Jak skutecznie komunikować się z mieszkańcami

Urząd Miejski w Częstochowie

Nie istnieją jednakowe recepty dotyczące usprawnienia komunikacji między władzą samorządową (wójtem, burmistrzem, prezydentem) a mieszkańcami. W prawie każdej z 2,5 tys. polskich gmin istnieje inna specyfika lokalna wyznaczająca formy kontaktów. Zależne jest to od wielkości - w gminach liczących 5 tys. mieszkańców ten kontakt może być bezpośredni, w miastach powyżej 200 tys. władza jest odległa. Istotne są też różnice dotyczące społeczeństwa. Pewne jest jedno - dobre zarządzanie gminą wymaga dobrej komunikacji z mieszkańcami. Najlepszy projekt rozwojowy nie ma szans na realizację, jeśli spotka się z niechęcią mieszkańców. W Częstochowie dobrym przykładem były konsultacje dotyczące planów budowy nowej linii tramwajowej. Był to cały zespół różnorodnych przedsięwzięć adresowanych przede wszystkim do mieszkańców dzielnicy Błeszno i Raków, które ma obsługiwać linia. Po pierwsze - poprzez spotkania, rozmowy, informacje zamieszczane w mediach dążono do zmiany postrzegania tramwaju. Przy dużej akceptacji dla tej formy transportu postrzegano go, przez pryzmat dotychczasowych doświadczeń, jako źródło hałasu niszczącego jakość życia w dzielnicy. Potrzebne więc było wskazanie pozytywnych przykładów z innych miast (Krakowa, Katowic). Kolejną trudną sprawą był wybór trasy. Mieszkańcy w sensie ogólnym akceptowali linię tramwajową, ale nie pod swoim oknem. Przedstawiono więc trzy warianty przebiegu. W sondażu, będącym formą głosowania mieszkańców, wybrano wariant o najwyższym wskaźniku akceptacji społecznej. Przeprowadzonemu sondażowi towarzyszyła akcja informacyjna - ulotki o walorach nowej formy komunikacji, spotkania z mieszkańcami, w tym z radami dzielnic, z rodzicami uczniów w szkołach, z wspólnotami parafialnymi itd. Całość działań trwała blisko pół roku.

Czy to było opłacalne? Niewątpliwie. Gdyby nie było społecznej akceptacji, zrodziłoby się niebezpieczeństwo zablokowania inwestycji w czasie realizacji. A to, choćby ze względu na sztywne harmonogramy realizacji zadań korzystających z pomocy unijnej, mogłoby być bardzo kosztowne dla całego miasta.

Lepiej zatem uprzedzać ewentualne protesty i tak długo prowadzić konsultacje, aż uzyska się przynajmniej wstępną akceptację mieszkańców. Pożyteczną rolę w tym mogą odgrywać rady dzielnic. Stale należy dążyć do podtrzymywania autorytetu rad dzielnic, by były one reprezentatywne dla mieszkańców. W Częstochowie z przyczyn historycznych istnieje 21 różnorodnych dzielnic, od wielkich blokowisk, do małych, o prawie wiejskim charakterze. Sama ta liczba powoduje liczne problemy w utrzymaniu stałych form konsultacji. Mimo to, mają one podstawowe znaczenie w polityce miasta. W procedurach uchwalania budżetu zapisany jest wprost obowiązek konsultacji z radami dzielnic, w praktyce zaś dzielnice mają decydujący wpływ w wyborze priorytetów realizacji lokalnych zadań - modernizacji dróg gminnych, remontów szkół, urządzania terenów zielonych. Jest to istotne - jeśli zlekceważy się to i obniży autorytet rad dzielnic, tworząc z nich zbiorowisko bezradnych-radnych, władza samorządowa straci najlepsze narzędzie wpływu na opinię mieszkańców, a tym samym ich akceptację prowadzonej polityki miejskiej.