Tylko ważne powody mogą uzasadnić pozbawienie prawa do reprezentacji

Każdy partner może samodzielnie reprezentować spółkę, a prawo to obejmuje wszelkie czynności sądowe i pozasądowe. Umowa spółki w jej pierwotnym brzmieniu (a więc przed rejestracją spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym) może jednak wprowadzać odmienne regulacje w tym zakresie. Po pierwsze - prawo konkretnego wspólnika do reprezentacji spółki może być wyłączone. Po drugie - mogą zostać wprowadzone do umowy określone zasady współdziałania przy dokonywaniu czynności prawnych (np. łączne działanie dwóch partnerów albo jednego partnera i prokurenta lub pełnomocnika). Wykluczenie w pierwotnej wersji kontraktu spółki samodzielnego prawa do jej reprezentacji wymaga zgody partnera, którego dotyczy ujęcie owego uprawnienia. Wyrażana jest ona przy zawieraniu umowy. [przykład 1]

Konieczna uchwała

Gdy spółka została już zarejestrowana w KRS, a wspólnik w pierwotnej wersji umowy nie został pozbawiony prawa jej reprezentacji, może to nastąpić tylko w drodze uchwały partnerów (jej powzięcie dotyczy już istniejącego prawa). Aby uchwała ta była ważna, musi spełniać następujące kryteria:

● jej podjęcie powinno nastąpić wyłącznie z ważnych powodów,

● konieczna jest większość 3/4 głosów,

● przy kworum określonym na poziomie 2/3 ogólnej liczby wspólników (a nie - osób uczestniczących w powzięciu uchwały).

Przy czym umowa spółki partnerskiej może przewidywać surowsze wymogi odnośnie do kworum i większości głosów, nie może zaś łagodzić tych zasad.

Kodeks spółek handlowych, jak również orzecznictwo nie precyzuje okoliczności, które mogą stanowić ważne powody do pozbawienia partnera prawa reprezentacji spółki. Może je natomiast wskazywać umowa podmiotu (np. choroba psychiczna). Wiążą one wówczas wspólników. [przykład 2]

Istnieje ponadto ewentualność rozszerzenia katalogu tych ważnych przyczyn, co pociąga za sobą obowiązek zmiany umowy spółki. Jeżeli jednak partnerzy nie określą w umowie ważnych powodów, to pełnię swobody w tym zakresie ma sąd.

Powzięcie omawianej uchwały bez ważnych przyczyn albo z naruszeniem wymogu kworum czy większości głosów pociąga za sobą skutek w postaci nieważności. Wspólnik, którego taka uchwała dotyczy, może się bronić, wytaczając przeciwko spółce powództwo o ustalenie jej nieważności na podstawie art. 189 kodeksu postępowania cywilnego.

Zgłoszenie do KRS

Uchwała o pozbawieniu partnera prawa reprezentacji spółki podlega obligatoryjnemu zgłoszeniu do KRS. Wymaga ponadto załączenia uchwały o zmianie umowy oraz tekstu jednolitego umowy spółki uwzględniającego treść tej uchwały, ewentualnie samego tekstu jednolitego umowy spółki. Wymóg ten ma na celu ochronę osób trzecich, które nie mając wiedzy o stosunkach panujących wewnątrz spółki, a więc m.in. o podjęciu takiej uchwały, mogłyby w dalszym ciągu nieświadomie dokonywać czynności ze wspólnikiem nieposiadającym już prawa do reprezentacji spółki. Ochrona kontrahentów ustaje zatem z chwilą dokonania odpowiedniego wpisu w rejestrze przedsiębiorców.

Nieco inaczej jest w relacjach między partnerami. Omawiana uchwała wywołuje bowiem w stosunkach wewnętrznych skutek już od momentu dojścia informacji o niej do wiadomości pozbawionego prawa reprezentacji, tak by mógł zapoznać się z jej treścią.

PRZYKŁAD 1

Wykluczenie prawa wspólnika przed rejestracją umowy

Spółka K. Kowalska Architekci sp. p. składa się z 3 wspólniczek: pań Karoliny, Pauliny oraz Aleksandry. Partnerki ustaliły, że tylko panie Karolina i Aleksandra będą uprawnione do samodzielnej reprezentacji spółki, a pani Paulina wyraziła na to zgodę, składając przy zawieraniu umowy spółki stosowne oświadczenie. W umowie znalazł się zatem punkt, że pani Paulina nie jest uprawniona do reprezentowania L Architekci sp. p. Postanowienie takie jest dopuszczalne.

PRZYKŁAD 2

Nieważność uchwały

Wspólnicy 8-osobowej spółki Wiśniewska Biegli Rewidenci sp. p., kierując się postanowieniami umowy spółki, podjęli uchwałę o pozbawieniu pani Olgi prawa jej reprezentowania. Stosownie zatem do zapisów umowy uchwałę jednogłośnie przegłosowało 4 partnerów. Zarówno uchwała, jak i postanowienia umowy dotyczące zasad podejmowania uchwał o pozbawieniu partnera prawa reprezentacji Wiśniewska Biegli rewidenci sp. p., są więc dotknięte nieważnością. Uchwała powinna być bowiem podpisana przez co najmniej 6 wspólników, przy czym minimum 5 z nich powinno głosować za jej podjęciem.

@RY1@i02/2012/016/i02.2012.016.21500030b.803.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, adwokat

Anna Borysewicz

adwokat

Podstawa prawna

Art. 96 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Art. 58 par. 1 oraz 61 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.) w zw. z art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Art. 189 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.).