Za opóźnienie bankrut płaci inaczej

Spółka jest winna przedsiębiorcy pieniądze za wykonaną usługę. Długo nie płaciła, odsetki rosły. Niedawno sąd ogłosił jej upadłość. Czy w postępowaniu upadłościowym można dochodzić zapłaty naliczonych odsetek?

Nie ulega wątpliwości, że podstawową funkcją odsetek jest wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału czy też rzeczy oznaczonych rodzajowo. Przepisy prawa cywilnego jako zasadę przyjmują możliwość dochodzenia odsetek w razie niewykonania w terminie zobowiązań pieniężnych. Zgodnie bowiem z art. 481 par. 1 kodeksu cywilnego w przypadku opóźnienia się dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wierzycielowi należą się odsetki od zaległego świadczenia, chociażby nie poniósł on żadnej szkody w wyniku opóźnienia i chociażby opóźnienie wynikało z okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Ustawa z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1112, dalej: p.u.n.) przewiduje jednakże szczególne ograniczenia dotyczące dochodzenia od upadłego odsetek od zaległych świadczeń. Artykuł 92 ust. 1 p.u.n. ma brzmienie następujące: "Z masy upadłości mogą być zaspokojone odsetki od wierzytelności, należne od upadłego, za okres do dnia ogłoszenia upadłości".

Wykładnia powyższego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wierzyciel w ramach postępowania upadłościowego nie ma prawnych możliwości skutecznego wyegzekwowania od upadłego roszczeń odsetkowych powstałych po dniu ogłoszenia upadłości. A to z tej przyczyny, że odsetki te nie podlegają zaspokojeniu z funduszów masy upadłości. Nie zamyka to jednak wierzycielom drogi do dochodzenia odsetek przypadających za czas od dnia ogłoszenia upadłości z mienia wyłączonego z masy upadłości, jak również z majątku upadłego, który pozostał w jego posiadaniu po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.

Każdy wierzyciel upadłego ma prawo dochodzić odsetek przypadających za czas od dnia ogłoszenia upadłości (włącznie) na zasadach ogólnych, tj. w trybie postępowania procesowego, ponieważ samo ogłoszenie upadłości nie skutkuje zatrzymaniem ich biegu.

Należy jednak pamiętać, iż praktyczny efekt takiego powództwa może mieć miejsce tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie upadłościowe polegające na zaspokojeniu zgłoszonych wierzytelności nie zakończy się całkowitą likwidacją majątku dłużnika.

Istotnym jest, że postępowanie sądowe o zapłatę odsetek za czas po ogłoszeniu upadłości może toczyć się jednocześnie z postępowaniem upadłościowym. Jako że postępowanie to nie dotyczy masy upadłości, nie znajdują w tym przypadku zastosowania przepisy prawa upadłościowego wprowadzające w tym zakresie liczne zakazy. Niewątpliwie jest to ważne ze względu na to, iż wytoczenie powództwa jest jedynym sposobem na uniknięcie ich przedawnienia, ponieważ nie są one objęte zgłoszeniem wierzytelności, a co za tym idzie - zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie przerywa biegu ich przedawnienia.

Odsetki naliczane są codziennie, a zatem jako świadczenie okresowe ulegają przedawnieniu w terminie 3 lat od daty powstania zobowiązania do ich zapłaty. Gdy w tym terminie wierzyciel nie podejmie działań mających na celu uzyskanie należności, które doprowadzą do zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia, zobowiązanie do zapłaty odsetek co prawda nie wygaśnie, ale stanie się nieegzekwowalne. Zatem wytoczenie powództwa czy zawezwanie do próby ugodowej już w czasie trwania postępowania upadłościowego czasem może okazać się wręcz konieczne.

W tym miejscu trzeba podkreślić, że pierwszym dniem naliczania odsetek jest dzień ogłoszenia upadłości, zaś ostatnim - dzień realizacji planu podziału, którym zaspokojono ostatnią część wierzytelności głównej.

Wspomnieć również należy, że roszczenia o zapłatę odsetek (oczywiście odsetek nieprzedawnionych) za okres od dnia ogłoszenia upadłości mogą być dochodzone bez żadnych ograniczeń także od współdłużników upadłego, poręczycieli i odpowiadających rzeczowo. Wynika to z faktu, iż ogłoszenie upadłości nie wpływa na uprawnienia i obowiązki tych osób.

@RY1@i02/2013/045/i02.2013.045.21500030c.802.jpg@RY2@

Piotr Zimmerman radca prawny Zimmerman i Wspólnicy Sp.k.

Piotr Zimmerman

radca prawny Zimmerman i Wspólnicy Sp.k.