Jakie są zadania i obowiązki oganu kontrolnego w spółkach samorządowych

@RY1@i02/2011/003/i02.2011.003.207.006b.001.jpg@RY2@

Bartosz Frączyk, radca prawny, partner w Kancelarii Frączyk & Frączyk w Krakowie

Rada nadzorcza jest uprawniona i jednocześnie zobowiązana do wykonywania stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej funkcjonowania. Do szczególnych obowiązków należy ocena sprawozdań zarządu z działalności spółki oraz ocena sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy, jak również ocena wniosków zarządu odnoszących się do podziału zysku i pokrycia strat oraz składanie z powyższych czynności sprawozdania. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, iż członkowie rad nadzorczych odpowiadają bezpośrednio za prawidłowość tych dokumentów, a to poprzez złożenie zapewnienia, iż sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności spełniają wymagania przewidziane w ustawie o rachunkowości.

Jednocześnie rada nadzorcza jest wyłącznie uprawniona do powoływania oraz odwoływania członków zarządu w spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego (z zastrzeżeniem art. 17 ust. 2 i 3 g.k., z którego wynika, że pierwszy zarząd spółki powoływany jest odpowiednio przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta). Co istotne, powyższa kompetencja nie może być w żaden sposób ograniczona w umowie spółki lub statucie, co podkreślił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2007 r. (sygn. akt: VI ACa 1364/2006).

Omawiany organ funkcjonujący w spółce akcyjnej dysponuje także uprawnieniem zawieszenia członków zarządu w czynnościach oraz do delegowania członków rady nadzorczej, aby przez określony czas wykonywali oni czynności członków zarządu, którzy zostali odwołani, złożyli rezygnację albo z innych przyczyn nie mogą wykonywać swoich obowiązków. Z kolei w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powyższe kompetencje mogą być wykonywane, jeżeli zostaną przewidziane dla rady nadzorczej w postanowieniach umowy spółki, natomiast w spółce komandytowo akcyjnej ww. organ pozbawiony jest możliwości zawieszenia członków organu zarządzającego. Rada nadzorcza może również reprezentować spółkę w sprawach wynikających ze stosunków umownych oraz sporów powstałych na tym tle pomiędzy członkiem zarządu a samą spółką.

By zapewnić skuteczność korzystania ze swych kompetencji ww. organ ma możliwość wglądu w każdy aspekt działalności spółki komunalnej, w tym także w jej księgi, dokumenty, jak również dysponuje możliwością przeprowadzenia rewizji majątku czy prawem żądania wyjaśnień i sprawozdań nie tylko od członków zarządu, ale też od pozostałych pracowników spółki. Dodatkowo w sytuacjach określonych przepisami kodeksu spółek handlowych rada nadzorcza może zwoływać zarówno zwyczajne, jak i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników (w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością) oraz walne zgromadzenia (w spółce akcyjnej i komandytowo-akcyjnej). Ponadto dysponuje ona uprawnieniem zaskarżania uchwał, odpowiednio zgromadzenia wspólników oraz walnego zgromadzenia.

Powyżej opisane kompetencje sprawiają, że rada nadzorcza jest organem mającym istotny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie spółek komunalnych. W razie stwierdzenia nadużyć, niegospodarności bądź też innych nieprawidłowości powinna bowiem uwzględnić te okoliczności w sprawozdaniu, które może stanowić podstawę do podjęcia odpowiednich działań przez właściwy organ spółki. W razie zaistnienia sytuacji opisanej powyżej, doniosłe znaczenie zyskuje również możliwość odwołania (bądź zawieszenia) członków zarządu, jeżeli byłoby to następstwem niewywiązywania się przez tychże w sposób właściwy ze swoich obowiązków.

HW