Trybunał rozstrzygnie, czy wyższa opłata za prąd jest represją

Możliwość pobierania przez przedsiębiorstwo energetyczne wyższej opłaty za nielegalny pobór prądu przy jednoczesnym sankcjonowaniu tego czynu więzieniem nie łamie konstytucji - takie stanowisko w sprawie, która zawisła przed Trybunałem Konstytucyjnym, przedstawił Sejm.

Pytanie skierował do TK jeden z sądów rejonowych. Powziął on bowiem wątpliwości, czy zgodne z ustawą zasadniczą są przepisy ustawy - Prawo energetyczne (Dz.U. z 1997 r. nr 54 poz. 348 ze zm.), na mocy których na osobę kradnącą prąd można nałożyć opłatę w wysokości pięciokrotności stawek za pobór prądu oraz pięciokrotności ceny energii elektrycznej, a jednocześnie można ją ukarać za popełnienie przestępstwa z art. 278 par. 5 kodeksu karnego (do pięciu lat pozbawienia wolności). Zdaniem sądu może to naruszać wywodzony z art. 2 konstytucji zakaz podwójnego karania.

Zupełnie inaczej uważa marszałek Sejmu. W stanowisku podkreśla, że twierdzenie sądu, iż podwyższona opłata za nielegalny pobór energii jest środkiem represyjnym, oparte jest na nieporozumieniu. "Wydaje się, że sąd utożsamia pojęcie "represji" czy też "środka represyjnego" z jakąkolwiek dolegliwością czy też uciążliwością spotykającą jednostkę w następstwie niepodporządkowania się prawu" - pisze marszałek Sejmu.

I podkreśla, że odpowiedzialność ponoszona przez kradnącego prąd na podstawie prawa gospodarczego ma charakter cywilny. Jak bowiem czytamy w stanowisku, odpowiedzialność karna i cywilna realizują odmienne cele. Ta pierwsza ma przede wszystkim wywołać represję, druga zaś zaspokoić słuszne interesy majątkowe wierzyciela. Co więcej - odpowiedzialność karna odnosi się do relacji między jednostką a państwem, podczas gdy odpowiedzialność cywilna realizuje się w stosunkach podmiotów formalnie równorzędnych. "Nie można więc twierdzić, że odpowiedzialność cywilna, nawet jeżeli wiąże się dla jednostki z przykrą koniecznością poniesienia uszczerbku w majątku, substytuuje pod tym względem odpowiedzialność karną" - czytamy w stanowisku.

Marszałek Sejmu podnosi również, że sąd w uzasadnieniu pytania prawnego do TK przytoczył niewłaściwe przykłady mające świadczyć o niedopuszczalności kumulacji represji. Wskazywał on bowiem na orzeczenia TK, w których zakwestionowano połączenie odpowiedzialności karnej oraz pewnych form odpowiedzialności administracyjnej. Tymczasem w omawianej sprawie opłata ponoszona na podstawie prawa energetycznego nie stanowi należności publicznoprawnej. Jest ona bowiem pobierana przez podmiot będący poza strukturą władzy publicznej.

TK orzeknie w tej sprawie już 21 października.

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl