Nie zostało jeszcze wszczęte żadne postępowanie naprawcze według nowych zasad

Co do każdego z trzech wniosków złożonych w 2009 roku sąd nie wyraził zgody na przeprowadzenie postępowania naprawczego z uwagi na to, iż przedsiębiorcy nie spełniali wymogów określonych w ustawie – Prawo upadłościowe i naprawcze. Wniosek z tego wypływa jeden – oczekiwana nowelizacja ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze w zakresie postępowania naprawczego niewiele zmieniła.

Nadal obowiązują rygorystyczne przepisy dotyczące wszczęcia postępowania naprawczego. W momencie wszczęcia tego postępowania przedsiębiorca musi regulować swoje wymagalne zobowiązania (spłacać wierzycieli) i przewidywać, że w niedługim czasie przestanie być wypłacalny (przestanie spłacać długi).

Oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego przedsiębiorca składa w sądzie gospodarczym, który ma 14 dni na rozpatrzenie. Jeśli w tym czasie nie wyda orzeczenia, to uważa się, że postępowanie naprawcze zostało wszczęte. Jeśli przedsiębiorca nie będzie spełniał wymogów do wszczęcia postępowania naprawczego, wtedy sąd wydaje orzeczenie o zakazie wszczęcia postępowania naprawczego. Tak skonstruowana przez ustawodawcę droga uzdrowienia firmy poprzez procedurę naprawczą nie sprawdziła się w praktyce.

Przedsiębiorca, który spłaca długi, najczęściej nie zastanawia się nad tym, że wkrótce jego wypłacalność realnie może się pogorszyć, gdy zaś przestaje je spłacać, to jest już za późno, aby wszcząć postępowanie naprawcze. Ustawodawca postawił jako warunek wszczęcia postępowania naprawczego regulowanie swoich długów.

Obowiązująca od 2 maja 2009 r. nowelizacja pozostawiła dotychczasowy sposób i wymogi oraz wprowadziła drugi sposób wszczęcia tego postępowania. Drugą drogę wszczęcia postępowania upadłościowego ustawodawca określił w art. 12 ust. 3 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze. Przepis ten pozwala sądowi w przypadku oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na opóźnienie dłużnika w wykonaniu zobowiązań nieprzekraczających trzech miesięcy i gdy suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10 proc. wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika – na wszczęcie postępowania naprawczego.

Kierunek słuszny, ale dojście przez przedsiębiorcę tą drogą do postępowania naprawczego bez pomocy adwokata lub radcy prawnego jest w rzeczywistości bardzo trudne. Co prawda w tym przypadku przedsiębiorca, aby zostało wszczęte postępowanie naprawcze, nie musi już być wypłacalny (nie musi regulować swoich wszystkich zobowiązań – z ograniczeniami określonymi powyżej), ale żeby istniała możliwość wszczęcia postępowania naprawczego, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, następnie wnioskować o oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a na koniec wnosić o wszczęcie przez sąd postępowania naprawczego. To dość karkołomna konstrukcja prawna i mało zrozumiała nie tylko dla przedsiębiorcy, ale i dla prawnika.

W oświadczeniu dłużnik wnosi najpierw o ogłoszenie swojej upadłości, potem o jego oddalenie i wszczęcie postępowania naprawczego. Czyli tak naprawdę, składając wniosek o ogłoszenie upadłości, chce wszczęcia postępowania naprawczego, a nie ogłoszenia upadłości. W jednym piśmie procesowym może to wyglądać tak, że w pkt 1 wnosi o upadłość, w pkt 2 wnosi o oddalenie swojego wniosku z pkt 1, a w pkt 3 wnosi o wszczęcie postępowania naprawczego. Obok tej dziwnej konstrukcji, którą przedsiębiorcom zafundował ustawodawca, są dalsze niejasności związane powiązaniem postępowania o ogłoszenie upadłości z postępowaniem naprawczym.

Przypomnieć należy, iż m.in. jednym z wymogów wszczęcia postępowania naprawczego jest złożenie planu naprawczego. Powstaje pytanie, czy w razie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, w którym tak naprawdę dłużnikowi chodzi o wszczęcie postępowania naprawczego, obowiązkowo należy dołączyć taki plan naprawczy, czy też nie. W razie złożenia typowego wniosku o ogłoszenie upadłości takiego planu naprawczego oczywiście się nie składa, ale gdy taki wniosek o ogłoszenie upadłości jest niejako przykrywką do wszczęcia postępowania naprawczego, to już nie jest takie oczywiste. Przypuszczam, iż praktyka sądowa pewne rozwiązania wypracuje, ale żeby te rozwiązania powstały, to przedsiębiorcy muszą składać wnioski o wszczęcie postępowania naprawczego na podstawie art. 12 ust. 3.

Obecnie jednak tych wniosków przynajmniej w okręgu warszawskim nie ma. Może warto byłoby zastanowić się nad innym rozwiązaniem bardziej przejrzystym i zrozumiałym dla przedsiębiorców i pozwolić po prostu na składanie przez firmy oświadczeń o wszczęciu postępowania naprawczego, w przypadku gdy ich opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy i gdy suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10 proc. wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika, w oderwaniu co do zasady od wniosku o ogłoszenie upadłości, czyli od postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości.