Abolicja dla przedsiębiorcy, który jako pierwszy ujawni istnienie kartelu

Pod pojęciem zmów cenowych należy rozumieć uregulowane prawem antymonopolowym (ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów) porozumienia przedsiębiorców o charakterze antykonkurencyjnym. Ustawa antymonopolowa porozumienie przedsiębiorców rozumie jako (art. 4 pkt 5):

● umowy zawierane między przedsiębiorcami, związkami przedsiębiorców oraz przedsiębiorcami i ich związkami,

● uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub więcej przedsiębiorców lub ich związki,

● uchwały lub inne akty związków przedsiębiorców lub ich organów statutowych.

Za uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie sąd ochrony konkurencji i konsumentów (s.o.k.i.k.) traktuje każdy rodzaj bezpośredniego lub pośredniego nawiązania relacji pomiędzy przedsiębiorcami, w wyniku czego przyszłe zachowania rynkowe poszczególnych firm nie będą kształtowały się w sposób zgodny z prawami rynku (prawo podaży i popytu, rywalizacja konkurencyjna), ale zgodnie z uzgodnionym między przedsiębiorcami schematem.

Artykuł 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera zakaz tworzenia tzw. karteli, tzn. porozumień, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji, polegających m.in. na:

● ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów;

● ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji lub zbytu oraz postępu technicznego lub inwestycji;

● podziale rynków zbytu lub zakupu.

Wyżej wymienione praktyki zgodnie z art. 6 ust. 2 obarczone są z pewnymi wyjątkami (art. 7 i 8 u.o.k.i.k.) sankcją nieważności. Za udział w kartelach czy zmowach cenowych przedsiębiorcom grożą kary sięgające nawet do 10 proc. ich przychodów. Nakłada je prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Instytucją, która może obniżyć wysokość sankcji czy też pozwolić ich uniknąć, jest popularyzowany w środkach masowego przekazu program leniency (ang.: pobłażliwość). Jego założeniem jest zachęcenie przedsiębiorców do współzawodnictwa w zgłoszeniu UOKiK działalności kartelu czy zawartego porozumienia antykonkurencyjnego.

Na całkowite darowanie kary liczyć może tylko ten przedsiębiorca, który jako pierwszy ujawnia informacje o istnieniu i działalności kartelu pod warunkiem, że informacje te:

● nie są wcześniej znane UOKiK,

● na ich podstawie może być wszczęte postępowanie lub ujawnione niedozwolone porozumienie ograniczające konkurencję.

Dodatkowo, aby mógł on ubiegać się o darowanie lub znaczącą obniżkę kary, musi m.in.:

● nie odgrywać wiodącej roli w kartelu,

● zaprzestać uczestnictwa w kartelu najpóźniej w momencie zgłoszenia do programu,

● wykazać się pełną współpracą z organem ochrony konkurencji w toku postępowania.