Faktura podpisana przez osobę uprawnioną ułatwia odzyskanie należności

@RY1@i02/2009/185/i02.2009.185.087.002b.001.jpg@RY2@

Fot. Arch.

Mikołaj Strojnowski, aplikant radcowski w kancelarii prawnej DLA Piper Wiater

Kolejność zaspokajania wierzycieli w ramach podziału masy upadłości oraz sum uzyskanych ze zbycia rzeczy i praw obciążonych rzeczowo regulują przepisy art. 335-346 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (p.u.n.). Artykuł 342 ust. 1 p.u.n. przewiduje obecnie pięć kategorii wierzytelności. Do kategorii pierwszej należą m.in. koszty postępowania upadłościowego, należności alimentacyjne oraz należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia masy upadłości. Kategoria druga obejmuje m.in. należności ze stosunku pracy oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z kolei w kategorii trzeciej znalazły się podatki i inne daniny publiczne. Wszelkie wierzytelności, które nie zostały ujęte w kategoriach poprzedzających, ustawodawca przyporządkował do kategorii czwartej. W większości przypadków wierzytelności stwierdzone tytułami wykonawczymi bądź fakturami będą należały do tej właśnie grupy. Kategoria piąta i ostatnia obejmuje m.in. kary grzywny oraz należności z tytułu darowizn i zapisów.

Zgodnie z art. 344 p.u.n., jeżeli suma przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności, wierzytelności dalszej kategorii zaspokaja się dopiero po zaspokojeniu w całości należności kategorii poprzedzającej. Natomiast gdy majątek nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich wierzytelności tej samej kategorii, należności te zaspokaja się stosunkowo do wysokości każdej z nich. Podział masy upadłości opiera się zatem na zasadzie uprzywilejowania określonych grup wierzytelności, którą uzupełnia zasada proporcjonalności, obowiązująca w ramach tej samej kategorii.

Sposób uregulowania zagadnienia podziału funduszów masy upadłości prowadzi do konkluzji, że o kolejności zaspokajania roszczeń decyduje nie rodzaj przedłożonego dowodu istnienia wierzytelności, a wyłącznie charakter samej wierzytelności.

Do czasu wejścia w życie ostatniej nowelizacji p.u.n. w mocy pozostawał przepis art. 342 ust. 4 p.u.n., stanowiący, iż wierzytelności zasądzone orzeczeniem sądu albo objęte ostateczną decyzją administracyjną miały być zaspokajane wraz z wierzytelnościami należącymi do kategorii pierwszej. Zróżnicowanie w kolejności zaspokajania miało być więc oparte w tym zakresie na kryterium rodzaju dowodu istnienia wierzytelności. Wskazana regulacja dotyczyła jednak wyłącznie wierzytelności należnych na podstawie orzeczeń lub decyzji administracyjnych, które wydano przeciwko upadłemu już po ogłoszeniu jego upadłości. Zgodnie z art. 138 i nast. p.u.n. oraz art. 174 k.p.c. po ogłoszeniu upadłości, co do zasady, nie istniała i nie istnieje możliwość zasądzenia od samego upadłego jakichkolwiek sum. Od tego momentu bowiem postępowania sądowe i administracyjne wszczynane bądź prowadzone są przeciwko syndykowi (zarządcy). Stąd art. 342 ust. 4 p.u.n. de facto zawierał martwą normę prawną i z tego względu został uchylony.

W celu uzyskania możliwości zaspokojenia z masy upadłości konieczne jest dokonanie formalnego zgłoszenia wierzytelności. Do pisemnego zgłoszenia wierzyciel powinien załączyć dowód istnienia swojej wierzytelności w postaci oryginalnego dokumentu bądź jego odpisu. Takim dowodem z pewnością będzie tytuł wykonawczy. W przypadku faktur sytuacja może być jednak różna. Warto pamiętać, że każda wystawiona faktura powinna zostać podpisana przez osobę uprawnioną lub osoby łącznie uprawnione do reprezentowania dłużnika. W postępowaniu sądowym dopiero taki dokument stanowić może dowód uznania przez dłużnika swojego zobowiązania. Dysponowanie przez wierzyciela zaakceptowaną fakturą w toku procesu cywilnego pozwala skorzystać z tańszej i szybszej drogi postępowania nakazowego, natomiast przy zgłoszeniu wierzytelności w postępowaniu upadłościowym będzie niewątpliwie dowodem istnienia wierzytelności. W wypadku zgłoszenia wierzytelności, budzącej wątpliwości, syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca na mocy art. 218 p.u.n. składa sędziemu komisarzowi wniosek o przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność. W razie uwzględnienia wniosku sędzia komisarz prowadzi postępowanie dowodowe na podstawie przepisów k.p.c. (art. 229 p.u.n.).

Mikołaj Strojnowski

aplikant radcowski w kancelarii prawnej DLA Piper Wiater

z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.).