Nie zarobimy na dokręcaniu śrubek, ale na pomysłach

Narodowe Centrum Kultury wspólnie z Dziennikiem Gazetą Prawną organizuje konkurs Kultura Samorządowa 25+. Skąd ta inicjatywa?

Konkurs jest związany z 25. rocznicą polskiej samorządności. Podsumowując ostatnie ćwierć wieku, zauważyliśmy, że sprawy związane z kulturą zajmują niedostateczne miejsce w samorządowych strategiach rozwoju czy ich budżetach. Z badań, które przeprowadziliśmy wynika, że jest to spowodowane niskim poziomem kompetencji kulturalnych urzędników. A wiadomo przecież, że najliczniejszą grupą osób w nich zatrudnionych są absolwenci wydziałów prawa i administracji. Stąd pomysł, aby znaleźć takie mechanizmy, które by zachęciły młodych prawników i administratywistów do zajęcia się tematami kultury. Do tego, aby spojrzeli na nią w trochę innych sposób niż jedynie przez pryzmat promocji i rozrywki. Po 25 latach transformacji widać, że to właśnie kultura jest bardzo ważnym czynnikiem rozwoju, a w szczególności gospodarczego. Jest ona bowiem nośnikiem kreatywności, innowacyjności, a są to elementy, na które powinniśmy stawiać, prognozując rozwój terytorialny. Ostatnio dowiedziałem się, że wartość gry "Wiedźmin" przewyższa wartość Jastrzębskiej Spółki Węglowej. To bardzo dobitnie pokazuje, w jakim kierunku polska gospodarka powinna zmierzać, czyli przemysłów kultury i przemysłów kreatywnych. A właśnie jeżeli chodzi o dystrybucję środków budżetowych czy funduszy unijnych, decydującą rolę odgrywają samorządy. Dlatego zależy nam na tym, aby samorządowców zachęcić do zajmowania się kulturą, aby była częścią strategii rozwoju regionów Polski i żeby kształcili się w tym obszarze, ponieważ ona się zmienia. Inspiruje do powstawania nowych, ciekawych pomysłów.

Co państwo konkretnie badali?

NCK współprowadzi tzw. badanie DNA Miasta. Nasza rola polegała na sprawdzeniu, jakie strategie rozwoju kultury są prowadzone przez samorządy. Okazało się, że na 66 miast tylko w 12 była ona przygotowana. Z czego w sześciu strategie powstały w ciągu ostatnich dwóch lat. Było to spowodowane jedynie konkurowaniem o miano Europejskiej Stolicy Kultury. Problem również polegał na tym, że w strategiach, które powstały, kultura była traktowana jako promocja, ewentualnie działania w jej zakresie ograniczyły się do zorganizowania święta miasta bądź jakiegoś festynu. Prawie nigdzie nie była ona elementem ogólnego rozwoju i nie była np. wiązana z pobudzaniem innowacyjności czy kreatywności. Z badań wynikało również, że organy przedstawicielskie samorządu praktycznie nie zajmowały się strategią rozwoju kultury, ale dokumenty te były przygotowywane np. przez wójta, burmistrza, czy prezydenta albo przez komórkę w urzędzie, np. departament do spraw promocji. Z jednej strony pokazuje to brak zainteresowania kulturą organów przedstawicielskich. Z drugiej uwidacznia także brak kompetencji kulturowych urzędników do tego, aby tym zagadnieniem się właściwie zająć. Łatwiej jest wykazywać wydatkowanie funduszy unijnych przez inwestycje, np. budowle, bo prościej jest się z tego rozliczyć, niż zmierzyć np. przyrost kreatywności czy innowacyjności przez podjęte działania kulturalne.

Jakich działań od samorządów pan oczekuje?

Oczekuję, że samorządy zastanowią się nad tym, na co mają być wydatkowe środki publiczne i gdzie jest obszar do współpracy ze sponsorami. Obecnie większość funduszy kierowanych na kulturę idzie na takie działania jak rozrywka czy promocja. To są doskonałe wydarzenia do tego, aby korzystać z pomocy sponsorów - mogłyby zostać przez nich opłacone. Dzięki temu większą pulę środków można by skierować na działania o charakterze edukacyjnym, np. w środowiskach wykluczonych związane z udostępnianiem kultury, czy na podnoszenie kompetencji kulturowych osób z obszarów najbiedniejszych, np. przez dowożenie ludzi, których na to nie stać - np. młodzież czy seniorów - do ośrodków kultury. Tam powinny być właśnie kierowane pieniądze publiczne. Obecnie praktycznie nie ma na to szans przez to, że są one przeznaczane na inne przedsięwzięcia.

Zatem oczekuję zmiany myślenia. Fundusze publiczne nie mają być kierowane na rozrywkę, ponieważ władza nie ma za zadanie jej zapewniać. Ma z kolei obowiązek prowadzić działania związane z rozwojem kultury. Trzeba zatem skupić się na tym, czego nie zrobią za samorząd inne podmioty, np. organizacje pozarządowe czy instytucje prywatne. Lubię cytować prof. Jerzego Hausnera, który powiedział, że Polacy są mistrzami świata w dokręcaniu śrubek. Tylko za dokręcanie śrubek nikt nam nie będzie płacił na poziomie europejskim. Płaci się za pomysły, kreatywność, dlatego na tym trzeba się skupić. Celem naszego konkursu jest to, aby uświadamiać rolę kultury i podnieść kompetencje urzędników z tego zakresu.

Na czym będzie polegał konkurs Kultura Samorządowa 25+?

Jest on kierowany do studentów, którzy kończą takie kierunki jak prawo czy administracja, ponieważ to oni zasilają głównie kadry w urzędach administracji publicznej czy samorządowej. Konkurs ma zwrócić ich uwagę na zagadnienia związane z kulturą. Przeprowadziliśmy niewielkie badanie na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Okazuje się, że od 2010 r. tematów prac dyplomowych, które w jakimś stopniu poruszają zagadnienie kultury, było zaledwie trzy. W tym jeden dotyczył języka więźniów w muzyce hip-hop, więc nie jest za bardzo przydatny do budowania strategii kulturowej. Z tego wynika jasno, że nie jest ona w kręgu zainteresowań studentów prawa i administracji. Konkurs ma zachęcić do tego, aby podnosili swoje kompetencje kulturowe. Ma na celu wyłonienie osób, które będą potem w urzędach odpowiadać za kulturę. Mamy nadzieję, że osoba, która napiszę pracę o strategii kulturalnej miasta czy regionu, będzie miała większe szanse, aby znaleźć pracę w takim departamencie i ją wdrażać. Samorządowcy bowiem zgłaszają braki osób kompetentnych w tych tematach. Zależy nam na tym, aby były to prace magisterskie, ale nie tylko. Może to być też esej czy publikacja na tematy kulturalne.

Co będzie można wygrać w konkursie?

Ważna jest nagroda pieniężna, ale również zwycięskie prace zostaną wydane oraz opublikowane na stronie NCK (szczegóły konkursu - patrz ramka).

Narodowe Centrum Kultury w ramach projektu Kultura Samorządowa 25+ poza konkursem prowadzi też inne działania. Czym w najbliższym czasie będą się państwo jeszcze zajmować?

Z uwagi na 25-lecie samorządu trzeba też zastanowić się nad zmianą ustaw samorządowych. Obecne zapisy w nich zawarte dotyczące kultury są nieaktualne. Mówi się w nich o wspieraniu bibliotek i innych instytucji kultury oraz opiece nad zabytkami i dbaniu o nie. Zatem rola samorządu dyktowana ustawą jest pasywna. Wydaje się, że jej zapisy powinny zobowiązywać samorząd do działania w obszarze edukacji kulturalnej i zwiększania dostępności do kultury. To też chcemy w roku 25-lecia polskiego samorządu mocno podkreślać. Naszą inicjatywę - Kultura Samorządowa 25+ - otworzyliśmy w Lublinie a w ubiegłym tygodniu odbyły się debaty w Elblągu. Odbędą się jeszcze spotkania w Słupsku, Gorzowie Wielkopolskim, Opolu oraz we Wrocławiu. Natomiast pod koniec roku w Warszawie zorganizujemy spotkanie, w trakcie którego przedstawimy naszą propozycję zmiany ustaw samorządowych.

@RY1@i02/2015/122/i02.2015.122.11900120s.801.gif@RY2@

Krzysztof Dudek, dyrektor Narodowego Centrum Kultury. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego oraz studiów podyplomowych z zakresu prawa gospodarczego, finansowego i prawa Unii Europejskiej. Od marca 2007 roku dyrektor Narodowego Centrum Kultury, które zostało wyróżnione przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Doroczną Nagrodą Honorową za rok 2010 jako najlepsza instytucja kultury w Polsce.

Kultura również w samorządach

Narodowe Centrum Kultury wspólnie z Dziennikiem Gazetą Prawną organizuje konkurs Kultura Samorządowa 25+.

Narodowe Centrum Kultury jest państwową instytucją, której statutowym zadaniem jest podejmowanie działań na rzecz rozwoju kultury w Polsce.

Zajmuje się:

● edukacją kulturalną oraz zwiększaniem zainteresowania kulturą i sztuką

● rozwojem i profesjonalizacją sektora kultury

● promocją polskiego dziedzictwa narodowego jako elementu europejskiego dziedzictwa kulturowego

● podtrzymywaniem i upowszechnianiem tradycji narodowej i państwowej

● inspirowaniem i wspomaganiem działających w sferze kultury i dziedzictwa narodowego ruchów społecznych oraz organizacji pozarządowych

● informacją kulturalną oraz pracami badawczymi w zakresie kultury i dziedzictwa narodowego.

● podwyższaniem kwalifikacji kadr zajmujących się działalnością kulturalną

Zasady udziału w konkursie Kultura Samorządowa 25+

Kto może wziąć w nim udział?

● absolwenci oraz studenci prawa czy administracji

● uczący się zarówno w trybie stacjonarnym, jak i niestacjonarnym

Co można zgłaszać w konkursie?

● prace magisterskie dotyczące problematyki kultury i samorządu terytorialnego obronione w latach 2010-2015

● koncepcje pracy magisterskiej dotyczące problematyki kultury i samorządu terytorialnego do realizacji w roku akademickim 2015/2016

● esej poświęcony problematyce kultury samorządowej

Gdzie składać prace?

Prace należy wysyłać pod adres e-mailowy obserwatoriumkultury@nck.pl z dopiskiem: "Konkurs Kultura Samorządowa 25+".

W jakim terminie?

Do 31 października 2015 r.

Ze względu na jakie kryteria zostanie oceniona praca?

● zgodność pracy z tematyką konkursu

● sposób interpretacji tematu

● sprawność stylistyczna i poprawność językowa

● nowatorstwo i oryginalność ujęcia

Co można wygrać?

Nagrodę pieniężną w wysokości od 500 zł do 3 tys. zł - kwota jest uzależniona m.in. od zajętego miejsca i kategorii. Przewidziana jest również nagroda dla promotora, który prowadził dana pracę magisterską lub opiekuna koncepcji pracy magisterskiej.

Kategoria - praca magisterska. Nagroda dla autora i promotora pracy:

● I nagroda - 3 tys. zł dla autora pracy, 1 tys. zł dla promotora

● II nagroda - 2 tys. zł, 750 zł

● III nagroda - 1 tys. zł, 500 zł

Kategoria - koncepcja pracy magisterskiej. Nagroda dla autora i opiekuna:

● I nagroda - 2 tys. zł dla autora koncepcji, 1 tys. zł dla opiekuna

● II nagroda - 1,5 tys. zł, 750 zł

● III nagroda - 1 tys. zł, 500 zł

Kategoria - esej. Nagroda dla autora:

● I nagroda - 1,5 tys. zł

● II nagroda - 1 tys. zł

● III nagroda - 500 zł

Kiedy zostaną ogłoszone wyniki?

W listopadzie 2015 r.

Więcej informacji oraz regulamin konkursu dostępne na stronie www.nck.pl/kultura-samorzadowa-25/

Rozmawiała Urszula Mirowska-Łoskot

@RY1@i02/2015/122/i02.2015.122.11900120s.808.jpg@RY2@

@RY1@i02/2015/122/i02.2015.122.11900120s.809.jpg@RY2@

@RY1@i02/2015/122/i02.2015.122.11900120s.810.jpg@RY2@