Problemy z interpretacją miały się skończyć

Przez wiele lat interpretacja przepisów ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych w zakresie kadencji i mandatu członków zarządu i rad nadzorczych stała się przedmiotem wielu opracowań, analiz, orzeczeń sądowych, w tym także uchwał Sądu Najwyższego. Wielokrotnie postulowano, by przerwać brak pewności w tym zakresie i poprzez doprecyzowanie przepisów ustawy zakończyć spór pomiędzy zwolennikami koncepcji „prolongacyjnej”, „redukcyjnej” czy „prymatu mandatu nad kadencją”. Sąd Najwyższy w uchwale z 24 listopada 2016 r. (sygn. akt III CZP 72/16) uznał za właściwą koncepcję prolongacyjną, stwierdzając, że „relacja pomiędzy kadencją a mandatem w aspekcie czasowym oparta jest na założeniu, iż chwila wygaśnięcia mandatu nie musi być tożsama z upływem kadencji, ponieważ mandat może przysługiwać pomimo upływu kadencji. Przed upływem kadencji mandat może wygasnąć w następstwie zaistnienia zdarzeń przewidzianych w ustawie i statucie. Upływ kadencji członka rady nadzorczej w spółce akcyjnej nie powoduje automatycznie wygaśnięcia jego mandatu do pełnienia tej funkcji”. Nie dyskutując z innymi tezami tego stanowiska, można stwierdzić, że po jego opublikowaniu interpretacja przepisów stała się jakby prostsza. Orzeczenie to nie spowodowało jednak zakończenia dyskusji o sposobie liczenia kadencji. Dotychczas wskazywano na możliwość ustalenia okresu kadencji:

• w latach obrotowych (nie muszą odpowiadać kalendarzowym),
• w latach kalendarzowych (tzn. od 1 stycznia do 31 grudnia),
• w latach zgodnie z art. 112 k.c. rozumianych jako pełne lata od daty powołania (tzn. od dnia powołania, przez okres odpowiedniej liczby lat, do upływu dnia, który datą odpowiada dniowi powołania).

Uważano, że dookreślenie sposobu liczenia kadencji w latach obrotowych spowodowałoby uproszczenie problemów interpretacyjnych. Ustawodawca, a może raczej autor projektu nowelizacji przepisów k.s.h. w tym zakresie (nadal nie udało się ustalić, kto w Ministerstwie Aktywów Państwowych odpowiadał za przygotowanie tych zmian), postanowił ułatwić prawnikom życie i zaproponował, zarówno w przypadku spółek z o.o. i spółek akcyjnych, jak i w odniesieniu do wszystkich organów tych spółek wprowadzenie takiej samej regulacji: kadencję oblicza się w pełnych latach obrotowych, chyba że umowa/statut spółki stanowi inaczej (art. 202 par. 2, art. 218 par. 2, art. 369 par. 1 i art. 386 k.s.h.). Gdyby na tej zmianie poprzestano, może problemów z interpretacją byłoby mniej. W ustawie z 9 lutego 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw zawarto jednak art. 23 w brzmieniu: „1. Do mandatów i kadencji członków organów, które trwają w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą; 2. Do osób, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpoczęły pełnienie funkcji określonych w art. 18 par. 2 ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się przepisy tej ustawy, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą”.