Co powinny zrobić władze spółki akcyjnej, gdy bank żąda klauzuli o niewypłacaniu dywidendy

Zarząd spółki akcyjnej planuje podpisanie umowy kredytowej. Udzielenie finansowania jest uzależnione od niewypłacania dywidendy w okresie kredytowania. Czy zarząd spółki może samodzielnie zaciągnąć takie zobowiązanie?

Udzielenie finansowania przez bank na rzecz spółki akcyjnej uzależniane jest standardowo od spełnienia warunków wynikających z umowy kredytu. Katalog powinności spoczywających na kredytobiorcy jest zwykle istotnie rozbudowany. Wśród często praktykowanych zobowiązań dodatkowych spoczywających na dłużniku wymienić należy zakaz wypłaty dywidendy, obowiązujący w całym okresie kredytowania. Klauzula przewidująca niemożność dystrybucji zysku zawarta jest w umowie kredytowej, podpisywanej zazwyczaj przez zarząd spółki akcyjnej.

Niezbywalne kompetencje

Tymczasem w spółce akcyjnej obowiązuje zasada podziału kompetencji. Zgodnie z tą regułą uchwała o podziale zysku należy do wyłącznej kompetencji zwyczajnego walnego zgromadzenia (art. 395 par. 2 pkt. 2 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych; t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.). Dlatego też ani statut spółki akcyjnej, ani inny dokument nie mogą przekazać kwestii wypłaty zysku do właściwości innego organu spółki akcyjnej lub osoby trzeciej.

Ponadto nieuzyskanie przez zarząd kredytobiorcy uprzedniego upoważnienia ze strony walnego zgromadzenia można zakwalifikować jako naruszenie ogólnego nakazu starannego działania w interesie spółki i lojalnego sprawowania mandatu przez zarząd.

Pogodzić oczekiwania

Jak w takim razie pogodzić oczekiwania akcjonariuszy i banku? Moim zdaniem, aby zobowiązanie obejmujące restrykcje w wypłacie dywidendy przewidziane w umowie kredytowej było skuteczne względem kredytobiorcy i banku, zarząd dłużnika powinien zwrócić się do walnego zgromadzenia z wnioskiem o udzielenie uprzedniego upoważnienia do zawarcia kontraktu tej treści.

W razie braku uprzedniego upoważnienia walnego zgromadzenia kredytobiorcy do zawarcia umowy kredytowej istnieje ryzyko, że zarząd dłużnika narazi się na utratę zaufania ze strony akcjonariuszy, a bank na podnoszony przez kredytobiorcę zarzut bezskuteczności klauzuli dotyczącej wypłaty dywidendy.

Wskazówki praktyczne

Ze względów praktycznych umocowanie udzielone zarządowi kredytobiorcy do zawarcia umowy kredytowej regulującej m.in. wypłatę dywidendy powinno być w miarę możliwości skonkretyzowane i dotyczyć jednoznacznie wskazanego kredytu. W odniesieniu do kredytów konsorcjalnych upoważnienie nie musi wymieniać nazw wszystkich instytucji finansowych, które będą uczestniczyć w konsorcjum. W przypadku finansowania konsorcjonalnego za wystarczające należy uznać wskazanie w uchwale walnego zgromadzenia podmiotu, któremu przypadnie rola agenta kredytu.

Co zatem w kwestii wypłaty dywidendy wolno zarządowi kredytobiorcy? Zagadnienie wypłaty dywidendy może stanowić przedmiot obowiązku informacyjnego kredytobiorcy względem banku. Zawarcie umowy kredytowej, która przewiduje obowiązek zawiadomienia kredytodawcy o powzięciu uchwały dotyczącej wypłaty dywidendy, nie wymaga uzyskiwania przez zarząd upoważnienia od walnego zgromadzenia.

@RY1@i02/2014/251/i02.2014.251.21500060b.802.jpg@RY2@

dr Iwona Gębusia radca prawny, szef Departamentu Prawa Bankowego i Instrumentów Finansowych w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

dr Iwona Gębusia

radca prawny, szef Departamentu Prawa Bankowego i Instrumentów Finansowych w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy