Kto może reprezentować spółkę z o.o. w sporze z członkiem jej zarządu

Zasadą jest, że w umowie albo sporze między spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a członkiem jej zarządu, kuratorem czy likwidatorem podmiot reprezentuje rada nadzorcza albo - gdy nie ustanowiono tego organu - pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Najczęściej taka uchwała podejmowana jest ad hoc, tj. już po zaistnieniu określonego konfliktu. Rzadziej taki pełnomocnik powoływany jest na stałe, w celu występowania w imieniu spółki w razie wystąpienia potencjalnych antagonizmów.

Reprezentant ten uprawniony jest wyłącznie do działania w omawianej kategorii spraw (tj. do zawiązywania kontraktów albo występowania w sporach między podmiotami wyliczonymi w art. 210 par. 1 k.s.h.). Pozostałe czynności prawne pozostają poza zakresem jego umocowania. Nie ma jednak przeszkód, aby - w zależności od wagi problemu - ustanowić większą liczbę pełnomocników. Gdy zaś obok reprezentanta powołanego przez udziałowców działa także rada nadzorcza, umowa spółki albo uchwała wspólników powinna rozstrzygnąć, komu przysługuje prymat w realizacji ww. czynności.

Dopuszczalne jest np. przyjęcie, że pełnomocnik zawiera umowy, a rada uczestniczy w kwestiach spornych. Podkreślić należy, że gremium to działa według zasad określonych albo w uchwale zebrania udziałowców, regulaminie rady nadzorczej, względnie w uchwale owego organu.

Konsekwencją uchybienia wymogom objętym dyspozycją art. 210 par. 1 k.s.h. jest bezwzględna nieważność dokonanej czynności. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z 23 lipca 2009 r., II PK 36/09, w którym uznał, że na podstawie art. 210 par. 1 k.s.h. w związku z art. 58 par. 1 k.c. nieważna jest nie tylko umowa ustalająca warunki zatrudnienia z członkiem zarządu spółki z o.o., przy której zawarciu przewodniczący rady nadzorczej w ogóle nie ma upoważnienia zawartego w uchwale tej rady, ale także, gdy legitymuje się takim upoważnieniem, lecz wykracza poza jego ramy co do istotnych warunków zatrudnienia ustalonych w uchwale rady.

Podjęcie zaś przez radę nadzorczą albo pełnomocnika niezgodnych z ewentualnymi wytycznymi udziałowców zachowań nie pociąga za sobą skutku w postaci nieważności danej czynności.

Natomiast w świetle wyroku NSA w Warszawie z 24 maja 2004 r. zasadny jest pogląd, zgodnie z którym istnieje ewentualność ustanowienia ww. pełnomocnika także w sp. z o.o. w organizacji. Sąd ten stwierdził mianowicie, że brak jest podstaw uznania, iż nie jest prawnie skuteczna uchwała zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ustanawiająca pełnomocników do czynności prawnych między spółką a członkami jej zarządu, w tym do zawarcia umów o pracę, podjęta w okresie pomiędzy zawiązaniem spółki a nabyciem przez nią osobowości prawnej na skutek wpisu do rejestru sądowego.

Jeżeli jednak jedyny wspólnik jest zarazem jedynym członkiem zarządu sp. z o.o., wówczas do czynności prawnych między nim a tym podmiotem wymagana jest forma aktu notarialnego. O każdorazowym zaś dokonaniu takiej czynności notariusz zawiadamia sąd rejestrowy, przesyłając wypis aktu notarialnego.

@RY1@i02/2011/202/i02.2011.202.215000600.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, adwokat

Anna Borysewicz

adwokat

Art. 210 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).