Członek zarządu musi zeznawać przed sądem

Zdarza się, że przedsiębiorca - członek zarządu spółki - zawiadamia prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę spółki. Dochodzi wtedy do jego przesłuchania przed organami ścigania, a nawet kilka lat później może on otrzymać wezwanie z sądu do stawiennictwa w charakterze świadka.

Procedura karna przewiduje, że każdy obywatel ma obowiązek stawiennictwa, gdy jest wzywany jako świadek. Co więcej, taki świadek ma również obowiązek odpowiedzi na zadawane mu pytania. Wyłączenia w tym zakresie dotyczą sytuacji, gdy oskarżonym w postępowaniu jest osoba najbliższa dla świadka bądź gdy udzielenie odpowiedzi naraziłoby jego lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Osoba, która składała zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa na szkodę spółki, ma zatem obowiązek stawienia się przed sądem i złożenia zeznań nawet w sytuacji, gdy już nie zajmuje się jej interesami. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo grozi karą porządkową do 10 tys. zł.

Często zdarza się jednak, że osobą, która występowała w imieniu spółki, jest cudzoziemcem, który do czasu rozpoczęcia postępowania sądowego zostaje przeniesiony - nawet w ramach tej samej grupy - do pracy w innym kraju. Czy wtedy ma on również obowiązek stawiennictwa i kto opłaci koszty jego podróży? Otóż w tym zakresie rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 28 stycznia 2002 roku stanowi, że osoba zamieszkała za granicą może stawić się w sądzie dobrowolnie, a kierowane do niej wezwanie nie może zawierać zagrożenia środkami przymusu. To samo rozporządzenie nakazuje poinformować świadka, że otrzyma w wysokości określonej prawem polskim zwrot wydatków koniecznych związanych ze stawiennictwem, w tym kosztów utrzymania, przejazdu i noclegu oraz równowartość utraconego zarobku. Tu jednak czeka naszego przedsiębiorcę pewne rozczarowanie, gdyż przepisy w tym zakresie pochodzą oryginalnie z 1950 roku, a zawarte w nich stawki przewidują zwrot kosztów w wysokości 9 złotych za nocleg i 30 złotych z tytułu utraconego zarobku.

Kodeks postępowania karnego daje świadkom możliwość ustanowienia pełnomocnika, który będzie obecny podczas przesłuchania. O tym, czy pełnomocnik zostanie dopuszczony do danej czynności procesowej, zdecyduje - w zależności od tego, kto będzie jej gospodarzem - prokurator bądź sąd, po rozważeniu, czy obrona interesów świadka tego wymaga. Takim pełnomocnikiem może być radca prawny bądź adwokat. Jego zadaniem będzie zwrócenie uwagi, aby w czasie przesłuchania nie doszło do ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa. W sytuacji zaś, gdy w przesłuchaniu udział bierze tłumacz, obronę interesu przedsiębiorcy można rozumieć jako dbanie o właściwe przełożenie terminów technicznych czy związanych ze specyfiką sprawy.

Porady udzieliła mec. Aleksandra Oziemska

 adwokat w kancelarii White & Case

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 28 stycznia 2002 r. w sprawie szczególnych czynności sądów w sprawach z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego oraz karnego w stosunkach międzynarodowych (Dz.U. z 2002 r. nr 17, poz. 164).

Dekret z 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. z 1950 r. nr 49, poz. 445).