Kiedy można odmówić przyjęcia mandatu

adwokat w Kancelarii Prawnej Adwokaci i Radcowie Prawni

Mandat karny za wykroczenie skarbowe wymierza się jedynie, gdy osoba sprawcy i okoliczności popełnienia wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości, a nie zachodzi potrzeba wymierzenia kary surowszej niż dwukrotność minimalnego wynagrodzenia.

Warunkiem nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego jest wyrażenie przez sprawcę wykroczenia skarbowego zgody na przyjęcie mandatu. Zgodę tę odnotowuje się na dokumencie mandatu karnego.

Przed potwierdzeniem przez sprawcę wykroczenia skarbowego przyjęcia mandatu karnego funkcjonariusz poucza go o prawie niewyrażenia zgody na przyjęcie mandatu karnego i o skutkach prawnych braku takiej zgody.

Ponadto jeżeli za wykroczenie skarbowe przewidziane jest obowiązkowe orzeczenie przepadku przedmiotów, funkcjonariusz poucza sprawcę wykroczenia skarbowego o konieczności wyrażenia zgody na ich przepadek. Zgodę tę odnotowuje się w protokole przesłuchania lub na dokumencie mandatu karnego.

Odmowa przyjęcia mandatu karnego, w zależności do tego, czy mandat został zaoferowany przed wszczęciem postępowania przygotowawczego, czy też w jego trakcie, skutkuje wszczęciem lub kontynuowaniem postępowania przygotowawczego. Jeżeli zatem mandat został zaoferowany przed wszczęciem postępowania przygotowawczego, w wyniku odmowy przyjęcia mandatu karnego przeprowadzane jest postępowanie przygotowawcze. Postępowanie to może zakończyć się np. dobrowolnym poddaniem się sprawcy odpowiedzialności czy umorzeniem dochodzenia, ale także wniesieniem aktu oskarżenia do sądu.

W poprzednim stanie prawnym, tj. przed nowelizacją dokonaną ustawą z 28 lipca 2005 r., w razie odmowy przyjęcia mandatu karnego organ bezpośrednio, bez przeprowadzania postępowania przygotowawczego wnosił akt oskarżenia do sądu, podając w miarę możności powody tej odmowy. Obecnie konieczne jest przeprowadzenie postępowania przygotowawczego przed ewentualnym sporządzeniem i wniesieniem aktu oskarżenia.

Zgodnie z art. 152 k.k.s. formą postępowania przygotowawczego w sprawach o wykroczenia skarbowe jest dochodzenie. Zasadniczo ogranicza się ono do przesłuchania podejrzanego. W razie wystąpienia takiej potrzeby organ prowadzący uprawniony jest także do podjęcia innych czynności (przewidzianych w ustawie), ale jedynie w zakresie niezbędnym do wniesienia aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania.

Należy także zwrócić uwagę na art. 139 par. 2 k.k.s. Przewiduje on szczególny skutek odmowy przyjęcia mandatu lub odmowy zgody na przepadek przedmiotów wykroczenia, jakim jest możliwość dokonania tymczasowego zajęcia mienia ruchomego odmawiającego. Przedmiotowy artykuł znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy osobą odmawiającą przyjęcia mandatu jest osoba przebywająca czasowo na terenie Polski lub osoba, której miejsca pobytu w kraju nie da się ustalić. Do zajęcia stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego. W konsekwencji upada ono, jeżeli w ciągu dalszych 7 dni nie zostanie wydane postanowienie o zabezpieczeniu.

Warunkiem nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego jest wyrażenie zgody na przyjęcie mandatu i ewentualny przepadek przedmiotów. Odmowa przyjęcia mandatu karnego skutkuje przeprowadzeniem postępowania skarbowego na zasadach ogólnych.

Oprac. EM

Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).