Tydzień z komentarzami

Jaki jest status osób zatrudnionych w zakładach budżetowych? Stosuje się do nich pragmatykę pracowników samorządowych. Nie wszystkie jej przepisy mają jednak do nich zastosowanie, gdyż podstawą zatrudnienia pracowników zakładów budżetowych może być tylko umowa o pracę. Zasada ta dotyczy także kierowników tych jednostek. W żadnym razie nie może być z nimi nawiązywany stosunek pracy z powołania. Kwestia ta była wielokrotnie podkreślana w orzeczeniach nadzorczych wojewodów. W związku z tym, że pracownicy zakładów budżetowych podlegają pragmatyce samorządowej, muszą oni spełnić wymogi kwalifikacyjne określone w jej regulacjach. Ich spełnienie jest warunkiem zatrudnienia w danym zakładzie. Rekrutacja pracowników musi się odbyć w ramach konkurencyjnego i otwartego naboru. Pracowników zakładów budżetowych dotyczą także obowiązki i uprawnienia wymienione szczegółowo w pragmatyce. Te pierwsze to m.in. wykonywanie zadań sumiennie, sprawnie i bezstronnie oraz zachowanie uprzejmości i życzliwości w kontaktach z obywatelami, zwierzchnikami, podwładnymi oraz współpracownikami. Wśród szczególnych uprawnień można wymienić prawo do dodatku za wieloletnią pracę czy nagrody jubileuszowe. Konsekwencją przyznania zatrudnionym w samorządowych zakładach budżetowych statusu pracowników samorządowych jest również objęcie ich regulacjami ustawy antykorupcyjnej. Ograniczenia wynikające z tej regulacji obejmują też jego kierownika (dyrektora). O tym wszystkim piszemy na początku czwartej części komentarza do ustawy o gospodarce komunalnej.

W dalszej części omawiamy zasady powoływania spółek handlowych. Są one najczęściej wybieraną przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) formą prowadzenia gospodarki komunalnej. Jednostki budżetowe oraz samorządowe zakłady budżetowe cieszą się o wiele mniejszą popularnością. Należy podkreślić, że spółki mają własną osobowość prawną, całkowicie odrębną od osobowości prawnej przysługującej JST.

Gmina może zlecić spółkom realizację zadań użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności przez świadczenie usług powszechnie dostępnych. Mogą one także wykonywać działalność poza tą sferą, czyli realizować działalność komercyjną (zarobkową). JST może tworzyć spółki z o.o. lub spółki akcyjne, a także przystępować do nich w charakterze wspólnika (udziałowca bądź akcjonariusza). Spółki kapitałowe założone przez gminę są jednoosobowymi spółkami danej jednostki samorządowej, jako że ich wyłącznym udziałowcem jest taka jednostka. Gdy natomiast JST przystępuje do istniejącej już spółki kapitałowej, staje się jednym z jej udziałowców (akcjonariuszy).

Decyzję w sprawie utworzenia bądź przystąpienia do spółki prawa handlowego podejmuje organ stanowiący danej JST, tj. rada gminy, rada powiatu lub sejmik województwa. Podstawą powierzenia wykonywania zadań jest sam akt organu gminy powołujący do życia tę jednostkę i określający przedmiot jej działania. Nie stosuje się wówczas przepisów o zamówieniach publicznych i nie jest potrzebne zawieranie przez gminę umów z własną jednostką organizacyjną w zakresie zadań, dla których powołała ona tę jednostkę. JST mogą także tworzyć spółki komandytowe lub komandytowo-akcyjne.

Aby zrealizować podstawową - praktyczną - funkcję komentarza, w jego treści zamieszczamy liczne przykłady oraz wzory najważniejszych dokumentów związanych z powoływaniem spółek.

Kolejna część komentarza ukaże się 30 grudnia

● z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 14, poz. 114 ze zm.),

● z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 27, poz. 1505 ze zm.),

● z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.),

● z 22 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1202),

● z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 391 ze zm.).

Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w dotychczasowych wydaniach DGP

Wykaz skrótów

- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm. zm.)

- ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.)

- ustawa z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.)

- ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.)

- ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.)

- rozporządzenie Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. nr 50, poz. 398 ze zm.).

- ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236)

. - ustawa z 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 696 ze zm.)

- ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)

- ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1202)

- ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515)

- ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.)

- ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1445)

- ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1392)

- ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 216, poz. 1584 ze zm.)

@RY1@i02/2015/229/i02.2015.229.088000100.803.jpg@RY2@

Leszek Jaworski

prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

@RY1@i02/2015/229/i02.2015.229.088000100.804.jpg@RY2@

Martyna Kaczmarek

prawnik