście i zmniejszy emisję spalin, co wpisać ma się w proekologiczne działania samorządu. W samym mieście oraz w okolicach jest ponad 80 km tras ścieżek rowerowych, a w planach miasto ma zbudowanie kolejnych 50 km.

Przetarg na operatora swojego systemu (o nazwie BIKER) ogłosił 2 października 2013 r. Białystok. Zdaniem rzecznik miasta Agnieszki Kołakowskiej ma być to dobre uzupełnienie komunikacji miejskiej. Samorząd przeprowadził konsultacje z mieszkańcami, w wyniku czego zmienił lokalizację pięciu stacji wypożyczalni oraz zwiększył do 30 minut okres, w którym pasażerowie białostockiej komunikacji miejskiej mogą bezpłatnie korzystać z systemu. Inni użytkownicy, podobnie jak w Warszawie, bez odpłatności pojeżdżą rowerem do 20 minut. W związku z planami miasto zamierza także wybudować kolejne 15 km ścieżek rowerowych (ich obecna długość to 85 km). W związku z tym ogłoszono też we wrześniu przetarg dotyczący połączeń ścieżek.

Dyskusja na temat otwarcia wypożyczalni trwa w Kielcach, gdzie wiceprezydent miasta chce namówić zwierzchnika do wprowadzenia w 2014 roku systemu wypożyczalni. Pomysł wyceniony na 1,4 mln zł wprowadzono nawet do obywatelskiego budżetu miasta, ale został odrzucony ze względów formalnych. Niezależnie od planów samorządowców zainteresowanie projektem wyraziła jedna z kieleckich firm licząca m.in. na korzyści promocyjne.

Jak wskazuje Michał Dąbrowski z firmy Nextbike, uruchomieniem systemów wypożyczalni rowerów miejskich zainteresowanych jest coraz więcej miast. Obecnie trwa kilka postępowań przetargowych, w kilku kolejnych miastach przygotowywana jest dokumentacja. Odbywa się to na zasadzie zamówienia przez dane miasto kompleksowej usługi zorganizowania, dostarczenia i eksploatacji systemu oraz zarządzania nim.

Urząd miasta Gdańsk poinformował nas, że system wypożyczalni podobny opisanemu powyżej nie działa w ich mieście, choć dwa lata temu były plany jego uruchomienia przez zewnętrznego inwestora. Miasto z uwagi na wysokie koszty nie podejmuje samo takiej inicjatywy, ale intensywnie rozbudowuje przyjazną rowerzystom infrastrukturę, co pomogło w przyznaniu mu dwukrotnie tytułu "Rowerowej Stolicy Polski".

Jak to robią za granicą

Poniżej podajemy informacje o wypożyczalniach rowerów w innych miastach europejskich

System wynajmu rowerów publicznych istnieje od 2010 roku dzięki firmie Bixi z Montrealu (która pomogła uruchomić w macierzystym mieście największy taki system dla Ameryki Północnej). W stolicy Zjednoczonego Królestwa obecnie znajdziemy 570 stacji i 8000 rowerów. Opłata za 24-godzinne wypożyczenie to 2 funty, a za tydzień jazdy 10 funtów. Pierwsze pół godziny jazdy jest darmowe.

W przyjaznej rowerzystom stolicy Danii aż 37 proc. codziennych dojazdów realizowanych jest rowerem. Bezpłatny (poza kaucją w wysokości 20 koron) system miejskich rowerów publicznych otwarty został już w 1995 roku i istniał do 2012 roku. Zastąpić ma go nowy system Gobike, który wykorzysta także dotychczasowe miejskie jednoślady.

W stolicy hiszpańskiej Andaluzji system Sevilla bici istnieje dzięki firmie JCDecaux od 2007 roku. Do dyspozycji jest 2500 rowerów w 250 stacjach, które dla przykładu w centrum miasta są w odległości nie większej niż 200 m od siebie. Krótkoterminowy abonament kosztuje 12,50 euro i ważny jest na tydzień. Pierwsze pół godziny jazdy jest bezpłatne.

System wypożyczania niemal 20 000 miejskich rowerów Vélib’ działa od 2007 roku. W jego ramach istnieje 1800 punktów wynajmu rozlokowanych w 300-metrowych odstępach. Opłata za 2-godzinne korzystanie to 1,70 euro, a za tygodniowe 8 euro. Tak jak w innych miastach pierwsze pół godziny korzystania jest bezpłatne. Co ciekawe, przy każdorazowym wypożyczeniu roweru na koncie użytkownika blokowana jest kaucja zwrotna w wysokości 150 euro (nie dotyczy rocznych karnetów).

Źródło: portal fly4free.pl

@RY1@i02/2013/206/i02.2013.206.088000300.802.jpg@RY2@

Wypożyczalnie rowerów w wybranych miastach europejskich

Mariusz Szulc

 mariusz.szulc@infor.pl