"Niepodległa" w Gdańsku znaczy wolność

@RY1@i02/2018/083/i02.2018.083.000005200.801.jpg@RY2@

Gdańsk jest miastem, które Polakom szczególnie kojarzy się z ideami wolności i solidarności, dlatego siostra wolności: niepodległość jest dla gdańszczanek i gdańszczan niezwykle ważna - mówi prezydent Gdańska Paweł Adamowicz. - Zdecydowaliśmy się na całoroczne obchody, które zainaugurowałem w listopadzie 2017 roku, by spojrzeć na nasze dziedzictwo i na to, jak wypełniamy społeczne zobowiązanie wobec tych, którzy oddali za niepodległość życie. Upływające 100 lat jest dla nas okazją, by zadać sobie najważniejsze pytanie: jakim jesteśmy narodem i dokąd zmierzamy. Jak mówi łacińska maksyma, historia magistra vitae est - historia jest nauczycielką życia. Nie boimy się zwłaszcza w mieście, w którym żywe jest dziedzictwo Solidarności, zadawać pytania o to, czego nauczyła nas nasza historia - podsumowuje prezydent Adamowicz.

Z przekorą

Refleksję na temat dziedzictwa 100-lecia niepodległości podejmuje cykl Gdańskich Debat Obywatelskich.

- Ich hasłem przewodnim jest: "Polska! Polska! - ale jaka?". Jest to nawiązanie do fragmentu wiersza Juliusza Słowackiego, w którym podmiot liryczny stawia pytanie sobie współczesnym o najwyższe wartości - wyjaśnia Wojciech Duda, koordynator debat. Wśród mówców znalazły się znane osobistości, m.in. Krzysztof Pomian, Stefan Chwin czy Aleksander Smolar, moderatorem natomiast jest Jerzy Sosnowski. Debaty rozpoczęły się już w zeszłym roku.

"O wyzwaniach i bilansie dwóch Niepodległości" 7 listopada 2017 r. opowiadał Adam Michnik. Redaktor naczelny "Gazety Wyborczej", odnosząc się do dwudziestolecia międzywojennego, stwierdził, że zarówno Józef Piłsudski, jak i Roman Dmowski zasługiwali na szacunek, bo przyczynili się do odrodzenia Polski. - Każdy z obozów skupionych wokół nich uważał, że wszystko mu się należy - mówił Michnik. Redaktor wielokrotnie podkreślał atmosferę, która sprzyjała daleko idącej radykalizacji nastrojów politycznych. Podobną radykalizację zauważa w dzisiejszym dyskursie politycznym. - Mimo wszystko jestem optymistą - stwierdził Michnik. - Polacy są przekorni i myślę, że nie dadzą się zepsuć.

Długa historia podziałów

W grudniu o tym, jak opisać nasze dzieje od 1918 do 2018 roku i czy to są dwie Polski czy jedna, wciąż ta sama, mówił Andrzej Friszke. Wskazał on na obecny konflikt między zwolennikami pójścia w stronę Zachodu a przywiązanymi do polskiej swojskości tradycjonalistami. Jego zdaniem w Polsce w defensywie jest teraz myślenie w kategoriach wartości zachodnich: wolności, tolerancji religijnej i światopoglądowej. - Dążenie do integracji z zachodnią Europą i wreszcie wejście do Unii Europejskiej zamykało ten dylemat - podkreślał Friszke. Wskazał, że istotne dla Polski jest pozostanie w Unii.

Jaka konstytucja?

Gościem styczniowej debaty był Aleksander Hall. - O konstytucji przychodzi mi mówić w specyficznym momencie. Obchodzimy rok niepodległości, mógłby to być rok jubileuszu, satysfakcji. Ale jednocześnie ten jubileusz ma miejsce w trudnym dla Polski momencie, kiedy konstytucja jest łamana i zmieniany jest ustrój państwa - mówił Hall. - Co możemy zrobić, żeby zmienić ludzi? - zastanawiał się historyk. - Uważam, że każdy powinien robić to, co może i umie. Ja chodzę na debaty, piszę artykuły, uczestniczę w demonstracjach. Nie możemy oddać Polski i nie możemy nic nie robić - zakończył Hall.

My w Europie

W lutym przemyśleniami na temat tego, jaka była i jest pozycja Polski w Europie, dzielił się Aleksander Smolar. O naszym obecnym miejscu w minionych 100 latach przesądziły trzy doświadczenia: powstanie ładu wersalskiego, któremu kres położyła II wojna światowa; porządek jałtańsko-poczdamski, który przyniósł podział Europy i podporządkowanie jej wschodniej części - w tym Polski - imperium komunizmu; trzecie - Jesień Ludów w 1989 roku, w tym upadek komunizmu i wolność krajów Europy Wschodniej.

Dopełnienie rewolucji

Marcowe rozważania na temat "Naród i rewolucja" wygłosił Andrzej Leder. - Polska znajduje się w kluczowym dla swojej przyszłości momencie przemian. Jeśli nie znajdziemy w sobie dość siły, by stać się nowoczesnym, liberalnym społeczeństwem mieszczańskim w rozumieniu zachodnim - nasz kraj czeka prawdopodobnie scenariusz znany z państw latynoskich: oligarchizacja i marginalizacja z wszystkimi tego konsekwencjami - wskazywał Leder. - Mam wrażenie, że ta rewolucja się teraz dopełnia w różnych wymiarach.

Nasze mity

Dekonstrukcji mitów w kwietniu dokonał Marcin Napiórkowski. Wskazał on pewną prawidłowość: w świadomości Polaków ostają się mity silnie skojarzone z niepodległością. - Wymaga to kompletnie zmiany opowieści, która mówi: "jest niepodległość" albo "nie ma niepodległości". [I przyjęcia] tego, że wolność oznacza nie tylko niepodległość - mówił Napiórkowski, przy okazji analizując hasło "Za wolność naszą i waszą".

Maj 1926

W cyklu Gdańskich Debat Obywatelskich gościć będziemy jeszcze pięciu prelegentów. Wiesław Władyka 8 maja podejmie temat "Maj 1926 - utracone szanse polskiej demokracji". Krzysztof Czyżewski 12 czerwca opowie o "Obywatelach RP. Swoich i obcych". Po przerwie wakacyjnej, 11 września Adam Szostkiewicz scharakteryzuje Kościół w Polsce. Wątek "Dziedzictwo i nowoczesność Polski i Polaków 1918-2918" omówi 9 października Stefan Chwin. Cykl zakończy 6 listopada wystąpienie Krzysztofa Pomiana "Kultura polska w kulturze świata".

W spotkaniach co miesiąc uczestniczy około 200 osób. Wstęp na każde z wydarzeń jest wolny. Dodatkowo debaty są transmitowane na portalu Gdańsk.pl. Początek o godz. 18.00, a zapisy debat i ich program dostępne są na stronie Gdansk.pl/niepodlegla.

Tożsamość wpisana w Polskę

Całoroczne gdańskie obchody odbywają się pod wspólnym logo "Niepodległa". Projekt znaku sygnującego stulecie Niepodległości Polski wyłoniono w ramach specjalnie zorganizowanego konkursu. Wygrała propozycja Adama Ignaciuka, która z jednej strony nawiązuje do obchodów ogólnopolskich, z drugiej strony wraz z logotypem miejsca odnosi nas do konkretnej lokalnej społeczności, np. Gdańska. Logo używają nie tylko gdańskie inicjatywy.Do wspólnych obchodów zaprosiliśmy również pomorskie gminy i Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego.

- Pokazujemy w ten sposób, że na nasze rozumienie dziedzictwa wolnej Polski składa się również idea budowania i wspólnie przeżywanej polskiej tożsamości, która dopełnia tożsamość mieszkańców Gdańska i Pomorza - zachęca prezydent Paweł Adamowicz.

Nad całością uroczystości czuwa powołany z inicjatywy prezydenta Gdańska Komitet Honorowy Obchodów Stulecia Niepodległości, do którego zaproszenie przyjęły wybitne osoby, związane z Gdańskiem i Pomorzem: Bogdan Borusewicz, wicemarszałek senatu; Jerzy Gwizdała, rektor Uniwersytetu Gdańskiego; Aleksander Hall, polityk i historyk; Andrzej Januszajtis, znawca i popularyzator historii Gdańska, Honorowy Obywatel Miasta Gdańska; Olga Krzyżanowska, polityk i działaczka społeczna; Joanna Muszkowska-Penson, lekarka, wykładowca akademicki, a także tegoroczna Honorowa Obywatelka Miasta Gdańska; Mieczysław Struk, marszałek województwa pomorskiego; Jacek Taylor, prawnik i polityk; Lech Wałęsa, laureat pokojowej Nagrody Nobla oraz Edmund Wittbrodt, prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

Na biało-czerwono

Z okazji stulecia niepodległości i praw wyborczych kobiet zmieni się też gdańska przestrzeń. Na Górze Gradowej, jednym z najbardziej charakterystycznych punktów widokowych, w Dniu Flagi (2 maja) zostanie podświetlony barwami narodowymi tzw. Krzyż Milenijny. Jest to element projektu modernizacji oświetlenia zewnętrznego na terenie Centrum Hewelianum w Gdańsku.

Jak co roku ulice Gdańska zyskają kwiatową oprawę. Odpowiedni dobór roślin umożliwia zmiany barw kompozycji od wczesnego lata do późnej jesieni.

- Motywy biało-czerwone pojawią się na wieżach kwiatowych, w donicach oraz kwietnikach, począwszy od pierwszych nasadzeń wiosennych, a skończywszy na jesiennych - mówi Ewelina Latoszewska, kierownik Działu Utrzymania Zieleni Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni.

W mieście pojawią się również nowe maszty, na których zawisną flagi narodowe. Również 2 maja przy słynnej ErgoArenie, na granicy Gdańska i Sopotu, staną maszty, na których zawisną flagi lokalne i narodowe.

Niepodległa jest kobietą

- Rok 2018 obfituje w wydarzenia ważne dla Polski i Gdańska. Przede wszystkim to czas obchodów stulecia naszej niepodległości, ale także stulecia przyznania Polkom praw wyborczych. Obie rocznice niezwykłe, upamiętniające działania i wydarzenia, bez których nie byłoby dzisiejszego Gdańska i Polski - mówi Aleksandra Dulkiewicz, zastępca prezydenta Gdańska ds. polityki gospodarczej.

Upamiętnienie 100-lecia praw wyborczych kobiet odbywa się przede wszystkim za sprawą oddolnych, społecznych inicjatyw stowarzyszeń i fundacji zajmujących się na co dzień działalnością na rzecz kobiet i równości w życiu politycznym i społecznym. W Gdańsku zawiązała się nieformalna grupa działająca na rzecz obchodów stulecia na Pomorzu, profil na Facebooku: StoLatPrawKobietPomorze. W obchody zaangażowały się m.in. Centrum Praw Kobiet, organizacje działające na rzecz imigrantek i biblioteki miejskie.

- Chcemy nieustannie mówić o kobiecej aktywności i uczestnictwu w życiu publicznym. Wciąż jeszcze w tej kwestii mamy wiele do zrobienia, by kobiety miały komfort współuczestnictwa i poczucie bezpieczeństwa w wyborze własnej, autonomicznej drogi życiowej - mówi prezydent Adamowicz.

Perspektywę historyczną i przypomnienie najważniejszych postaci zaprezentuje Muzeum Gdańska podczas wystawy plenerowej "Niezwykłe Polki z Wolnego Miasta". Zapraszamy w czerwcu na plac Obrońców Poczty Polskiej. Natomiast w dniach 25-27 maja 2018 r. w Gdańskim Teatrze Szekspirowskim zaprezentowane zostaną trzy spektakle - stworzone o kobietach i przez kobiety, ale skierowane nie tylko dla kobiet: "Dziewczynki", "Projekt: Matka" i "Kobietostan. Chór na jedną aktorkę".

Świetlica Krytyki Politycznej w Trójmieście i Stowarzyszenie WAGA prowadzą cykl wydarzeń pod wspólnym hasłem "Bez względu na płeć". - Działamy w formule miesięcznicy: 28. dnia każdego miesiąca przygotujemy różne wydarzenia, spotkania i debaty. Rozmawiamy o rzeczach dla nas ważnych. Nie tylko wśród kobiet. Na przykład 28 maja poprowadzimy warsztat dla mężczyzn, wyjaśniający różnicę między "końskimi zalotami" a #MeToo. Chcemy pokazać, że rozmowa o prawach kobiet i o zmianach w postrzeganiu kobiet musi dotyczyć również męskiej części społeczeństwa - mówi Elżbieta Rutkowska z Krytyki Politycznej. - W ramach projektu poświęconemu wyborowi stu książek na sto lat praw nasze trzy ekspertki: Barbara Kijewska, Monika Żółkoś i Barbara Piórkowska moderują wybór lektur. Zapraszamy wszystkich do dołączenia do grupy facebookowej "100 książek na 100 lat", gdzie również 28 czerwca ogłosimy Ranking 100 książek na 100 lat.

Na projekt "Bez względu na płeć" składać się będą ponadto warsztaty dla dziewczynek i kobiet, wydarzenia plenerowe, specjalny spektakl przygotowany przez Ritę Jankowską i Stowarzyszenie Zróbmy Sztukę czy specjalne wydania gazety "Obywatelka".

W Europejskim Centrum Solidarności do końca listopada odbywa się cykl wykładów "Polka Niepodległa". Jak zapowiada Patrycja Medowska, usłyszymy zarówno o historycznych postaciach kobiecych, jak i o kobietach współczesnych. Najbliższy wykład "Kobiety Solidarności" 18 maja wygłosi Ewa Majewska. O "Kobietach w Polsce po 1989" 13 czerwca opowie Sylwia Chutnik. Małgorzata Tkacz-Janik 12 września podejmie temat "O patriotyzmie, który ma płeć". "Przełamując tabu - bohaterki stulecia" to tytuł wystąpienia Beaty Maciejewskiej, które wygłosi 18 października. Cykl zakończy 22 listopada Marta Frej z "Moją niepodległością - kobiety dziś w Polsce".

Prawa w Gdańsku

Podczas kwietniowej konferencji prasowej Barbara Kijewska, pełnomocniczka Kongresu Kobiet na Pomorzu, zapowiedziała, że 10-11 listopada w Gdańsku odbędą się ogólnopolskie obchody stulecia praw wyborczych kobiet organizowane przez Kongres Kobiet pod hasłem "Chcemy całego życia: stulecie praw kobiet". Jak zapowiada Kijewska, będzie to wydarzenie, które pokaże siłę kobiet na Pomorzu.

Zapowiedzi i opis wszystkich wydarzeń, a także prezentacja sylwetek 100 ważnych kobiet z Gdańska i Pomorza, znajdziemy na stronie Gdańsk.pl.

@RY1@i02/2018/083/i02.2018.083.000005200.101(c).gif@RY2@

Fot. Grzegorz Mehring www gdansk pl

Aleksander Smolar - jeden z gości Gdańskiej Debaty Obywatelskiej

@RY1@i02/2018/083/i02.2018.083.000005200.102(c).gif@RY2@

Fot. Grzegorz Mehring www.gdansk.pl

Program obchodów 100-lecia praw wyborczych kobiet przedstawiono na specjalnej konferencji