Co zaskarżył rzecznik praw obywatelskich i co na to Krajowa Administracja Skarbowa

1. POSTĘPOWANIE SĄDU W ZAKRESIE ZARZĄDZENIA KONTROLI OPERACYJNEJ (LUB JEJ PRZEDŁUŻENIA)

WYJAŚNIENIE :

Szef KAS po uzyskaniu zgody prokuratora generalnego składa wniosek o zarządzenie kontroli operacyjnej do Sądu Okręgowego w Warszawie.

Sąd wydaje postanowienie o zarządzeniu kontroli operacyjnej wyłącznie na podstawie materiału selektywnie wybranego i przekazanego mu przez szefa KAS. Szef KAS nie musi załączać do wniosku całości materiałów zgromadzonych w sprawie. Skutek jest tego taki, że sąd jest zdany wyłącznie na informacje przekazane mu przez szefa KAS. Nie ma całego oglądu sytuacji i podejmuje decyzję na podstawie materiału wyselekcjonowanego przez funkcjonariuszy KAS. A przecież to sąd ma weryfikować działalność służb w zakresie podsłuchów.

Przepisy ustawy o KAS dotyczące stosowania kontroli operacyjnej nie są nową regulacją i stanowią powielenie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o KAS, zawartych w ustawie o kontroli skarbowej. Analogiczne przepisy są w ustawach kompetencyjnych innych służb uprawnionych do stosowania kontroli operacyjnej.

Niezależnie od tego założenie, że Sąd Okręgowy w Warszawie zarządza kontrolę operacyjną na podstawie selektywnie wybranego i przekazanego mu przez szefa KAS materiału, nie jest właściwe i nie znajduje potwierdzenia w treści art. 118 ust. 2 ustawy o KAS, zgodnie z którym mają to być materiały uzasadniające potrzebę zastosowania kontroli operacyjnej.

Podkreślenia wymaga, że kontrola operacyjna, zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy o KAS, może być zarządzona przez Sąd Okręgowy w Warszawie na wniosek szefa KAS po uzyskaniu zgody prokuratora generalnego wyłącznie w celu wykrycia, ustalenia sprawców oraz uzyskania i utrwalenia dowodów przestępstw lub przestępstw skarbowych enumeratywnie wymienionych w tym przepisie, jeżeli inne środki okazały się bezskuteczne albo będą nieprzydatne.

2. BRAK MOŻLIWOŚCI ZASKARŻENIA POSTANOWIENIA SĄDU O ZARZĄDZENIU KONTROLI OPERACYJNEJ (LUB JEJ PRZEDŁUŻENIU)

WYJAŚNIENIE :

Obywatel nie jest informowany o zarządzonej wobec niego kontroli operacyjnej. Nie dostaje postanowienia sądu okręgowego o zarządzeniu takiej kontroli (lub jej przedłużeniu) nawet po jej zakończeniu. W efekcie nie może złożyć zażalenia na to postanowienie. Przepisy pozwalają je złożyć tylko szefowi KAS i prokuratorowi generalnemu (art. 118 ust. 16).

Obywatel powinien wiedzieć po zakończeniu kontroli operacyjnej, że taka kontrola była wobec niego przeprowadzona. Niedoręczenie podsłuchiwanej osobie postanowienia sądu, który wyraził zgodę na taką kontrolę (lub na jej przedłużenie), narusza prawo tej osoby do sądu. Po zakończonej kontroli operacyjnej powinna ona móc złożyć zażalenie na postanowienie sądu, bo sąd decyduje przecież o czynnościach, które wkraczają w podstawowe prawa i wolności obywatelskie. W wyroku z 30 lipca 2014 r. (sygn. akt K 23/11) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że powinien istnieć "obowiązek poinformowania jednostki o podjętych wobec niej działaniach operacyjno-rozpoznawczych oraz pozyskaniu informacji na jej temat, i to bez względu na to, czy były to osoby podejrzane o naruszenie prawa, czy osoby postronne, które przypadkowo stały się obiektem kontroli. Powiadomienie jednostki na etapie wykonywania działań operacyjno-rozpoznawczych i gromadzenia informacji, co oczywiste, narażałoby je na nieskuteczność. Dlatego ustawodawca powinien zagwarantować późniejsze poinformowanie o tym fakcie".

Przepisy w tym zakresie nie są nowym rozwiązaniem, stanowią powielenie regulacji obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o KAS, zawartych w ustawie o kontroli skarbowej. Analogiczne przepisy są w ustawach kompetencyjnych innych służb uprawnionych do stosowania kontroli operacyjnej.

Należy wskazać, że konstytucyjne prawa i wolności nie mają charakteru absolutnego. Art. 31 ust. 3 konstytucji dopuszcza ustawowe ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, o ile są konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Szczególnie ważne jest bezpieczeństwo finansowe państwa.

Zważywszy na to, że kontrola operacyjna może być prowadzona wyłącznie w celu wykrycia, ustalenia sprawców oraz uzyskania i utrwalenia dowodów przestępstw lub przestępstw skarbowych wymienionych w art. 118 ust. 1 ustawy o KAS (jeżeli inne środki okazały się bezskuteczne albo będą nieprzydatne), kwestionowane rozwiązania są podyktowane koniecznością ochrony dobra o charakterze ogólnym. Ochrona ta mogłaby zostać osłabiona, gdyby wprowadzić obowiązek informowania w każdym przypadku osoby, wobec której były prowadzone działania operacyjne.

Kwestia legalności tego środka podlega ocenie prokuratora generalnego i Sądu Okręgowego w Warszawie. Natomiast kontestowanie przez osobę, wobec której zastosowano kontrolę operacyjną, zebranego materiału dowodowego jest możliwe przed sądem po wniesieniu aktu oskarżenia.

3. MOŻLIWOŚĆ PRZEDŁUŻENIA KONTROLI OPERACYJNEJ NAWET DO 18 MIESIĘCY

WYJAŚNIENIE :

Zasadniczo kontrola operacyjna powinna trwać nie dłużej niż 3 miesiące. Sąd może jednak przedłużyć ją o następne 3 miesiące, a w wyjątkowych przypadkach zgodzić się na kolejne przedłużenia, w sumie nawet do 12 miesięcy. Łącznie więc kontrola może trwać 18 miesięcy. Jest to możliwe, gdy podczas kontroli operacyjnej pojawią się nowe okoliczności istotne dla wykrycia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego albo ustalenia sprawców i uzyskania dowodów takich przestępstw. Sąd wydaje zgodę na wniosek szefa KAS, złożony po uzyskaniu zgody prokuratora generalnego (art. 118 ust. 7).

18 miesięcy to 6 razy dłużej, niż wynosi podstawowy okres kontroli operacyjnej wskazany w ustawie. Tak nieproporcjonalnie długi czas prowadzenia kontroli przekracza ramy konieczne w demokratycznym państwie prawa, budzi poważne wątpliwości z perspektywy wolności i praw człowieka oraz narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i zasadę praworządności.

Przepis ten został przeniesiony z ustawy o kontroli skarbowej. Analogiczne regulacje są w ustawach kompetencyjnych innych służb uprawnionych do stosowania kontroli operacyjnej. Wprowadzony do ustawy o kontroli skarbowej przepis stanowił wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 lipca 2014 r. (sygn. akt K 23/11), który wskazał, że "ustawa ma precyzować maksymalny czas prowadzenia niejawnych czynności, po upływie którego dalsze ich prowadzenie jest już niedopuszczalne. Nie jest rolą Trybunału Konstytucyjnego, jako sądu prawa, określanie, jak długi ma być to termin. Termin ten ma określić ustawodawca tak, aby umożliwiał osiągnięcie konstytucyjnie uzasadnionego celu. Nie może być to jednak termin ani nadmiernie długi, ani zbyt krótki, który nie pozwala na efektywną pracę operacyjno-rozpoznawczą". W celu wykonania tego wyroku ustawą z 4 lutego 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 147) ustawodawca określił górną granicę czasu trwania kontroli operacyjnej. Regulacje prawne obowiązujące przed wejściem w życie tej nowelizacji nie określały górnej granicy czasu trwania kontroli operacyjnej.

4. WYKORZYSTYWANIE INFORMACJI OBJĘTYCH TAJEMNICĄ ZAWODOWĄ: ADWOKATA, RADCY PRAWNEGO, DORADCY PODATKOWEGO, NOTARIUSZA, DZIENNIKARZA, LEKARZA

WYJAŚNIENIE :

Sąd nie decyduje o uchyleniu tajemnicy zawodowej, tylko o dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu karnym materiałów zawierających informacje stanowiące tajemnice zawodowe (o których mowa w art. 180 par. 2 kodeksu postępowania karnego). Decyduje o tym, "gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu". Robi to niezwłocznie po złożeniu wniosku przez prokuratora generalnego.

Niezwłoczne też zarządza zniszczenie materiałów, których wykorzystanie w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe jest niedopuszczalne.

Funkcjonariusze KAS nie potrzebują zgody sądu na uzyskanie informacji objętych tajemnicą zawodową. Sąd nie decyduje bowiem o jej uchyleniu, tylko o dopuszczeniu do wykorzystania w w postępowaniu karnym materiałów już zdobytych z naruszeniem tajemnicy zawodowej. To oznacza, że funkcjonariusze KAS mogą dowolnie pozyskiwać informacje objęte tajemnicą zawodową. Zgoda sądu ma więc charakter następczy, nie dotyczy samego uchylenia tajemnicy adwokackiej lub radcowskiej, tylko dopuszczenia do wykorzystania informacji zdobytych z jej naruszeniem. To godzi w samą istotę tej tajemnicy. Funkcjonariusze KAS prowadzący działania operacyjne zapoznali się bowiem z treścią informacji objętych tajemnicą i nawet gdy sąd nie zgodzi się na ich wykorzystanie (np. nie jest spełniona przesłanka mówiąca o dobru wymiaru sprawiedliwości), pozostaną one w pamięci tychże funkcjonariuszy.

To godzi w samą istotę tej tajemnicy oraz narusza fundamentalne prawo do obrony. Podatnik powierza bowiem informacje adwokatowi, radcy prawnemu czy doradcy podatkowemu w przekonaniu, że zostaną zachowane w tajemnicy.

Przepisy w tym zakresie stanowią powielenie regulacji obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o KAS, zawartych w ustawie o kontroli skarbowej. Analogiczne przepisy są także przewidziane w ustawach kompetencyjnych innych służb uprawnionych do stosowania kontroli operacyjnej.

Wprowadzone regulacje w tym zakresie stanowiły wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 lipca 2014 r. (sygn. akt K 23/11). Stosując kontrolę operacyjną, nie można z góry zakładać, że uzyskane materiały będą zawierać tajemnice związane z wykonywaniem zawodu. Z tego względu TK nie znalazł uzasadnienia dla bezwarunkowego wyodrębnienia jakiejkolwiek kategorii podmiotów spod dopuszczalności objęcia czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi, w tym pozyskiwania informacji w trybie kontroli operacyjnej. Podkreślił natomiast, że punkt ciężkości przesuwa się "na zapewnienie stosownych gwarancji proceduralnych, eliminujących nieuprawnione pozyskanie przez służby policyjne oraz służby ochrony państwa informacji, które - z uwagi na ich treść i okoliczności przekazania - powinny podlegać ochronie prawnej". Stąd też sądowa kontrola musi w tym przypadku mieć inny charakter.

Wbrew twierdzeniom RPO informacje objęte tajemnicą obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego (co do faktów, o których dowiedzieli się oni, udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę), a także duchownego (co do faktów, o których dowiedział się on przy spowiedzi), uzyskane w toku kontroli operacyjnej, nie mogą być w ogóle wykorzystane w postępowaniu i szef KAS ma obowiązek zarządzić ich niezwłoczne, komisyjne i protokolarne zniszczenie (art. 122 ust. 2 pkt 1 ustawy o KAS).

W przypadku uzyskania w toku kontroli operacyjnej materiałów mogących zawierać informacje stanowiące tajemnice związane z wykonywaniem zawodu lub funkcji, o których mowa w art. 180 par. 2 kodeksu postępowania karnego nieobjęte zakazami określonymi w art. 178a i art. 180 par. 3 kpk (z wyłączeniem informacji o przestępstwach, o których mowa w art. 240 par. 1 kodeksu karnego), to sąd na wniosek prokuratora generalnego stwierdza, które z przekazanych materiałów zawierają te informacje, i decyduje o ich wykorzystaniu, wydając postanowienie o dopuszczeniu do ich wykorzystania w postępowaniu w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. A także zarządza niezwłoczne zniszczenie materiałów, których wykorzystanie w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe jest niedopuszczalne (art. 122 ust. 3 i 4 ustawy o KAS).

5. UDOSTĘPNIANIE DANYCH PRZEZ PRZEDSIĘBIORCÓW TELEKOMUNIKACYJNYCH, OPERATORÓW POCZTOWYCH I DOSTAWCÓW USŁUG INTERNETOWYCH

WYJAŚNIENIE :

Dane te są udostępniane nieodpłatnie: na wniosek szefa KAS albo naczelnika urzędu celno-skarbowego; na wniosek funkcjonariusza wykonującego czynności operacyjno-rozpoznawcze, posiadającego odpowiednie upoważnienie szefa Krajowej Administracji Skarbowej albo naczelnika urzędu celno-skarbowego; za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnej funkcjonariuszowi wykonującemu czynności operacyjno-rozpoznawcze, posiadającemu odpowiednie upoważnienie. W tym przypadku porozumienie zawarte pomiędzy szefem Krajowej Administracji Skarbowej a przedsiębiorcą telekomunikacyjnym, operatorem pocztowym lub dostawcą usług internetowych może przewidywać, że dane te są udostępniane bez udziału pracowników tego przedsiębiorcy, operatora lub dostawcy lub przy niezbędnym ich udziale.

To pozwoli na budowę stałej infrastruktury, tzw. stałych łącz, dzięki którym funkcjonariusze KAS, bez udziału pracowników usługodawcy lub jedynie przy niezbędnym ich udziale, będą mogli w dowolnym zakresie pozyskiwać dane wskazane w ustawie o KAS. W praktyce pozwala to na nieograniczone, permanentne zbieranie danych internetowych, telekomunikacyjnych i pocztowych. A to z kolei prowadzi do trwałego zagrożenia prawa do prywatności oraz do ochrony danych osobowych. Trudno bowiem stwierdzić, że prywatność i dane osobowe są chronione, gdy bez ściśle określonych przesłanek i bez realnej kontroli mogą być pobierane przez funkcjonariuszy KAS.

Przepis ten został przeniesiony z ustawy o kontroli skarbowej. Analogiczne regulacje są w ustawach kompetencyjnych innych służb uprawnionych do pozyskiwania danych telekomunikacyjnych, pocztowych oraz internetowych.

W art. 114 ust. 3 ustawy o KAS ustawodawca wskazał tylko jeden ze sposobów pozyskiwania danych telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych. Jednakże podstawy prawne i cel ich pozyskiwania pozostają niezmienne, a ustęp ten należy odczytywać łącznie z treścią ust. 1, który określa przypadki, w których możliwe jest pozyskiwanie tych danych. Zgodnie z art. 114 i art. 115 dane telekomunikacyjne, pocztowe i internetowe są uzyskiwane jedynie w celu zapobiegania przestępstwom skarbowym lub przestępstwom, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 14-16, lub wykrywania tych przestępstw oraz wykonywania zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 16a. Ponadto ustawodawca w art. 116 ustawy o KAS ustanowił kontrolę sądową nad uzyskiwaniem tych danych.

6. ZBYT SZEROKIE PRAWO POZYSKIWANIA I PRZETWARZANIA DANYCH: TELEKOMUNIKACYJNYCH, POCZTOWYCH I INTERNETOWYCH

WYJAŚNIENIE :

KAS ma prawo do uzyskiwania danych: telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych, a także do ich przetwarzania bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą. Jest to możliwe w celu zapobiegania przestępstwom skarbowym lub wykrywania tych przestępstw.

Funkcjonariusze KAS mogą pozyskiwać i przetwarzać dane: telekomunikacyjne, pocztowe i internetowe w odniesieniu do wszystkich przestępstw skarbowych. Nie musi to mieć związku z żadnym toczącym się aktualnie postępowaniem. Mając tak duże uprawnienia, KAS będzie mogła budować profil osobowy poszczególnych osób komunikujących się ze sobą, czyli ustalać ich tryb życia, przynależność do organizacji społecznych i politycznych, osobiste upodobania, skłonności i uzależnienia.

Przepis ten został przeniesiony z ustawy o kontroli skarbowej. Analogiczne regulacje są w ustawach kompetencyjnych innych służb uprawnionych do pozyskiwania danych telekomunikacyjnych, pocztowych lub internetowych.

Ustawa o KAS w art. 114 i art. 115 wprost mówi, że dane telekomunikacyjne, pocztowe i internetowe uzyskiwane są jedynie w celu zapobiegania przestępstwom skarbowym lub przestępstwom, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 14-16, lub wykrywania tych przestępstw oraz wykonania zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 16a. Przyznanie takiego uprawnienia ma ścisły związek z nałożonymi na KAS zadaniami m.in. w zakresie zagwarantowania bezpieczeństwa finansowego państwa.

7. MOŻLIWOŚĆ NIEOGRANICZONEGO W CZASIE PRZETWARZANIA POZYSKANYCH DANYCH: TELEKOMUNIKACYJNYCH, POCZTOWYCH LUB INTERNETOWYCH ORAZ BRAK INFORMOWANIA OSÓB, KTÓRYCH DANE ZOSTAŁY POZYSKANE

WYJAŚNIENIE :

Ustawa o KAS nie określa, jak długo organy KAS mogą przetwarzać pozyskane dane: telekomunikacyjne, pocztowe lub internetowe. Nie przewiduje też powiadamiania osoby, której dane zostały pozyskane.

Obywatel powinien mieć prawo do podjęcia środków prawnych wobec podjętych względem niego działań, również w odniesieniu do informacji gromadzonych przez funkcjonariuszy KAS. A czas przechowywania danych telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych powinien być precyzyjnie określony, aby wyeliminować ryzyko nadużyć. Możliwość nieograniczonego w czasie przetwarzania pozyskanych danych może prowadzić do nieuzasadnionego, bezterminowego przechowywania tych danych.

Przepis ten został przeniesiony z ustawy o kontroli skarbowej. Analogiczne regulacje są w ustawach kompetencyjnych innych służb uprawnionych do pozyskiwania danych telekomunikacyjnych, pocztowych oraz internetowych.

Artykuł 51 ust. 3 konstytucji uprawnia każdego obywatela do uzyskania dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów. Jednakże prawo to nie ma charakteru bezwzględnego i wskazany przepis, w zdaniu drugim, wprowadza zasadę, że w tym względzie ewentualne ograniczenia może ustalać tylko ustawa. Ustawodawca zawarł w ustawie o KAS samoistną podstawę prawną do pozyskiwania przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej m.in. danych telekomunikacyjnych, pocztowych czy internetowych bez obowiązku informowania o tym fakcie osób, których dane te dotyczą. Na gruncie ustawy o KAS dane mogą być uzyskiwane i przetwarzane bez wiedzy i zgody osób, których dotyczą.

Jest to podyktowane koniecznością ochrony dobra o charakterze ogólnym, tj. ochrony praworządności oraz bezpieczeństwa finansowego państwa. Pozyskiwanie tych danych jest możliwe wyłącznie w celu zapobiegania przestępstwom skarbowym lub przestępstwom wskazanym w ustawie o KAS, wykrywania tych przestępstw oraz wykonywania określonych zadań, tj. ujawniania i odzyskiwania mienia zagrożonego przepadkiem w szczególności w związku z tymi przestępstwami.

Ponadto nie można zgodzić się z twierdzeniami o możliwości nieograniczonego w czasie przetwarzania pozyskiwanych danych. Zgodnie bowiem z art. 123 ust. 1 ustawy o KAS dane, o których mowa w art. 114 ust. 1, które nie zawierają dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe albo nie mają znaczenia dla kontroli celno-skarbowej, postępowania podatkowego, postępowania w sprawach celnych lub postępowania w sprawach o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, podlegają niezwłocznemu, komisyjnemu i protokolarnemu zniszczeniu.

8. SĄDOWA KONTROLA NAD UZYSKIWANIEM PRZEZ KAS DANYCH: TELEKOMUNIKACYJNYCH, POCZTOWYCH LUB INTERNETOWYCH

WYJAŚNIENIE:

Kontrola ma charakter następczy. Polega na przekazywaniu przez organy KAS sądom okręgowym półrocznych sprawozdań o tym, ile razy pozyskano dane telekomunikacyjne, pocztowe i internetowe i w sprawie jakich przestępstw. Sąd może - w ramach kontroli - zapoznać się z materiałami uzasadniającymi udostępnienie tych danych. O wyniku kontroli informuje organ KAS w ciągu 30 dni od jej zakończenia.

Kontrola jest iluzoryczna. Sprowadza się głównie do składania sprawozdań przez organy KAS. Sąd może wprawdzie przeprowadzić kontrolę pozyskiwania danych, ale nie musi. A nawet jeśli ją przeprowadzi, to może jedynie poinformować kontrolowany organ KAS o wynikach tej kontroli, nie może zarządzić zniszczenia zgromadzonych danych. Sąd nie ma możliwości przeprowadzenia kontroli, zanim jeszcze dane zostaną pozyskane. Wynika to z tego, że wydaje postanowienie o zarządzeniu kontroli operacyjnej wyłącznie na podstawie materiału selektywnie wybranego i przekazanego mu przez szefa KAS (patrz. wyżej). Ustawa o KAS w żadnym przypadku nie przewiduje przeprowadzenia kontroli uprzedniej. Na dodatek żadnej kontroli (ani uprzedniej, ani następczej) nie podlega uzyskiwanie danych pozyskiwanych na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy o KAS (chodzi o dane, o których mowa w art. 179 ust. 9 oraz w art. 161 prawa telekomunikacyjnego). To znacząco poszerza dostęp do danych wyłączonych spod jakiejkolwiek kontroli.

Przepis stanowi powielenie regulacji obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o KAS, zawartych w ustawie o kontroli skarbowej. Analogiczne przepisy są w ustawach kompetencyjnych innych służb uprawnionych do stosowania kontroli operacyjnej.

Wprowadzone regulacje w tym zakresie stanowiły wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 23/11), który nie wykluczył możliwości wprowadzenia kontroli następczej. Twierdzenie, że jest ona iluzoryczna, nie znajduje poparcia w faktach. Zgodnie z art. 116 ustawy o KAS, szef KAS albo naczelnik urzędu celno-skarbowego przekazuje sądowi okręgowemu co pół roku sprawozdanie obejmujące liczbę przypadków pozyskania w okresie sprawozdawczym danych telekomunikacyjnych, pocztowych lub internetowych oraz rodzaj tych danych, a także kwalifikacje prawne czynów, w związku z którymi wystąpiono o te dane.

Sąd okręgowy może w ramach kontroli zapoznać się z materiałami uzasadniającymi udostępnienie danych telekomunikacyjnych, pocztowych lub internetowych. Następnie informuje organ Krajowej Administracji Skarbowej o wyniku kontroli w ciągu 30 dni od jej zakończenia.

AGP

OPINIA EKSPERTA

Trzeba wybrać mniejsze zło

Marian Banaś szef Krajowej Administracji Skarbowej, wice- minister finansów

Nie można zgodzić się z zarzutem, że przepisy ustawy o KAS dają ogólne wrażenie inwigilowania obywateli. Dane, w szczególności telekomunikacyjne, pocztowe i internetowe, są pozyskiwane wyłącznie w celu zapobiegania przestępstwom skarbowym lub polegającym m.in. na wystawianiu pustych faktur, wyłudzeniach VAT, przestępstwom o charakterze korupcyjnym, jak również w celu wykrywania tych przestępstw.

A zatem celem pozyskiwania tych danych jest zapobieganie lub wykrywanie przestępstw godzących w bezpieczeństwo ekonomiczne państwa i tylko pod tym kątem dane te są analizowane. Rzecznik praw obywatelskich zakłada, że wszyscy obywatele są uczciwi, a tak przecież nie jest, bo przestępstwa takie jak wyłudzenia VAT są popełniane przez konkretne osoby, niejednokrotnie działające w zorganizowanych grupach przestępczych i te właśnie osoby pozostają w zainteresowaniu KAS.

Działania operacyjno-rozpoznawcze mogą budzić zastrzeżenia natury etycznej, są bowiem prowadzone z naruszeniem prywatności człowieka oraz w sposób poufny. Należy jednak pamiętać, że przyznanie takiego uprawnienia ma ścisły związek z nałożonymi na KAS zadaniami m.in. w zakresie zagwarantowania bezpieczeństwa finansowego Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku zwalczania przestępczości zawsze chodzi o konieczność wyboru mniejszego zła, gdyż przestępczość, jako zjawisko negatywne i szkodliwe, silnie oddziałuje na społeczne poczucie bezpieczeństwa, w szczególności bezpieczeństwa finansowego RP. ⒸⓅ