Gdy pieniądze krążą, posłużą za gwarancję spłaty

Umowa blokady środków na rachunku bankowym i ich przelewu na zabezpieczenie kredytu należy do grupy tzw. umów nienazwanych, nieuregulowanych w kodeksie cywilnym. Normuje je dokładniej art. 93 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 z późn. zm.; dalej: u.p.b.), mówiący, że w celu zabezpieczenia wierzytelności, które wynikają z czynności bankowych, bank może żądać zabezpieczenia przewidzianego w kodeksie cywilnym i prawie wekslowym oraz zwyczajami przyjętymi w obrocie krajowym i zagranicznym. Blokada jest tylko samoograniczeniem się posiadacza rachunku w dysponowaniu nim, nie oznacza więc ani udzielenia poręczenia, ani ustanowienia zastawu. [wzór]

Celem tego rodzaju umowy jest zabezpieczenie spłacenia kredytu zaciągniętego przez firmę poprzez ustanowienie na jej koncie blokady wraz z dyspozycją przelewu określonych sum. Blokadzie podlegają środki ściśle określone w umowie kredytowej.

Zawarcie takiego kontraktu ma sens wtedy, gdy bank jest pewien, że na konto dłużnika spłyną (zostaną wpłacone) środki z określonego tytułu, np. jakiejś wierzytelności dłużnika.

Na jakiej podstawie

Ustanowienie zabezpieczenia w formie blokady rachunku firmy nie jest możliwe bez wcześniejszego nawiązania relacji z bankiem. Podstawą jest podpisanie umowy rachunku bankowego. Należy ona do umów nazwanych unormowanych szczegółowo w art. 725-733 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.; dalej: k.c.). Przez zawarcie tego kontraktu bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych (art. 725 k.c.).

Strony kontraktu

Stronami umowy rachunku bankowego są bank i przedsiębiorca jako jego posiadacz. Ponadto art. 52 u.p.b. konkretnie wymienia elementy umowy o prowadzeniu rachunku, która musi określać :

wstrony umowy,

wrodzaj otwieranego rachunku,

wwalutę rachunku,

wczas trwania umowy,

wjakie strony zastrzegają oprocentowanie środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku - wysokość tego oprocentowania i przesłanki dopuszczalności jego zmiany przez bank, a także terminy wypłaty, postawienia do dyspozycji lub kapitalizacji należnych odsetek,

wwysokość prowizji i opłat za czynności związane z wykonywaniem umowy oraz przesłanki i tryb ich zmiany przez bank,

wformy i zakres rozliczeń pieniężnych dokonywanych na polecenie posiadacza rachunku oraz terminy ich realizacji,

wprzesłanki i tryb dokonywania zmian umowy,

wpowody i zasady rozwiązania umowy rachunku bankowego,

wzakres odpowiedzialności banku za terminowe i prawidłowe przeprowadzenie rozliczeń pieniężnych oraz wysokość odszkodowania za przekroczenie terminu realizacji dyspozycji posiadacza rachunku.

Zasada działania

Blokada środków na rachunku jest najczęściej stosowana przy kredytach udzielanych na mniejsze kwoty. Kwota blokady odpowiada racie zaciągniętego zobowiązania wraz z jego odsetkami. Bank, będąc upoważnionym do dysponowania środkami, blokuję tę kwotę, a resztę pozostawia do dyspozycji kredytobiorcy. Powinien on wydać kredytodawcy pisemne potwierdzenie ustanowienia blokady. W czasie jej obowiązywania posiadacz rachunku bankowego (czyli firma) nie może dysponować zablokowanymi środkami bez uprzedniego poinformowania i zgody banku ani też wypłacać pieniędzy będących przedmiotem blokady.

Blokada dokonywana jest przez bank prowadzący rachunek dla danego przedsiębiorcy na jego pisemne zlecenie. Przedmiotem blokady są zawsze i wyłącznie środki zgromadzone na rachunku bankowym. Rodzaj rachunku w zasadzie nie ma znaczenia.

Najczęściej blokada może dotyczyć rachunku:

wbieżącego, związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą,

woszczędnościowo-rozliczeniowego,

woszczędnościowego,

wwalutowego,

wlokat terminowych.

Ustalenia formalne

W umowie nie należy zapomnieć o określeniu, kiedy i na jakich zasadach bank może korzystać z przyznanych mu w treści kontraktu uprawnień do dysponowania środkami, oraz o ustaleniu czasu, na jaki jest on zawarty. Przy ustanawianiu tego rodzaju zabezpieczenia należy uwzględnić kwotę ustawowo wolną od egzekucji. Mówi o tym art. 54 u.p.b., zgodnie z którym środki pieniężne na rachunkach oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, wolne są od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego.

W zależności od umowy między stronami bank może wymagać od przedsiębiorcy zobowiązania się do nieotwierania rachunków bankowych w innych instytucjach oraz przekazywania wszelkich środków na jedno, ściśle określone konto. Główne cechy umowy blokady przedstawia tabela.

Aby uprościć procedurę zaspokajania roszczeń banku z nałożonej blokady, niezbędne jest równoczesne ustanowienie pełnomocnictwa do dokonywania potrącenia wierzytelności banku z zobowiązaniem kredytobiorcy z rachunku bankowego, na którym ustanowiona była blokada. W sytuacji ustanowienia blokady na rachunku należącym do osoby trzeciej wraz z oświadczeniem o ustanowieniu blokady trzeba złożyć pełnomocnictwo do pobrania z zablokowanego rachunku kwoty zobowiązania.

Zabezpieczenie wierzytelności banku może stanowić również pełnomocnictwo do:

wpotrącenia kwoty niespłaconego długu z rachunku bankowego (w przypadku gdy rachunek ten znajduje się w banku-wierzycielu) lub

wpobrania, tj. wypłacenia, kwoty nie spłaconego długu z rachunku bankowego - w przypadku gdy bankiem prowadzącym rachunek jest inny bank niż bank wierzyciel.

Aby pełnomocnictwo takie odpowiednio zabezpieczało interesy banku, powinno zawierać stwierdzenie, że jest nieodwołalne i nie wygasa wraz ze śmiercią posiadacza rachunku. Poza tym musi zawierać zobowiązanie się właściciela konta do nieustanawiania dalszych pełnomocników do dysponowania samym rachunkiem do czasu wygaśnięcia pełnomocnictwa udzielonego bankowi. W treści ma być też zawarte upoważnienie dla banku prowadzącego rachunek do zablokowania na nim kwoty w wysokości pozostałego do spłaty długu wraz z należnymi odsetkami i innymi należnościami banku w przypadku niespłacenia w terminie (oznaczonym w umowie) raty kredytu lub pożyczki albo odsetek. Bank prowadzący rachunek dla danej firmy powinien być również upoważniony do udzielania bankowi wierzycielowi informacji o stanie środków na tym rachunku.

Uprawnienia banku

Jeśli firma nie spłaci zaciągniętego kredytu, bank ma prawo zaspokoić się z ustanowionego poprzez blokadę zabezpieczenia. W tym momencie dokonuje potrącenia swej wierzytelności z tytułu niespłaconego w terminie kredytu z wierzytelnością kredytobiorcy z tytułu złożonej kwoty. W przypadku spłaty zobowiązania kredytodawca zwraca kredytobiorcy upoważnienie do dysponowania rachunkiem oraz wydaje pisemną zgodę na odblokowanie rachunku.

W celu zabezpieczenia kredytu bank może przyjąć od firmy upoważnienie do potrącenia wymagalnych wierzytelności kredytowych z wpływów, jakie posiada na rachunku prowadzonym jedynie w banku kredytującym. Klauzula potrącenia może być dla banku dobrym zabezpieczeniem kredytu przy dostatecznych wpływach na rachunek kredytobiorcy.

Zabezpieczenie kredytu w formie blokady rachunku bankowego jest jednak nieskuteczne w przypadku wszczęcia egzekucji z tego konta. Zgodnie bowiem z art. 889 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.; dalej: k.p.c.) egzekucja z rachunku bankowego polega na zajęciu wierzytelności dłużnika przypadającej mu od banku z tytułu zawartej umowy rachunku. Zajęciu podlegają więc zarówno środki znajdujące się na rachunku w chwili jego zajęcia, jak i kwoty, które wpłynęły na to konto po jego dokonaniu.

Cesja wierzytelności

Skuteczniejszym rozwiązaniem jest ustanowienie zabezpieczenia w formie przelewu (cesji) wierzytelności z rachunku bankowego. Ta forma zabezpieczenia uregulowana jest w art. 509-517 k.c. Przelew (cesja) wierzytelności jest umową cywilnoprawną zawieraną między wierzycielem (cedentem, zbywcą wierzytelności) a osobą trzecią, np. bankiem (cesjonariuszem, nabywcą wierzytelności). Na podstawie takiej umowy osoba trzecia staje się uprawniona do żądania od dłużnika spełnienia świadczenia, które przysługiwało dotychczasowemu wierzycielowi.

Cesja jest jednym z podstawowych instrumentów zmiany wierzyciela przy zachowaniu warunków zobowiązania. Przy zawarciu takiej umowy cedent (będący wierzycielem - tu posiadaczem rachunku) przenosi na cesjonariusza swoje uprawnienia z tytułu zawartego kontraktu. W wyniku dokonanej cesji nabywca wchodzi w prawa cedenta a zatem to on jest stroną zawartej umowy i to on jest wierzycielem banku z tytułu umowy rachunku. Od tej chwili tylko cesjonariusz może żądać od dłużnika spłaty kredytu, a w przypadku jej braku tylko on może dochodzić jej uregulowania na drodze sądowej. Zajęcie komornicze dokonane po zawarciu umowy cesji jest względem nabywcy zobowiązania nieskuteczne.

Warunki umowy

● umowa blokady ● pełnomocnictwo dla banku ● potwierdzenie pisemne ustanowienia zabezpieczenia	● brak kosztów związanych z ustanowieniem blokady ● kosztami są opłaty i odsetki związane z obsługą kredytu	● standardowy -przewidziany w umowie ● inny - spowodowany zdarzeniem do jej zniesienia ● krótszy - przy wcześniejszej spłacie kredytu

WZÓR

W dniu 25 czerwca 2013 r. w Poznaniu, pomiędzy:

Densson Bankiem SA reprezentowanym przez

1) Julię Myszkowską - Dyrektora Oddziału

2) Andrzeja Kota - Głównego Księgowego

zwanym w dalszej treści "Bankiem"

a

Arturem Mrozem zamieszkałym w Kórniku, ul. Miła 12, legitymującym się dowodem osobistym nr ALC 234857, wydanym przez burmistrza Miasta Kórnik 16 grudnia 2000 r. posiadającym nr ewidencyjny 23 544 0234, zwanym dalej "Posiadaczem rachunku"

została zawarta umowa następującej treści:

W celu zabezpieczenia spłaty kredytu udzielonego Krzysztofowi Bąkowi przez Bank - umowa kredytowa nr BL345/2013 z 25 czerwca 2013 r. - Posiadacz rachunku zobowiązuje się w terminie 7 dni dokonać blokady środków pieniężnych w wysokości 30 500,- PLN (słownie: trzydzieści tysięcy pięćset złotych) znajdujących się na jego rachunku bankowym nr 23456755667900000000087432 w Banku Rozwoju Przemysłu Oddział w Kórniku.

Blokada, o której mowa w par. 1, nie może być odwołana przez Posiadacza rachunku bez pisemnej zgody Banku. Posiadacz rachunku zobowiązuje się, że do czasu całkowitej spłaty kredytu wraz z prowizją, odsetkami i innymi kosztami banku nie będzie dysponował ani podejmował zablokowanej kwoty bez zgody Banku. W okresie obowiązywania blokady Posiadacz rachunku zobowiązuje się nie dokonywać cesji praw z rachunku bankowego na inną osobę trzecią.

W przypadku opóźnienia się kredytobiorcy ze spłatą kredytu lub odsetek od kredytu Posiadacz rachunku upoważnia Bank do podjęcia z jego rachunku bankowego określonego w par. 1 całej zablokowanej kwoty lub jej części z przeznaczeniem na spłatę zadłużenia.

Bank upoważniony jest do dochodzenia swoich roszczeń w dacie wymagalności wierzytelności.

Jeden egzemplarz niniejszej umowy posiadacz rachunku zobowiązuje się złożyć w Banku Rozwoju Przemysłu Oddział w Kórniku.

W sprawach nieuregulowanych niniejszą umową mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego.

Umowę niniejszą sporządzono w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron oraz jeden egzemplarz dla Banku prowadzącego rachunek bankowy Posiadacza rachunku.

..................................

podpis Posiadacza rachunku

.................................

pieczęć i podpisy za Bank

Adrian Mazur

dgp@infor.pl