Prokurator ma prawo umorzyć postępowanie

Osoba, która z powodu strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami przekroczy granice obrony koniecznej, nie mogła liczyć na umorzenie postępowania. Nawet jeżeli prokurator wiedział, że nie chciała ona popełnić przestępstwa, a jedynie odpierała atak napastnika, musiał skierować do sądu akt oskarżenia. W takiej sytuacji nie miał bowiem uprawnień do umorzenia postępowania. Paradoksalnie więc to nie napastnik, lecz pokrzywdzony występował w procesie w roli oskarżonego. Dopiero po przeprowadzeniu całej sprawy sąd decydował, czy przekroczenie granic obrony koniecznej było usprawiedliwione i mógł odstąpić od wymierzenia kary.

Sytuacja pokrzywdzonego i prokuratora w takich sytuacjach ulegnie jednak zmianie. Wchodząca dziś w życie nowelizacja kodeksu postępowania karnego rozszerza uprawnienia prokuratora w sytuacjach przekroczenia granic obrony koniecznej. Nieznaczna korekta art. 25 par. 3 kodeksu karnego polegająca na zastąpieniu słów - sąd odstępuje od wymierzenia kary, słowami - nie podlega karze sprawi, że sprawy o przekroczenie granic obrony koniecznej pod wpływem silnego wzburzenia lub strachu będą mogły być zakończone już na etapie postępowania przygotowawczego.

W takiej sytuacji prokurator będzie mógł umorzyć postępowanie na podstawie art. 17 par. 1 pkt 4 kodeksu postępowania karnego. Nie będzie on musiał występować z aktem oskarżenia do sądu przeciw osobie, co do której ma przekonanie, że nie powinna ponieść odpowiedzialności karnej. Osoba taka nie będzie więc musiała występować w roli oskarżonego.

Arkadiusz Jaraszek

Art. 1 pkt 2 ustawy z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 206, poz. 1589).