O dopuszczalność przekształceń transgranicznych

Istotą przekształcenia spółki jest zmiana przez nią formy prawnej. O ile wątpliwości nie budzi dopuszczalność przekształcania spółek w ramach krajowych porządków prawnych, o tyle dotychczas różnie zapatrywano się na możliwość przekształceń transgranicznych (tj. takich, gdy spółka przekształcana miała siedzibę w jednym państwie członkowskim Unii Europejskiej, zaś w innym państwie dokonano rejestracji spółki już przekształconej).

Milowym krokiem dla uznania przekształceń transgranicznych za dopuszczalne winien być jednak - obok orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości w sprawach Cartesio (C-210/06) i Uberseering (C-208/00) - wyrok Trybunału z 12 lipca 2012 r. w sprawie VALE ÉpítésiKft (C-378/10), zgodnie z którym jeśli prawo krajowe państwa członkowskiego dopuszcza przekształcanie spółek, winno także umożliwić przekształcenie spółki utworzonej w innym państwie członkowskim. Przeciwne rozwiązanie wprowadza bowiem odmienne traktowanie spółek zależnie od tego, czy przekształcenie ma charakter krajowy, czy transgraniczny.

Zauważyć przy tym należałoby, iż zasadą rządzącą przekształceniami jest tożsamość podmiotowa spółki przekształcanej i spółki przekształconej, co oznacza, że spółka przekształcona to dokładnie ten sam podmiot, co spółka przekształcana, a jedynie działająca w innej formie prawnej (podmiot "ten sam, choć nie taki sam"). Tym samym instytucja transgranicznego przekształcenia ma charakter zbliżony do przeniesienia siedziby spółki z jednego państwa członkowskiego do innego. W związku z tym kluczowego znaczenia nabiera zagadnienie, czy prawo państwa zarówno emigracji danego podmiotu, jak i prawo państwa jego imigracji dopuszcza transgraniczne przeniesienie siedziby.

W Polsce co prawda przepisy ustawy z 4 lutego 2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. z 2011 r. nr 80, poz. 432) przewidują, iż osobowość prawna danego podmiotu uzyskana w państwie dotychczasowej jego siedziby jest zachowana po przeniesieniu tejże siedziby za granicę, jeżeli pozwala na to prawo każdego z zainteresowanych państw. Na drodze przekształceniom transgranicznym stoją jednakże przepisy Kodeksu spółek handlowych. Przewidują one, że uchwała wspólników bądź akcjonariuszy spółki kapitałowej o przeniesieniu jej siedziby za granicę powoduje rozwiązanie tej spółki. Polski ustawodawca przyjął zatem, iż polska spółka handlowa może co prawda przenieść swoją statutową siedzibę za granicę, jednakże wiąże się to z przeprowadzeniem jej likwidacji na terytorium RP.

Takie jednakże rozwiązanie przy przekształceniach transgranicznych prowadzi do naruszenia zasady kontynuacji (tj. tożsamości podmiotu przekształcanego i przekształconego) i de facto zamyka ku nim drogę. Wskutek rozwiązania spółki na podstawie uchwały w sprawie przeniesienia siedziby za granicę (czy też w sprawie transgranicznego przekształcenia) dana spółka utraciłaby bowiem byt prawny w świetle prawa polskiego, gdy tymczasem za granicą powstałby całkiem nowy podmiot.

Postulować należałoby zatem, aby nasz prawodawca podjął odpowiednie kroki, wprowadzające stosowne mechanizmy rządzące transgranicznymi przekształceniami. Usunięto by w ten sposób wyżej wskazaną kolizję pomiędzy przepisami prawa prywatnego międzynarodowego a kodeksem spółek handlowych.

Na drodze przekształceniom transgranicznym stoją przepisy. Przewidują one, że uchwała wspólników bądź akcjonariuszy spółki kapitałowej o przeniesieniu jej siedziby za granicę powoduje rozwiązanie tej spółki

@RY1@i02/2013/035/i02.2013.035.21500020a.802.jpg@RY2@

Piotr Letolc aplikant adwokacki w kancelarii prawnej RKKW - Kwaśnicki, Wróbel & Partnerzy

Piotr Letolc

aplikant adwokacki w kancelarii prawnej RKKW - Kwaśnicki, Wróbel & Partnerzy