Dostarczanie szerokopasmowego internetu jest zadaniem własnym samorządu

Nowe przepisy wprowadzają ramy prawne umożliwiające prowadzenie działalności telekomunikacyjnej przez jednostki samorządu terytorialnego lub podmioty gospodarcze, w których samorząd ten ma udziały. Działalność ta powinna zmierzać przede wszystkim do upowszechniania dostępu do szerokopasmowego internetu. Ustawa umożliwia zdecydowanie szybsze pozyskiwanie przez samorządy funduszy unijnych z przeznaczeniem na budowę sieci szybkiego internetu. Należy nadmienić, że Polska w latach 2007 - 2013 może otrzymać 1 mld euro z Unii Europejskiej na budowę lokalnych i regionalnych sieci szerokopasmowych. Do maja 2010 r. wykorzystano zaledwie 2 proc. tej kwoty. Teraz powinno dojść do przyspieszenia wydatkowania zarezerwowanych środków. Ponadto ustawa przewiduje ułatwienie i usprawnienie procesu inwestycyjnego w telekomunikacji, przede wszystkim właśnie dla jednostek samorządu terytorialnego.

Samorządy będą uprawnione do świadczenia usług telekomunikacyjnych poniżej kosztów ich świadczenia lub nawet bezpłatnie oraz do subsydiowania urządzeń końcowych dla klientów. Taka ich działalność nie może jednak zakłócać warunków uczciwej konkurencji na danym rynku lokalnym. Powinna służyć ograniczaniu zjawiska wykluczenia cyfrowego na obszarach wiejskich, gdzie operatorom komercyjnym nie opłaca się inwestować w budowę kosztownej sieci szerokopasmowej.

Jej regulacje mają doprowadzić do wzrostu stopnia pokrycia gmin, powiatów i województw zasięgiem sieci telekomunikacyjnej, a także wzrostu liczby przedsiębiorców telekomunikacyjnych działających na obszarze poszczególnych jednostki samorządu terytorialnego i powiększenia odsetka mieszkańców korzystających z usług telekomunikacyjnych. Takie były założenia ustawy i do takich efektów mamy dojść w przeciągu najbliższych dwóch lat jej stosowania. Państwo wprowadziło narzędzie, dzięki któremu działalność telekomunikacyjna stała się zadaniem własnym gminy o charakterze użyteczności publicznej. Teraz wszystko zależy od samych samorządów, które będą musiały zdecydować, czy taką działalność chcą wykonywać, czy też nie. Zagrożeniem dla powodzenia zamierzeń ustawodawcy jest to, że samorządy nie mają wystarczających kompetencji do prowadzenia projektów inwestycyjnych związanych z telekomunikacją. Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE) na podstawie wygranego konkursu ogłoszonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Administracji ma zająć się doradztwem dla samorządów w zakresie pozyskiwania środków unijnych na budowę sieci telekomunikacyjnej i nawiązywania współpracy z potencjalnymi partnerami. Do realizacji celów ustawy konieczna jest też ścisła współpraca samorządów z operatorami komercyjnymi, którzy mają niezbędną wiedzę i doświadczenie w realizacji inwestycji i dostarczaniu usług klientom końcowym.

Dzięki zmianom może nastąpić nowa era w relacjach pomiędzy operatorami telekomunikacyjnymi a samorządami. Ustawa wprowadza przepis, że sieć wybudowana przez samorząd z wykorzystaniem środków publicznych będzie otwarta. Oznacza to, że istnieje możliwość jej wykorzystania przez operatorów telekomunikacyjnych na przejrzystych i niedyskryminujących zasadach. Jednak ustawa wprowadza też ograniczenia zakresu współpracy samorząd - operatorzy, gdyż wchodzą tu w grę kwestie zasad wykorzystania pomocy publicznej oraz ochrony konkurencji. Przykładem na to są przepisy umożliwiające świadczenie usług darmowego dostępu do internetu lub dotowanie takich usług. Mogą one rodzić ryzyka na gruncie prawa krajowego i wspólnotowego. Na uwagę zasługuje również kilka przepisów kontrolnych i ograniczających swobodę samorządów do podejmowania działań bezpośrednio mających wpływ na poziom konkurencji. Decydująca rola należy tu do Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Sieci wybudowane przez samorządy będą musiały być przyłączone do istniejących publicznych sieci telekomunikacyjnych. Zatem dla operatorów powstaną nowi partnerzy, z którymi będą podpisywane umowy o połączeniu sieci. Operatorzy komercyjni będą mogli na mocy ustawy dzierżawić samorządom swoją infrastrukturę lub nabywać prawa do infrastruktury będącej w posiadaniu samorządów. Operatorzy, samorządy oraz regulator powinni zapobiegać dublowaniu się sieci telekomunikacyjnych. Do takich przypadków może dojść przy braku efektywnego przepływu informacji o istniejących sieciach i planowanych inwestycjach. Aby uniknąć nieefektywnych inwestycji, UKE sporządzi i udostępni samorządom inwentaryzację sieci szerokopasmowych w Polsce z informacją o rodzaju łącza oraz budynkach kolokacyjnych.

Ustawa jest krokiem milowy w procesie inwestycyjnym, gdyż usuwa bariery prawne i administracyjne przy budowie sieci telekomunikacyjnych. Dotyczy to przede wszystkim dostępu do gruntów i budynków, np. przy budowanych i modernizowanych drogach mają powstawać kanały technologiczne (o ile jeszcze ich nie ma), w których będzie można umieszczać kable telekomunikacyjne. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad oraz samorządy są zobowiązane do budowy takich kanałów. Ponadto do budowy sieci internetowej będzie można wykorzystywać infrastrukturę energetyczną, gazową i kanalizacyjną. Firmy energetyczne są zobowiązane do udostępniania linii energetycznych do podczepiania światłowodów, zaś przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne mają udostępniać w tym celu studzienki. Ustawa zabrania również umieszczania przez gminy w planach zagospodarowania przestrzennego zakazu inwestycji telekomunikacyjnych bez podania przyczyny. Wyjątkiem są zakazy uzasadnione konkretnymi przepisami, np. z zakresu ochrony zdrowia lub środowiska. Ustawa znosi obowiązek uzyskiwania pozwoleń na budowę linii kablowych i kanalizacji, instalowanie anten i instalacji radiowych na budynkach oraz na instalowanie kabli w kanalizacji kablowej.

Nowością jest przepis zakładający odrębną własność włókien światłowodowych, co umożliwi różnym podmiotom wspólną realizację inwestycji w sieć. Przepis ten ułatwi realizację inwestycji poprzez obniżenie nakładów inwestycyjnych oraz ograniczenie wydatków związanych z eksploatacją i utrzymaniem. Jest to przepis korzystny zarówno dla małych jak i dużych operatorów.

Dla nich najważniejszą kwestią w procesie inwestycyjnym jest skrócenie długich terminów oczekiwania na decyzje administracyjne. Zgodnie z nowymi regulacjami organy decydujące o pozwoleniu (np. na lokalizację masztu czy położenie kabla) będą miały 65 dni na wydanie decyzji. Dotychczas nie było takiego czasowego ogranicznika, co powodowało, że inwestorzy miesiącami, a nawet latami czekali na uzyskanie decyzji. Należy podkreślić, że ułatwienia proceduralne są najtańszą, najprostszą i najefektywniejszą formą przyśpieszenia procesu inwestycyjnego.

Ponadto ustawa wprowadza przepis, w myśl którego nowe budynki powinny być wyposażane w instalację telekomunikacyjną umożliwiającą świadczenie usług transmisji danych i zapewniających szerokopasmowy dostęp do internetu oraz usług cyfrowych programów radiowych i telewizyjnych w wysokiej rozdzielczości. Potencjalnie przepis ten otwiera możliwość instalowania światłowodów przez deweloperów. Ułatwi to operatorom dotarcie do klientów z ofertą bardzo szybkiego internetu w technologii światłowodowej, kilkunastokrotnie szybszej niż obecnie stosowane technologie.

wiceprezes Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji. Autor ponad stu publikacji z zakresu prawa telekomunikacyjnego, cywilnego i karnego

@RY1@i02/2010/140/i02.2010.140.092.006a.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

dr hab. Maciej Rogalski, wiceprezes Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji. Autor ponad stu publikacji z zakresu prawa telekomunikacyjnego, cywilnego i karnego

rozmawiał Krzysztof Polak