Czy można pozbawić prawa reprezentowania spółki

Spółkę komandytowo-akcyjną reprezentują komplementariusze. Prawo to może być wykonywane przez nich samodzielnie (wówczas każdy komplementariusz reprezentuje spółkę jednoosobowo) bądź łącznie. W tym ostatnim przypadku możliwe są następujące konfiguracje: reprezentacja z udziałem dwóch wspólników albo wspólnika i prokurenta bądź też wspólnika i pełnomocnika. Prawo do reprezentacji podmiotu dotyczy wszelkich czynności sądowych (np. składanie pozwów) i pozasądowych (np. zawieranie umów, składanie oświadczeń woli w imieniu spółki przed organami państwowymi). Jego ewentualne ujęcie zaś może mieć charakter dobrowolny bądź przymusowy, a także pierwotny lub następczy. Z pierwotnym mamy do czynienia wówczas, gdy komplementariusz wyraził zgodę na odebranie mu tego uprawnienia w pierwszej wersji statutu. Jest zatem dobrowolne. Następcze natomiast, czyli na późniejszym etapie trwania spółki, pociąga za sobą konieczność zmiany statutu podmiotu i wymaga zgody wszystkich pozostałych komplementariuszy. Jeżeli wspólnik zaakceptował pozbawienie go prawa reprezentacji, zmiana statutu jest skuteczna. W przeciwnym razie powinien on zgłosić sprzeciw wobec podjętej uchwały do protokołu walnego zgromadzenia albo - gdy np. nie był na nim obecny - w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Przy tym, w tej drugiej opcji, na złożenie sprzeciwu ma maksymalnie 1 miesiąc od daty powzięcia uchwały. Sprzeciw niweczy uchwałę o pozbawieniu komplementariusza prawa reprezentacji i zmianę statutu, chyba że spółka - w jego następstwie - wystąpi ze stosownym powództwem (o ujęcie komplementariuszowi prawa reprezentacji) do sądu rejonowego (przy wartości przedmiotu sporu do 100 tys zł) lub okręgowego (jeżeli wartość przedmiotu sporu przekracza 100 tys zł) - sądu gospodarczego właściwego dla siedziby podmiotu - a pozew zostanie uwzględniony.

Jedyną drogą do odjęcia komplementariuszowi prawa reprezentacji, który się temu sprzeciwił, jest zatem prawomocne orzeczenie sądu gospodarczego. Przy tym pozbawienie prawa reprezentacji na podstawie wyroku może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów. Kodeks spółek handlowych nie definiuje jednak tego pojęcia ani nie zawiera choćby przykładowego wyliczenia owych istotnych przyczyn. Orzecznictwo także milczy na ten temat. W związku z tym o tym, co - w ocenie pozostałych komplementariuszy - stanowi ważny powód do pozbawienia jednego z nich prawa reprezentacji spółki, decyduje jedynie ich subiektywne przekonanie, a o jego ewentualnej słuszności rozstrzyga sąd.

Odebranie komplementariuszowi prawa reprezentacji podmiotu, wbrew jego sprzeciwowi, zwalnia tego wspólnika od odpowiedzialności osobistej za zobowiązania podmiotu powstałe od chwili wykreślenia go z KRS jako osoby umocowanej do dokonywania w imieniu spółki czynności prawnych. Jeżeli zaś zgłoszono sprzeciw, który zniweczył uchwałę o zmianie statutu i pozbawieniu komplementariusza prawa do reprezentacji podmiotu albo - gdy wyraził on zgodę (w pierwotnym brzmieniu statutu bądź w wyniku jego zmiany) na ujęcie mu prawa reprezentacji - okoliczności te nie powodują żadnej zmiany w sferze jego odpowiedzialności, nadal jest więc ona osobista, nieograniczona, solidarna oraz subsydiarna.

W omawianym przykładzie zatem czytelnik powinien zgłosić do protokołu walnego zgromadzenia sprzeciw wobec uchwały pozbawiającej go prawa reprezentacji spółki. Zniweczy on zarówno tę uchwałę, jak i zmianę statutu uwzględniającą jej treść. Czytelnik zachowa, w konsekwencji, prawo reprezentacji podmiotu. Spółka może jednak wystąpić do właściwego sądu gospodarczego z pozwem o ujęcie mu przedmiotowego prawa. Prawomocny wyrok uwzględniający żądanie będzie skutkował odebraniem tego prawa.

@RY1@i02/2011/080/i02.2011.080.210.008b.001.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, adwokat, prowadzi kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

adwokat, prowadzi kancelarię w Płocku

Art. 22 par. 2 w zw. z art. 126 par. 1 pkt 1, a także art. 137 oraz 146 par. 2 pkt 8 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.), art. 16, 17 pkt 4, 30, 479¹ par. 2 pkt 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm.).