GIODO powinien monitorować uczelnie

Już pobieżna lektura obowiązującej od 1 października ub.r. nowelizacji ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.; dalej: p.s.w.) pokazuje, że wprowadziła ona wiele rozwiązań, które mogą budzić spore wątpliwości. Przykładowo art. 13a p.s.w. nakłada na uczelnie obowiązek monitorowania karier zawodowych ich absolwentów w celu dostosowania kierunków studiów i programów kształcenia do potrzeb rynku pracy, w szczególności po trzech i pięciu latach od dnia ukończenia studiów. Realizacja tego obowiązku wymaga od uczelni dokonywania, niekiedy dość daleko idącej, ingerencji w sferę prawnie chronionych dóbr ich absolwentów, w tym zwłaszcza pozyskania dotyczących ich danych osobowych. Problem jest przy tym istotny dla samorządów, jako że w praktyce są one bardzo często w sposób znaczący zaangażowane w funkcjonowanie lokalnych szkół wyższych.

Przetwarzanie danych

Obowiązkiem nałożonym na uczelnie jest więc dokonywanie stałej obserwacji i kontroli przebiegu karier zawodowych ich absolwentów. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 konstytucji nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Regułą jest więc ochrona danych osobowych każdej osoby (art. 1 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych; t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 z późn. zm.; dalej: u.o.d.o.), a ich przetwarzanie jest zasadniczo dopuszczalne tylko w enumeratywnie wymienionych przypadkach, np. gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Rodzi się jednak pytanie, jakie i w jakim zakresie dane osobowe absolwentów mogą przetwarzać uczelnie w celu wykonania obowiązku z art. 13a p.s.w. Wobec nieprecyzyjnego brzmienia przepisu, wszelkie związane z tym ryzyka (w tym możliwość przekroczenia zakresu dopuszczalnego przetwarzania danych osobowych) spoczywają na uczelniach.

Nie bez znaczenia jest i to, że treść art. 13a p.s.w. umożliwia przyjęcie, że statuowany nim obowiązek nie jest w żaden sposób limitowany w czasie. Nakaz monitorowania karier zawodowych absolwentów uczelni należy bowiem realizować "w szczególności" po 3 i 5 latach od dnia ukończenia studiów.

Dane wrażliwe

Nie można też zapominać o wynikającym z art. 27 ust. 1 u.o.d.o. zakazie przetwarzania danych wrażliwych, tj. m.in. tych, które odnoszą się do dotyczących danej osoby orzeczeń sądowych lub administracyjnych. W ramach kariery zawodowej absolwenta uczelni może przecież dojść do wydania w stosunku do niego takich orzeczeń. Jednocześnie, brzmienie art. 13a p.s.w. nie stwarza pełnych gwarancji ochrony przetwarzanych danych. Przetwarzanie takich danych wrażliwych należy więc uznać za niedopuszczalne.

Problem ten stał się przedmiotem zainteresowania generalnego inspektora ochrony danych osobowych, który podkreślił, że przetwarzanie danych osobowych absolwentów uczelni w celu realizacji przez szkoły wyższe obowiązku z art. 13a p.s.w. powinno następować dopiero po uzyskaniu zgody osób, których dane będą przetwarzane. Ciężar uzyskania stosownych zgód będzie więc spoczywał na uczelniach, co oznacza, że prawidłowa realizacja przez podmiot zobowiązany (uczelnie) nałożonego na nie obowiązku jest uzależniona oduzyskania zgody podmiotów trzecich (byłych studentów). Nie wydaje się, aby prawidłowa była sytuacja, w której na uczelniach spoczywa obowiązek radzenia sobie z powyższymi wątpliwościami wynikającymi z nie najlepszego, jak się zdaje, sformułowania przepisów.

@RY1@i02/2012/012/i02.2012.012.08800020b.802.jpg@RY2@

dr Jacek Kołacz, specjalista od prawa gospodarczego

dr Jacek Kołacz

specjalista od prawa gospodarczego