Jak zabezpiecza prawa wierzyciela zastaw rejestrowy

W upadłości likwidacyjnej wierzyciel zabezpieczony zastawem rejestrowym zostanie zaspokojony z likwidacji przedmiotu zastawu w pierwszej kolejności, przed wierzycielami niezabezpieczonymi. Dopiero w przypadku całkowitego zaspokojenia wierzycieli zabezpieczonych na danym składniku majątku (ruchomości lub prawie) sumy pozostałe z jego likwidacji przekazywane są do masy upadłości.

Jeżeli na danym składniku majątku ustanowiono więcej niż jedno zabezpieczenie, kolejność zaspokojenia uregulowana jest wedle kolejności zaspokajania poszczególnych praw rzeczowych ograniczonych ustanowionych na danym składniku - w przypadku zastawów rejestrowych pierwszeństwo mają wierzytelności zabezpieczone zastawem rejestrowym ustanowionym wcześniej (co do zasady także przed zastawem zwykłym).

Wierzyciel zabezpieczony zastawem rejestrowym dysponuje jednak jednym bardzo istotnym uprawnieniem, którego nie mają żadni pozostali wierzyciele zabezpieczeni rzeczowo. Mianowicie zaspokojenie wierzyciela zabezpieczonego zastawem rejestrowym może w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku dłużnika nastąpić przez przejęcie przedmiotu zastawu przez tego wierzyciela na własność. Taka sytuacja dopuszczalna jest wyłącznie, jeżeli umowa ustanawiająca zastaw wyraźnie przewidywała taką możliwość. Z punktu widzenia wierzyciela zalecane jest zatem takie przygotowanie umowy zastawu rejestrowego, by jak najdokładniej określała sposób i warunki ewentualnego przejścia przedmiotu zastawu na własność zastawnika.

Ponadto prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje kilka szczególnych wymogów dotyczących tej szczególnej procedury zaspokojenia wierzyciela. Jeżeli przedmiot zastawu rejestrowego znajduje się w posiadaniu wierzyciela lub osób trzecich, wierzyciel zawiadamia o zaspokojeniu się syndyka. Sędzia komisarz może wyznaczyć wierzycielowi termin do zaspokojenia się z przedmiotu zastawu. W przeciwnym razie osoba, u której znajduje się przedmiot zastawu, obowiązana jest wydać go syndykowi, który dokona jego sprzedaży a suma tak uzyskana podlega podziałowi jak w przypadku likwidacji przedmiotu zastawu. Jeżeli przedmiot zastawu rejestrowego, z którego wierzyciel może się zaspokoić, znajduje się we władaniu syndyka, a wierzycielowi przysługuje prawo do przejęcia przedmiotu na własność, sędzia komisarz wyznacza wierzycielowi termin do wykonania tego prawa, nie krótszy niż jeden miesiąc; po upływie terminu przedmiot zostanie przez syndyka sprzedany. W przypadku przejęcia na własność przedmiotu zastawu wierzyciel jest obowiązany rozliczyć się z syndykiem stosownie do przepisów o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów.

Jedynym przypadkiem, kiedy przejęcie na własność nie może być wykonane, jest sytuacja, kiedy przedmiot zastawu rejestrowego jest składnikiem przedsiębiorstwa upadłego i jego sprzedaż wraz z przedsiębiorstwem może być korzystniejsza niż oddzielna sprzedaż przedmiotu zastawu. W takim przypadku przedmiot zastawu sprzedaje się wraz z przedsiębiorstwem, ale z ceny sprzedaży przedsiębiorstwa wyodrębnia się wartość rzeczy obciążonej zastawem i przeznacza się na zaspokojenie zastawnika.

Ponadto w przypadku upadłości układowej wierzyciele zabezpieczeni zastawem rejestrowym podlegają z mocy prawa układowi wyłącznie w tej części wierzytelności, która nie znajduje pokrycia w wartości przedmiotu zastawu. W pozostałym zaś zakresie wyłącznie o ile złożą oświadczenie o zgodzie na objęcie układem. W ten sposób część ich wierzytelności nie będzie mogła zostać poddana treści układu (np. redukcji, konwersji na udziały w kapitale zakładowym upadłego etc.) Uprawnienie takie przysługuje wszystkim wierzycielom zabezpieczonym wymienionymi w prawie upadłościowym prawami.

Zastaw rejestrowy jest najpopularniejszą formą zabezpieczania wierzytelności w polskim obrocie gospodarczym. Jest łatwy w ustanowieniu, wygodny dla dłużnika oraz oferuje należytą ochronę interesów wierzyciela. Do jego popularności przyczynia się także instytucja Rejestru Zastawów, która gwarantuje spójny, przejrzysty oraz łatwo dostępny system informacji o dłużnikach i wierzycielach

@RY1@i02/2011/249/i02.2011.249.21500070a.803.jpg@RY2@

Piotr Zimmerman, radca prawny Zimmerman i Wspólnicy Sp. k.y

Piotr Zimmerman

radca prawny Zimmerman i Wspólnicy Sp. k.y

Ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).