Firmy bez grzywien za brak współpracy z rzecznikami

Nie będzie sankcji za nieudzielanie przez przedsiębiorcę informacji rzecznikowi konsumenta. Takiej zmiany w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. nr 50, poz. 331) chce resort sprawiedliwości. Tymczasem eksperci ostrzegają, że może to znacznie zmniejszyć efektywność działań chroniących interesy konsumentów.

Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 114 ust. 1 ustawy przedsiębiorca, który nie współpracuje z rzecznikiem konsumentów, tj. nie udziela mu informacji i nie odpowiada jego na pisma, podlega karze grzywny nie mniejszej niż 2 tys. zł. Projekt założeń ustawy o ograniczeniu prawa karnego w obrocie gospodarczym, którego autorem jest Ministerstwo Sprawiedliwości, przewiduje jednak wykreślenie tego przepisu.

Skuteczna kara

Krajowa Rada Rzeczników Konsumentów w uwagach do projektu podkreśla, że usunięcie art. 114 pozbawiłoby rzeczników środka dyscyplinującego, co w praktyce oznaczałoby, że bezprzedmiotowy stałby się przepis nakładający na przedsiębiorców obowiązek udzielenia rzecznikowi wyjaśnień.

Także UOKiK krytykuje pomysł Ministerstwa Sprawiedliwości. W opinii do projektu wiceprezes urzędu zauważa, że przyczyną wprowadzenia przepisu do ustawy było właśnie lekceważenie przez przedsiębiorców obowiązku informacyjnego.

W ekspertyzie prawnej uzasadniającej projekt stwierdza się, że art. 114 nie chroni konsumentów, a jedynie zabezpiecza prawidłowe funkcjonowanie rzecznika konsumentów, i to w nikłym stopniu.

Praktyka jednak pokazuje, że grzywna jest instrumentem efektywnie dyscyplinującym uczestników obrotu. W samej Warszawie w 2011 r. skierowano 54 wnioski o ukaranie niewspółpracujących przedsiębiorców - wszystkie te sprawy zakończyły się grzywną lub wycofaniem wniosku.

Jak tłumaczy Małgorzata Rothert, miejski rzecznik konsumentów w Warszawie, bardzo często przedsiębiorcy w momencie wystąpienia z wnioskiem o ukaranie po prostu załatwiają sprawę konsumenta.

- Oczywiście nie ma przeszkód prawnych, aby postępowanie toczyło się dalej, jednak w praktyce cel ochrony konsumentów został zrealizowany, więc w takich sytuacjach najczęściej wycofujemy wniosek - dodaje rzecznik.

Niezdecydowanie resortu

Ekspertyza sporządzona dla resortu stwierdza również, że brak odpowiedzi przedsiębiorcy na pismo rzecznika i tak nie może być uznane za wykroczenie, gdyż ustawa nie określa terminu na jej udzielenie. Jak podkreśla Rothert, rzecznicy zazwyczaj pisemnie wyznaczają przedsiębiorcy termin do udzielenia wyjaśnień.

- W mojej praktyce zawodowej nigdy nie spotkałam się z sytuacją, w której sąd kwestionowałby skuteczność takiego działania - akcentuje rzecznik.

Nie wiadomo, czy ministerstwo będzie obstawać przy wykreśleniu art. 114. Jak mówi Patrycja Loose, rzecznik prasowy ministra sprawiedliwości, wstępna wersja projektu nowych założeń ustawy została już przygotowana, w ministerstwie trwają jednak prace nad jego ostatecznym kształtem. Pod koniec miesiąca planujemy przekazać go do dalszych konsultacji - precyzuje rzecznik.

Katarzyna Araczewska

katarzyna.araczewska@infor.pl

Projekt założeń znajduje się w konsultacjach międzyresortowych