Tylko zaliczka niezgodna z prawem podlega zwrotowi

Zarząd spółki kapitałowej może wypłacić wspólnikom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy za rok obrotowy, jeżeli spółka posiada środki wystarczające na wypłatę oraz jeżeli umowa spółki tak stanowi. Kodeks spółek handlowych określa, że zaliczka może stanowić najwyżej połowę zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku, którymi w celu wypłaty zaliczek może dysponować zarząd, oraz pomniejszonego o niepokryte straty i udziały własne.

W przypadku gdy po wypłacie udziałowcom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy, spółka w związku z okresem dekoniunktury notuje spadek zamówień oraz ma mniejsze wpływy budżetowe, a tym samym spodziewa się mniejszych zysków, a nawet straty, nie może żądać od wspólników zwrotu otrzymanych zaliczek.

Zdaniem Ewy Pezdy, eksperta ECDDP, obowiązek ewentualnego zwrotu zaliczki został ograniczony wyłącznie w przypadku tak zwanych wypłat niedozwolonych na rzecz wspólników, czyli wypłat niezgodnych z przepisami prawa lub postanowieniami umowy spółki. Na przykład w odniesieniu do zaliczek na poczet przewidywanej dywidendy jako wypłatę niezgodną z przepisami należy uznać wypłatę zaliczki na rzecz wspólników, w sytuacji gdy takiego uprawnienia nie przewiduje umowa spółki.

– Wypłata zaliczki nie może zostać jednak uznana za niedozwoloną tylko dlatego, że sprawozdanie finansowe za rok obrotowy, w którym zaliczki na poczet dywidendy zostały wypłacone, wykaże stratę – stwierdza.

Ekspert dodaje, że jeżeli wspólnicy spółki pobrali zaliczkę na poczet dywidendy zgodnie z przepisami prawa i postanowieniami umowy spółki, to świadczenie zaliczkowe należy uznać za legalne, nawet jeżeli będzie to skutkowało brakiem zysku spółki na koniec roku obrotowego.

W odniesieniu do kwestii podatkowych, przepisy nie regulują wprost sposobu opodatkowania wypłaconej zaliczki na poczet dywidendy. Dla celów rozliczenia stosuje się zasady, takie jak przy rozliczeniu samej dywidendy. Z racji tego, że dywidenda jest opodatkowana w sposób zryczałtowany, podatek jest rozliczany przez płatnika, którym jest spółka.