Potrącenie dopłat w spółce z o.o.

Ma do tego prawo. Przepis art. 14 par. 4 kodeksu spółek handlowych stanowi, że wspólnik sp. z o.o. (podobnie zresztą jak akcjonariusz) nie może potrącać swoich wierzytelności wobec spółki z wierzytelnością tej ostatniej względem niego z tytułu należnej wpłaty na poczet udziałów. Pokrycie kapitału zakładowego nie jest jednak równoznaczne z dokonywaniem dopłat, o których mówią art. 177 i 178 k.s.h. W umowie spółki wolno zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w proporcji do udziałów. Ważne jest przy tym, że dopłaty zwiększają środki własne spółki, ale nie powiększają udziałów wspólników. Tym samym po ich dokonaniu nie rośnie kapitał zakładowy. Dopłaty są więc praktycznie świadczeniem, które można sytuować między pożyczką a wniesieniem wkładu.

Trzeba również pamiętać, że mogą być one zwracane wspólnikom, o ile nie są wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym (art. 179 k.s.h.). Nie są wobec tego - z zasady - źródłem środków przeznaczonych na trwałe finansowanie działalności spółki. I od wpłat na udziały - mimo że pozornie do nich zbliżone - różnią się także tym, że nie są bezwzględnie bezzwrotne. Poza tym trafiają do kapitału zapasowego spółki, który w przeciwieństwie do zakładowego nie jest obowiązkowy ani nawet jego wysokość nie podlega zgłoszeniu do sądu rejestrowego. I choć obie kwoty pełnią funkcję gwarancyjną, to jednak w przypadku kapitału zakładowego chodzi o utrzymanie przez spółkę wolnych aktywów, w przypadku zaś kapitału zapasowego - jedynie o możliwość zwolnienia aktywów i najczęściej przeznaczenia ich na pokrycie strat.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

Art. 14 par. 4, art. 177 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Uchwała SN z 12 stycznia 2010 r., III CZP 117/09.