Poradnia samorządowa

• Czy w statucie gminy rada może wprowadzić możliwość organizowania sesji w trybie zdalnym?
• Jak prawidłowo określić w uchwale zasady przyjmowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych z gospodarstw domowych?
• Czy gmina może doprecyzować krąg osób korzystających z usług sąsiedzkich?
• Dlaczego w uchwale o zasadach wynajmowania lokali trzeba wpisać wymóg złożenia deklaracji o dochodach, a nie złożenia zaświadczenia?

Przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: specustawa o COVID-19) już nie obowiązują, co oznacza, że nie mogą być podstawą regulacji statutowych upoważniających do organizowania sesji rady w formie zdalnej lub hybrydowej za pomocą elektronicznych środków komunikacji na odległość. Przypomnijmy, że samodzielną podstawę do przeprowadzenia zdalnej sesji organu stanowiącego gminy stanowił art. 15zzx ust. 1 specustawy o COVID-19. Zgodnie z tym przepisem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego oraz działające kolegialnie organy: wykonawcze w jednostkach samorządu terytorialnego, w związkach jednostek samorządu terytorialnego, w związku metropolitalnym, w regionalnych izbach obrachunkowych, samorządowych kolegiach odwoławczych oraz w organach jednostek pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego mogą zwoływać i odbywać obrady, sesje, posiedzenia, zgromadzenia lub inne formy działania właściwe dla tych organów, a także podejmować rozstrzygnięcia, w tym uchwały, z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie (zdalny tryb obradowania). Powyższy przepis specustawy o COVID-19 miał charakter regulacji szczególnej. Nie został on dodany do przepisów ustawy ustrojowej o samorządzie gminnym (ani do ustaw o samorządzie powiatu i województwa), lecz do ustawy regulującej zagadnienia związane z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 613/22, regulacje te mogły być stosowane wyłącznie w okresie zapobiegania oraz zwalczania zakażenia wirusem SARS-CoV-2 (por. z par. 1 rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, wynika iż stan zagrożenia epidemicznego został odwołany 1 lipca 2023 r.). Tym samym, w obecnym stanie prawnym, art. 15zzx specustawy o COVID-19 nie obowiązuje (por. rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody wielkopolskiego z 2 stycznia 2025 r., nr NP-II.4131.1.359.2024.5).

Dodać należy, że art. 15zzx specustawy o COVID-19 był przepisem szczególnym, bo ograniczał przewidzianą w art. 11b ust. 2 u.s.g. jawność działania rady w zakresie wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji. Rada gminy nie może w statucie zastosować konstrukcji podobnej do tej, której użył ustawodawca w art. 15zzx ust. 1 specustawy o COVID-19. Nie może bowiem uchwalić w statucie jako akcie niższego rzędu wobec ustawy, normy sprzecznej z art. 11b ust. 2 u.s.g., tym bardziej, że w art. 11b ust. 1 u.s.g. wprost wskazano, że ograniczenia jawności sesji rady mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Na kwestię tę zwrócił uwagę WSA w Poznaniu w wyroku z 10 kwietnia 2024 r. (sygn. akt IV SA/Po 138/24). Sąd wskazał, że brzmienie art. 11b ust. 1 u.s.g. przy uwzględnieniu nieobowiązującego już art. 15zzx ust. 1 specustawy o COVID-19 oznacza, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia w statucie gminy jakichkolwiek regulacji odnoszących się do prowadzenia obrad rady gminy, komisji gminy w trybie zdalnym i hybrydowym. Ponadto odbywaniu sesji w trybie zdalnym lub hybrydowym sprzeciwia się art. 14 u.s.g., który normuje sposób przeprowadzania głosowania nad uchwałami rady gminy. W szczególności ust. 1 tego artykułu przesądza, że uchwały rady gminy zapadają zwykłą większością głosów „w obecności” co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej.