Zmaleją szanse menedżerów na uniknięcie sankcji

fot. Materiały prasowe

Jagoda Trela dyrektor w dziale prawno-podatkowym PwC

Co jako pierwsze rzuca się pani w oczy po lekturze najnowszego projektu nowelizacji kodeksu karnego skarbowego?

Projektowane zmiany mogą dotknąć nie tylko oszustów podatkowych, lecz także uczciwych podatników. W praktyce postępowania dotyczące odpowiedzialności karnej skarbowej są bowiem wszczynane nie tylko w przypadkach umyślnego zaniżania zobowiązań podatkowych, lecz także gdy podatnik popełnia przypadkowe błędy. Kodeks karny skarbowy wykorzystywany jest przez organy ścigania jako skuteczne narzędzie do walki o uszczelnianie systemu podatkowego i często próby nakładania przewidzianej tam odpowiedzialności są podejmowane również w przypadku działań tak naprawdę nieumyślnych. Co więcej, nasza praktyka pokazuje, że postępowania opisane w k.k.s. inicjowane są coraz częściej równocześnie (bądź też równolegle) z postępowaniami kontrolnymi, podatkowymi i sądowoadministracyjnymi. To z jednej strony pozwala organom na przerwanie biegu przedawnienia, z drugiej zaś sprawia, że część podatników decyduje się na dobrowolne dokonanie korekty rozliczeń jeszcze w trakcie trwania kontroli. W tym aspekcie wydaje się, że planowane zmiany jeszcze bardziej zwiększą efektywność działania urzędów. Warto też przypomnieć, że oskarżenia karne skarbowe są coraz częściej stosowane wobec właścicieli i członków zarządu spółek. Po wejściu w życie zmian obserwowany dotychczas wzrost postępowań karnych skarbowych łączyć się będzie ze zmniejszoną szansą na uniknięcie odpowiedzialności.

W jaki sposób?

Ograniczona zostanie m.in. możliwość skorzystania z czynnego żalu i dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Przypomnę, że możliwość złożenia czynnego żalu ma zostać wyłączona nawet wtedy, gdy jakikolwiek organ rozpocznie czynności służbowe (np. kontrolę), dotychczas była wyłączona tylko w przypadku, gdy czynności takie podjął organ ścigania. Ograniczona zostanie również możliwość dobrowolnego poddania się odpowiedzialności w przypadku zaniżonego podatku. Nie będzie o tym mowy, gdy kwota uszczuplonego zobowiązania podatkowego przekroczy 225 tys. zł (obecnie limit ten wynosi 450 tys. zł). Dodajmy do tego inne zmiany, które przełożą się na wzrost kar za czyny zabronione, i nowe zasady przedawnienia deliktów karno-skarbowych. W zakresie wykroczeń zostanie on wydłużony z jednego roku do dwóch, natomiast w przypadku przestępstw, aby przedłużyć o 10 lat okres przedawnienia, wystarczające będzie wszczęcie postępowania karnego, a nie, jak do tej pory, postawienie zarzutów podejrzanemu.

Co to w praktyce oznacza dla menedżerów i kadry zarządczej?

Dotychczasowa praktyka pokazuje, że najczęściej stosowane są sankcje finansowe. Kary mogą wynieść nawet kilkadziesiąt milionów złotych. Często też organy ścigania stosują zabezpieczenia na majątku osobistym właścicieli i członków zarządów. Przykładowe sankcje to przymusowe hipoteki na nieruchomości lub blokada rachunków bankowych. Wprowadzona nowelizacja ułatwi stosowanie dotychczasowych obostrzeń i utrudni możliwość uniknięcia odpowiedzialności karnej skarbowej. W świetle powyższych zmian właściciele firm i menedżerowie powinni z odpowiednim wyprzedzeniem zidentyfikować obszary swojej działalności szczególnie narażone na ryzyko wystąpienia nieprawidłowości podatkowych, a następnie wdrożyć działania naprawcze i skuteczne systemy prewencyjne.  ©℗