Czy każda koncentracja przedsiębiorców musi być zgłoszona prezesowi UOKiK

Przedsiębiorcy, dokonując ustalenia, czy zamiar koncentracji podlega zgłoszeniu organowi antymonopolowemu, powinni w pierwszej kolejności zbadać, czy dokonywane przez nich czynności są kwalifikowane przez ustawodawcę jako koncentracja, czyli polegają na:

● połączeniu dwóch lub więcej samodzielnych przedsiębiorców,

● przejęciu przez nabycie lub objęcie akcji, innych papierów wartościowych, udziałów lub w jakikolwiek inny sposób bezpośredniej, lub pośredniej kontroli nad jednym, lub więcej przedsiębiorcami przez jednego, lub więcej przedsiębiorców,

● utworzeniu przez przedsiębiorców wspólnego przedsiębiorcy,

● nabyciu przez przedsiębiorcę części mienia innego przedsiębiorcy (całości lub części przedsiębiorstwa), jeżeli obrót realizowany przez to mienie w którymkolwiek z dwóch lat obrotowych poprzedzających zgłoszenie przekroczył na terytorium RP równowartość 10 mln euro.

Wielkość obrotu

Jeśli przedsiębiorca ma zamiar dokonać jednej z wyżej wskazanych czynności, które stanowią koncentrację, powinien zbadać wielkość obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia. Wielkość obrotu decyduje bowiem, czy zamiar koncentracji podlega zgłoszeniu organowi antymonopolowemu. Koncentracja podlega zgłoszeniu, gdy:

● łączny światowy obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył równowartość 1 mld euro (art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), lub

● obrót na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tych przedsiębiorców przekroczył równowartość 50 mln euro (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów).

Zgłoszenie koncentracji

Zgłoszenia koncentracji dokonuje się na specjalnym formularzu WID. Wykaz informacji i dokumentów, które powinno zawierać zgłoszenie zamiaru koncentracji przedsiębiorców, zawiera załącznik do rozporządzenia w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców. Do tego wniosku dołącza się wiele informacji, m.in. sprawozdania finansowe, informacje o wielkości sprzedaży – wszystkie dane dotyczące udziałów rynkowych najczęściej są obliczane na podstawie kryterium wartości sprzedaży realizowanej przez danego przedsiębiorcę, dane o rynkach produktowych, asortymentowych i geograficznych (decyzja prezesa UOKiK z 20 marca 2008 r. nr DDK 28/08), informacji o wpływie koncentracji na rynek (decyzja Komisji Europejskiej z 5 maja 2005 r., Case No COMP/M. 1920 NABISCO/UNITED BISCUITS). Obowiązkiem przedsiębiorców dokonujących czynności kwalifikowanych przez ustawę antymonopolową jako koncentracja jest jej zgłoszenie. Przedsiębiorcy będą mogli dokonać koncentracji dopiero po uzyskaniu zgody prezesa UOKiK wydawanej w formie decyzji administracyjnej. Zgoda na koncentrację jest wydawana po wcześniejszej ocenie jej wpływu na konkurencję – test konkurencji – competition appraisal (decyzja OFT z 16 czerwca 2005 r. w sprawie Phoenix Healthcare Distribution Limited of East Anglian Pharmaceuticals Limited.

Reguły liczenia obrotu

Dokonując ustalenia, czy wielkości obrotu przekroczyły progi bagatelności, przedsiębiorcy powinni kierować się zasadami liczenia obrotu wskazanymi w art. 16 ustawy antymonopolowej (dotyczy to zarówno obrotu krajowego, jak i światowego przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji). Jako obrót należy kwalifikować zarówno obrót przedsiębiorców bezpośrednio uczestniczących w koncentracji, jak i przedsiębiorców należących do grup kapitałowych, do których należą przedsiębiorcy uczestniczący w koncentracji. Obrót oblicza się jako sumę przychodów uzyskanych w roku poprzedzającym rok zgłoszenia ze sprzedaży produktów oraz sprzedaży towarów i materiałów, składających się na operacyjną działalność przedsiębiorców, po odliczeniu udzielonych rabatów, opustów i innych zmniejszeń oraz podatku od towarów i usług, a także innych podatków związanych z obrotem, jeżeli nie zostały odliczone, wskazanych w rachunku zysków i strat sporządzonym na podstawie przepisów o rachunkowości. Sumę przychodów powiększa się o wartość uzyskanych dotacji przedmiotowych.

Odmienna reguła liczenia obrotu dotyczy koncentracji polegającej na przejęciu kontroli. Przy ustalaniu wielkości obrotu należy tu wziąć pod uwagę zarówno obrót przedsiębiorcy, nad którym ma nastąpić przejęcie kontroli, jak i jego przedsiębiorców zależnych.

Koncentracja wspólnotowa

Nie zawsze polski organ antymonopolowy będzie właściwy do oceny kontroli koncentracji. Koncentracja przedsiębiorców może bowiem zostać zakwalifikowana jako koncentracja wspólnotowa. W związku z tym przedsiębiorcy powinni ustalić, czy nie ma podstaw do jej zgłoszenia Komisji Europejskiej, jako wspólnotowemu organowi ochrony konkurencji. Zgłoszenie koncentracji Komisji Europejskiej wyłącza właściwość prezesa UOKiK. Wystąpienie koncentracji wspólnotowej, a tym samym poddanie jej kontroli Komisji Europejskiej, jest związane z osiągnięciem przez jej uczestników obrotów wskazanych w art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.Urz. UE L 24 z 29 stycznia 2004 r. s. 1) lub pomimo nieosiągnięcia przez jej uczestników określonych obrotów, spełnienia przesłanki z art. 1 ust. 3 rozporządzenia w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw.

Zwolnienie ze zgłoszenia

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 14 ust. 1 przewiduje przesłanki zwalniające z obowiązku zgłoszenia prezesowi UOKiK zamiaru koncentracji. Kluczowe znaczenie ma zwolnienie dotyczące koncentracji polegającej na przejęciu kontroli (forma koncentracji z art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), jeżeli obrót przedsiębiorcy, nad którym ma być przejęta kontrola, nie przekracza na terytorium RP w żadnym z dwóch lat obrotowych poprzedzających zamiar zgłoszenia równowartości 10 mln euro. Wskazana koncentracja nie wpływa na stan konkurencji na rynku ze względu na nieznaczne obroty, które osiąga przejmowany przedsiębiorca. Również koncentracja dokonywana w ramach grupy kapitałowej nie prowadzi do negatywnych skutków dla konkurencji, gdyż są przeprowadzane w ramach jednego podmiotu (grupy kapitałowej). Pozostałe okoliczności zwalniające koncentrację spod prewencyjnej kontroli organu antymonopolowego są zawarte w pkt 2–5 art. 14 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i obejmują czasowe nabycie akcji lub udziałów przez instytucję finansową lub w celu zabezpieczenia wierzytelności oraz koncentrację w postępowaniu upadłościowym.