W jaki sposób kontrahent gminy może dochodzić uprawnień z weksla

@RY1@i02/2011/231/i02.2011.231.08800050c.802.jpg@RY2@

Anna Flaga-Martynek radca prawny, prawnik WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr

Szczególną formą weksla jest weksel in blanco, do którego dołączona jest zwykle umowa pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem określająca sposób jego wypełnienia, jest deklaracja wekslowa.

Do zarzutów wynikających bezpośrednio z treści samego weksla lub wynikających z prawa wekslowego, które powodują nieważność zobowiązania wekslowego, zalicza się m.in.: brak zdolności wekslowej, czyli brak możliwości skutecznego wystawienia weksla np. z uwagi na wiek (nieletni); brak legitymacji wekslowej (czyli brak posiadania ważnego weksla), a także zarzut sfałszowania weksla lub zmiany jego treści.

Ze względu na wysoki poziom formalizmu, z jakim mamy do czynienia przy wystawianiu weksli, w wielu przypadkach można oprzeć zarzuty również na nieprawidłowości wypełnienia weksla (np. wątpliwości co do daty wypełnienia, czy osoby, która weksel wystawiła). Zawsze warto również sprawdzić, czy roszczenie wekslowe nie uległo przedawnieniu. Roszczenia posiadacza weksla trasowanego przeciw indosantom i wystawcy ulegają przedawnieniu z upływem roku, licząc od dnia protestu albo od dnia płatności (przy zastrzeżeniu "bez kosztów"). W przypadku weksli własnych termin ten wynosi trzy lata.

Kolejną grupą zarzutów, są zarzuty w stosunku do oznaczonego wierzyciela, które oparte są na stosunkach osobistych, przy czym należy pamiętać o tym, że co do zasady wobec posiadacza weksla nie można się zasłaniać zarzutami opartymi na stosunkach osobistych z wystawcą lub posiadaczami poprzednimi, chyba że posiadacz przy nabywaniu weksla świadomie działał na szkodę dłużnika. Są to m.in. zarzuty: dotyczące czynności prawnej, będącej podstawą wystawienia weksla (np. umowy pożyczki, umowy najmu); potrącenia wzajemnych zobowiązań; zrzeczenia się roszczenia przez wierzyciela; zawarcia ugody.

Z trochę inną sytuacją mamy do czynienia w przypadku weksla in blanco. Wobec remitenta (osoby, której dłużnik wręczył weksel, np. banku) dłużnik może się swobodnie powoływać na zarzuty subiektywne, tzn. dotyczące stosunków osobistych pomiędzy wystawcą a posiadaczem weksla. Wobec dalszego posiadacza weksla in blanco dłużnik nie może się jednak zasłaniać zarzutem niezgodności z porozumieniem wekslowym, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa (art. 10 Prawa wekslowego.). Nabywca weksla in blanco jest więc, co do zasady, chroniony przed zarzutami wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym (którego stroną przecież nie był). Jednocześnie należy pamiętać o wyjątkach, które polegają na tym, że dłużnik wekslowy może się w szczególnych przypadkach powołać wobec nabywcy na treść porozumienia wekslowego. Reguła ta nie ma jednak zastosowania w przypadku nabycia weksla in blanco w drodze przelewu, jeszcze przed jego wypełnieniem.

Inną kwestią jest zaopatrzenie weksla w klauzulę "nie na zlecenie". W takim przypadku dłużnik będzie mógł się powoływać na treść porozumienia wobec każdego nabywcy weksla. W związku z tym, że zobowiązanie wekslowe jest co do zasady zobowiązaniem abstrakcyjnym, a weksel podpisany przez dłużnika może zacząć funkcjonować w obrocie prawnym/gospodarczym niezależnie od zobowiązania, które zabezpieczał, powinniśmy z wielka rozwagą podchodzić do tego rodzaju zabezpieczenia naszych zobowiązań.

Jeżeli dłużnik wekslowy nie chce dobrowolnie zapłacić sumy określonej w wekslu, możliwe jest dochodzenie roszczenia w postępowaniu sądowym - w szczególnym trybie postępowania, tj. postępowaniu nakazowym. Do pozwu należy koniecznie dołączyć oryginał weksla. Opłata sądowa w postępowaniu nakazowym wynosi 1 opłaty liczonej na zasadach ogólnych (art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli weksel jest prawidłowo wypełniony, a jego prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości, sąd wyda przeciwko zobowiązanemu z weksla nakaz zapłaty. Wydając nakaz, sąd orzeka, że pozwany powinien w ciągu dwóch tygodni zaspokoić roszczenie w całości wraz z kosztami albo wnieść zarzuty. Nakaz zapłaty stanowi tytuł zabezpieczenia wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności, co oznacza, że po otrzymaniu nakazu zapłaty wierzyciel może się z nim zgłosić do komornika.

HW