Prezes firmy zapłaci grzywnę

Adresatami normy sankcjonującej nieudzielanie informacji rzecznikowi praw konsumenta są wszelkie upoważnione osoby wykonujące obowiązki w imieniu przedsiębiorcy. Prawodawca nie ograniczył tych podmiotów poprzez wskazanie, że odpowiedzialność karną na tej podstawie ma ponosić jedynie przedsiębiorca jako osoba fizyczna czy inny oznaczony podmiot.

T.O. prowadzący przedsiębiorstwo został zobowiązany przez powiatowego rzecznika praw konsumentów do udzielenia w ciągu 14 dni określonych informacji. Nie wywiązał się z tego obowiązku i został obwiniony o popełnienie wykroczenia z art. 114 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2015 r. poz. 184 ze zm.). Zgodnie z przepisem "kto (...) narusza obowiązek udzielenia rzecznikowi konsumentów wyjaśnień i informacji będących przedmiotem wystąpienia rzecznika lub obowiązek ustosunkowania się do uwag i opinii rzecznika, podlega karze grzywny, nie mniejszej niż 2000 zł". Sąd I instancji uniewinnił obwinionego, gdyż uznał, że zakres zastosowania art. 114 ust. 1 ustawy wyklucza możliwość pociągnięcia prezesa spółki z o.o. do odpowiedzialności karnej za zarzucane mu wykroczenie. Z wyrokiem nie zgodził się oskarżyciel posiłkowy, czyli powiatowy rzecznik praw konsumentów. W apelacji zarzucił sądowi błędną wykładnię art. 114 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Sąd odwoławczy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Podkreślił, że wykładnia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów prowadzi do wniosku, że odpowiedzialność za zarzucane wykroczenia może ponosić nie tylko przedsiębiorca - osoba fizyczna, ale osoba zobowiązana do działania w jego imieniu i to niezależnie od tego, czy przedsiębiorca jest osobą prawną, czy nie. Sąd przypomniał, że czyn zabroniony zarzucony podsądnemu popełnia ten tylko, kto narusza obowiązek udzielenia rzecznikowi konsumentów wyjaśnień i informacji będących przedmiotem wystąpienia rzecznika lub obowiązek ustosunkowania się do uwag i opinii rzecznika.

Zdaniem sądu odwoławczego adresatami normy sankcjonującej nieudzielanie informacji rzecznikowi praw konsumenta są wszelkie upoważnione osoby wykonujące obowiązki w imieniu przedsiębiorcy. Prawodawca nie ograniczył tych podmiotów poprzez wskazanie, że odpowiedzialność karną ma ponosić jedynie przedsiębiorca - osoba fizyczna czy inny oznaczony podmiot. W art. 114 ust. 1 ustawy posłużono się zaimkiem osobowym "kto", który oznacza każdego człowieka zdolnego do ponoszenia odpowiedzialności karnej. Precyzyjne zrekonstruowanie okoliczności, w jakich wskazany człowiek może ponosić odpowiedzialność z uwagi na zaniechanie opisanego obowiązku, wymaga uwzględnienia art. 42 ust. 4 ustawy. Stosownie do jego treści przedsiębiorca, do którego zwrócił się rzecznik konsumentów, działając na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy, jest obowiązany udzielić rzecznikowi wyjaśnień i informacji będących przedmiotem wystąpienia oraz ustosunkować się do uwag i opinii rzecznika. Zdaniem sądu autor apelacji słusznie podkreślił, że przedsiębiorcą jest także osoba prawna, a zatem spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Powiązanie treści obu przepisów prowadzi sąd do wniosku, że art. 114 ust. 1 ustawy ustanawia regułę, że każdy człowiek - zobowiązany do działania w tym zakresie w imieniu przedsiębiorcy - może być podmiotem wykroczenia polegającego na nieudzieleniu wyjaśnień rzecznikowi praw konsumentów. Artykuł 42 ust. 4 ustawy doprecyzowuje, że niezłożenie wyjaśnień i informacji stanowi zlekceważenie wezwania wystosowanego do przedsiębiorcy przez rzecznika konsumentów. Nie ma racjonalnych powodów, żeby pojęcie przedsiębiorcy zawężać tylko do osoby fizycznej.

z 26 lutego 2016 r., sygn. akt IV Ka 37/16

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2016/078/i02.2016.078.183004200.802.jpg@RY2@

dr hab. Monika Namysłowska prof. Uniwersytetu Łódzkiego, Wspólnik w Kancelarii Lubasz i Wspólnicy

Według mnie stanowisko sądu nie znajduje uzasadnienia. Zdaniem sądu adresatami art. 114 ust. 1 u.o.k.k., zgodnie z którym karze grzywny podlega każdy, kto narusza obowiązek udzielenia rzecznikowi konsumentów wyjaśnień i informacji będących przedmiotem wystąpienia rzecznika lub obowiązek ustosunkowania się do uwag i opinii rzecznika, są wszelkie upoważnione osoby wykonujące obowiązki w imieniu przedsiębiorcy. Faktem jest, że przepis posługuje się sformułowaniem "kto", które mogłoby wskazywać na każdą osobę fizyczną. Powołuje się jednak wprost na art. 42 ust. 4 u.o.k.k. Zgodnie z nim to właśnie przedsiębiorca, do którego zwrócił się rzecznik konsumentów, jest obowiązany udzielić rzecznikowi wyjaśnień i informacji będących przedmiotem wystąpienia oraz ustosunkować się do uwag i opinii rzecznika. Artykuł 114 ust. 1. znajdzie więc zastosowanie wyłącznie do przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.o.k.k. Definicji tej nie można rozszerzyć na prezesa spółki z o.o., jak to uczynił sąd. Podstawową zasadą przepisów karnych jest ich wykładnia ścisła, odpowiadająca zasadzie nullum crimen sine lege scripta, zakazująca tworzenia w drodze analogii nowego wykroczenia.

Małgorzata Kryszkiewicz

 malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl